Om de wereld

Na de Italiaanse woede volgt het lenige verstand

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Deze week: Italiaanse toestanden.

De nieuw aangestelde minister-president Giuseppe Conto (r) met zijn voorganger Paolo Gentiloni Beeld ANP

Voor veel Amsterdammers is Italië het favoriete vakantieland. Zij gaan erheen voor de pittoreske stadjes en de fraaie landschappen. Italië is verder een verbazingwekkende aaneenschakeling van kunst en cultuur, waar de goede smaak het nog altijd wint van het massatoerisme.

Daar staat tegenover dat Italië ook het land is van de maffia, van de corruptie en de dubbele boekhouding. Toch kan het de vakantieganger niets schelen dat de massale Italiaanse schulden de vermogens van pensioenhouders in eigen land doen verdampen.

Wie in Italië een huis koopt, krijgt soms iets te zien van de vreemde gewoonten en gebruiken, die ook wel 'Italiaanse toestanden' worden genoemd. Een kennis die tot zijn vreugde eigenaar werd van een huis in ­Umbrië, merkte - toen hij het wilde betrekken - dat hij de weg naar zijn huis niet mocht gebruiken. Ineens kwam een recht van overpad boven water, waarvan niemand sinds 1582 een punt had gemaakt. De portefeuille moest opnieuw worden getrokken.

Een andere kennis, die bij de onderhandelingen over de prijs eindeloos aan het lijntje werd gehouden, kreeg de koop pas rond toen hij een koffer met bankbiljetten liet vullen en die bij de makelaar en de verkopende familie opende als een doos van Pandora. Alle betrokkenen deden een greep en de koop was rond. Mijn kennis begreep ineens waarom de koop van Banca Antonveneta door ABN Amro destijds niet was doorgegaan.

Veel Amsterdammers denken dat Italiaanse toestanden niet in hun stad voorkomen. Toch hoef je deze krant maar te lezen en naar het AT5-nieuws te kijken om te begrijpen dat corruptie ook in Amsterdam regeert.

Om maar wat te noemen: begin dit jaar werden drie topmannen van bouwbedrijven opgepakt in een zaak die zo op Sicilië had kunnen spelen. Nog onder Van der Laan werden ambtenaren in Noord ontslagen omdat zij hadden gefraudeerd met vervalste vastgoedfacturen. En dan heb ik nog niet eens over de schimmige deals bij de Hogeschool van Amsterdam.

Enzovoort, enzovoort. Nog vorige maand werden vijftien verdachten opgepakt, die hadden gesjoemeld met parkeervergunningen voor invaliden. Een dikke Porsche die op de plaats stond waar normaal een Canta staat, werd in beslag genomen. Zoiets lijkt erg op een vergelijkbare zaak in Napels.

Zo kan ik nog een tijdje doorgaan. Opdat het nieuwe bestuurscollege van Amsterdam daar wat aan moge doen! Overigens is het gemeente­bestuur naar eigen zeggen 'knetterlinks'. Zouden ze weten dat die term uit Italië is overgevlogen?

Max Pam

De nieuwe regering van Italië, vrijdag gepresenteerd Beeld ANP

Als de Italiaanse politiek in één ding uitblinkt, dan is het wel in de constante productie van drama.

Er is nooit gebrek aan spanning en sensatie. Een regeringscrisis ligt in Rome altijd op de loer. In de 73 jaar sinds de Tweede Wereldoorlog heeft Italië 43 regeringen versleten. Een Europees record.

In het buitenland is daar vaak hoofdschuddend naar gekeken. Ik was er als correspondent getuige van dat een Italiaanse premier in Washington arriveerde, waar hij zijn opwachting zou maken in het Witte Huis. Helaas: tijdens de vlucht over de Atlantische Oceaan was zijn regering, nog pas een paar maanden oud, alweer gestruikeld in het parlement.

Bewees dit niet eens te meer dat ­Italië ten prooi was aan een zorgwekkende instabiliteit, vroeg een Amerikaanse verslaggever. De premier glimlachte minzaam. Integendeel, zei hij, de ­vele regeringswisselingen, meestal neerkomend op een kleine politieke of personele bijstelling, toonden juist de fundamentele stabiliteit van het naoorlogse Italië.

Is die souplesse nog wel in voldoende mate voorradig nu de populisten van de Vijfsterrenbeweging en ­Lega de lakens uitdelen in Rome? Het leek er afgelopen week niet op. Toen president Mattarella zijn veto uitsprak tegen beoogd minister van Financiën Savona, een fervent euroscepticus, schreeuwden de leiders van de twee partijen moord en brand.

Dit was een regelrechte putsch tegen de volkswil. Er moest stante pede een afzettingsprocedure worden gestart tegen Mattarella, die zich als loopjongen van Merkel, Brussel en het grootkapitaal (!) had laten gebruiken. En er dienden onverwijld nieuwe verkiezingen te worden uitgeschreven.

Bij alle woede werd vergeten dat een presidentieel veto tegen een ministersbenoeming - een recht dat in de grondwet is verankerd - meer dan eens is voorgekomen. President Scalfaro verhinderde dat premier Berlusconi een vertrouweling aan het hoofd van het ministerie van Justitie plaatste. President Napolitano dwong vier jaar geleden de linkse premier Renzi tot het vinden van een andere minister van Financiën. Beide keren slikten de aspirant-premiers hun nederlaag(je).

Maar zie: op de woede-uitbarstingen volgde een snelle comeback van het lenige verstand. Geen afzettingsprocedure, geen rush naar nieuwe verkiezingen, maar een omgewerkte lijst van ministers. De europartners kunnen hoge rekeningen verwachten uit Rome, maar (voorlopig) geen opzeggingsbrief.

Wat daarbij allicht een rol heeft gespeeld is de uitkomst van een peiling over de euro: een ruime meerderheid wil die behouden. Anders gezegd, de meeste Italianen verkiezen de Europese rugdekking nog altijd boven een eenzaam monetair bestaan. Deo volente, zelfs als Angela Zijn aartsengel is.

Paul Brill

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden