Marcel Levi. Beeld Artur Krynicki

Moeten verstokte rokers zelf opdraaien voor zorgkosten?

Plus Marcel Levi

Bij een weekenddienst zie ik een 68-jarige taxichauffeur met een zeer ernstige vernauwing van zijn slagaderen, leidend tot veel pijn, herhaalde ziekenhuis­opnames, niet-genezende wonden aan zijn rechtervoet en inmiddels een amputatie van zijn linkeronderbeen. De man rookt stug anderhalf pakje per dag, ondanks dat stoppen met roken zo ongeveer de enige optie is die helpt. 

Mijn co-assistent kan het nauwelijks bevatten en vindt dat als de man niet stopt met roken, hij zelf maar voor de verdere zorgkosten moet opdraaien.

Het is een beetje dezelfde ­discussie als de kwestie of mensen met extreem overgewicht meer ­zorgpremie moeten betalen. Of rokers zelf moeten opdraaien voor de kosten van hun longkanker. Eigen schuld, dikke bult. Misschien niet een volledig malle gedachte: een 20-jarige man uit Amsterdam betaalt toch ook meer voor zijn autoverzekering dan een 50-jarige vrouw uit Friesland, omdat de kans dat op brokken statistisch groter is.

Toch stuit het mij tegen de borst om mensen die de pech hebben een akelige ziekte te krijgen, dubbel te straffen. Ook is onduidelijk waar je de grens moet trekken; gaan we dan ook al die geblesseerde voetballers en sportfietsers met sleutelbeenbreuken op de spoedeisende hulpposten in de weekenden straffen voor hun ‘risicogedrag’? Gaan we een asbakkenpolitie instellen om te controleren wie wel of niet ongezond leeft?

Het lijkt een heilloze zaak om ziektekostenpremie te verhogen bij mensen met een ongezonde leefstijl. Het ongezonde ­gedrag zelf kunnen we natuurlijk wel bestrijden. Je kunt dit afremmen door mensen daarvoor vet te laten betalen. 

Dus met een suikertax om overgewicht te bestrijden of (nog) ­hogere accijnzen om roken te ontmoedigen. Maar dan moet de opbrengst van die belastingen wel worden gebruikt om ­mensen actief te helpen van hun rookverslaving af te komen of om hen te stimuleren tot gezondere voeding en meer bewegen.

De Nederlandse overheid geeft nauwelijks geld uit aan preventie. Aan bestrijding van roken wordt een kleine 5 miljoen euro besteed, dat is 0,2 procent van de 2½ miljard die aan tabaks­accijns wordt binnengehaald. Het Nationaal Preventieakkoord uit 2018 bestaat uit 67 pagina’s mooie tekst waar geen cent aan verbonden is. Veel woorden, weinig daden. Dit Preventie­akkoord is het zoveelste misverstand dat de heilige graal van publiek-private samenwerking alles wel op zal lossen.

Het brengt interessante partijen bij elkaar zoals Belangen­vereniging van Ouders in de Kinderopvang (BOinK) en KinderboerderijenActief. Alsof dat gaat werken. Een verantwoordelijke overheid zou actief moeten investeren in effectieve preventieprogramma’s om ­gezond ­leven te stimuleren en dat kan gemakkelijk worden gefinancierd uit belastingen op ongezond leven.

Een dikke bult is niet je eigen schuld, soms heb je gewoon een klein zetje in de rug nodig om wat gezonder te leven en daarmee ziekte en andere ellende te voorkomen.

Marcel Levi is ceo van University College London Hospitals. Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC.

Reageren? m.levi@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden