Opinie

'Minder drukke binnenstad is kwestie van politieke wil'

Joop Lahaise is de drukte in Amsterdam ontvlucht. Vanuit zijn zelfgekozen ballingsoord zint hij op maatregelen om de leefbaarheid te verbeteren. Het is een kwestie van politieke wil, schrijft hij in een opiniestuk.

Drukte op de Prins Hendrikkade. Beeld Thomas Schlijper/Hollandse Hoogte

Menig binnenstadbewoner zag het allang misgaan met de drukte in de stad. Op de Stopera lijkt men nog te slapen. Maar het loopt een keer fout, waarschuwt nu ook de politie (Het Parool van vorige week zaterdag). De politie heeft ook nog eens onvoldoende manschappen. Dat komt vooral door de roep uit liberale hoek (VVD, D66, gesteund door populistisch rechts) om 'minder overheid'. Maar het is geen natuurramp waar je niets tegen kunt doen.

Sociale cohesie
De sociale cohesie staat onder druk, toch een voorwaarde voor zelfregulering. Zo staat het immers in de schoolboekjes: minder overheid dankzij een participatiemaatschappij, waarin buren weer op elkaar letten. Doch niet in het centrum, want daar heeft niemand meer buren, met dank aan Airbnb. Zo is de destructieve cirkel rond: minder overheid én minder Amsterdammers die het onderling wel oplossen.

Dat woningen massaal aan toeristen worden verhuurd is niet alleen de schuld van de liberalen, al waren die van meet af aan 'super'-enthousiast over wat toen nog shortstay heette. Ik herinner mij felle discussies tussen vooral VVD/D66 en de linkerflank in de toenmalige stadsdeelraad van Centrum. Maar tot frustratie van vooral de lokale PvdA-fractie was het PvdA-wethouder Freek Ossel die de ruimte schiep voor wat we nu kennen als de grootste sprinkhanenplaag die Amsterdam in tijden heeft getroffen, de Airbnb-verhuur.

De bedoelingen leken goed: er is vraag naar, dus laten we het regelen. Bovendien konden sommige Amsterdammers een graantje meepikken. Het was crisis, menig kleine zelfstandige en flexwerker met een duur appartement kon wel een zakcentje gebruiken. Terwijl de echte economie op z'n gat lag, viel in de uitgaans- en toeristenindustrie winst te halen, met hopelijk behorende werkgelegenheid. Altijd weer die economie.

Beeld Het Parool

Joop Lahaise 

Oud-deelraadslid (2006-2012) en lid AB-Centrum (2015-2016) voor de PvdA.

Amusementsstad
Het resultaat: één grote amusementsstad, waar geen Amsterdammer zich meer thuis voelt en die de gemeente - lees: belastingbetaler - op kosten jaagt. En dat beperkt zich niet tot het centrum, ook de aanpalende wijken binnen de ring worden gegentrificeerd en vercommercialiseerd. Resultaat: veel te dure woningen boven hipsterrestaurants, onbereikbaar voor de modale, laat staan de wat armere Amsterdammer. Peperdure winkelpanden, onbereikbaar voor de bakker, slager, groenteboer, verfwinkel, schoenmaker, buurtwinkel, buurtkroeg. En dus hele winkelblokken vol monocultuur van laagwaardige souvenirshops, mini-supermarkten, ijswafel- en andere vette haptenten en natuurlijk hipster- en toeristenhoreca.

Bijna iedere beeldbepalende straathoek wordt ontsierd door een schreeuwerig tours & tickets-loket. De mooiste grote monumentale panden in de binnenstad zijn of worden hotel. Hele woonblokken staan permanent op vakantie­verhuursites als Airbnb. Toeristen en dagjesmensen verdringen elkaar in de nauwe straatjes van de binnenstad, laverend langs - al dan niet vechtende - vrijgezellenparty's, bier- en huurfietsen, partysloepen enzovoort.

Nachtrust
En de Amsterdammer... die verlaat zijn stad en zoekt steeds vaker nachtrust in Haarlem, het Gooi of Waterland - zoals ondergetekende, die tien jaar geleden zijn vrienden nog voor gek verklaarde bij de suggestie ook eens buiten Amsterdam te kijken.

Is dat erg, dat ondergetekende en anderen met hem de stad verlaten? Natuurlijk niet, de makers en lezers van deze krant zullen er geen traan om laten. Lees het traditionele gemekker in de zaterdag-Parool over 'te strenge regels op de Haarlemmerstraat/-dijk voor winkelluifels', oftewel die aloude 'vertrutting'... Want dat is natuurlijk de ironie: we willen allemaal een mooie en enigszins leefbare stad maar niet als dat onze portemonnee of instant consumentisme raakt. Het is die rupsje-nooit-genoegmiddenstandersmentaliteit die onze stad naar de bliksem helpt: it's the economy, stupid!

Acceptatie
Is Amsterdam te redden? Nee, zolang de markt regeert. Is dat erg? Nee, maar hou dan op met zeuren en accepteer dat Amsterdam zoals wij de stad kennen ophoudt te bestaan en zich transformeert tot een soort London City aan het IJ, of een echt Venetië van het noorden. Geen stad voor gewone mensen maar voor snelle, keihard werkende yuppen - sprinkhanen, die eerst de stad kaalvreten om zich daarna alsnog in de provincie te vermenigvuldigen - en toeristen, dagjesmensen, stappers.

Zelf hoor ik tot de groeiende groep Amsterdammers die wel met lede ogen zag hoe de stad van karakter veranderde. En ik blijf ervan overtuigd dat het anders kan, een kwestie van politieke wil. Stop met alleen maar bijremmen maar geef een ferme ruk aan de handrem voor iedere vorm van hoteluitbreiding binnen de ring, in elk geval in buurten waar de druk te hoog is of dreigt te worden. Regel dat alleen nog toeristische attracties en vermaakcentra buiten het centrum en liefst buiten de ring gevestigd kunnen worden - en probeer historische blunders als de Amsterdam Dungeon en Ripley's ongedaan te maken. Verhoog de toeristenbelasting fors en besteed de opbrengst aan handhaving. Regel particuliere toeristische verhuur zo dat commercieel misbruik uitgesloten is, dan wel makkelijk te bestrijden.

Pretpark
Toeristen zijn zeker niet de belangrijkste oorzaak, dat zijn vooral dagjesmensen en stappers - ook uit de stad zelf - die denken dat bij ons alles mag, kan en moet. Stop daarom met de verpretparkisering, en dan wel serieus, dus niet de bierfiets uit een paar straten verjagen maar helemaal de stad uit. Ban fenomenen als groepsfietsverhuur, Segwayjolijt, feestbussen, party­sloepen etcetera volledig.

Stop met het laten privatiseren van grote stukken stoep en zelfs bruggen en brugvleugels door de horeca, met hun almaar uitdijende terrassen. Pas de Algemene Plaatselijke Verordening zodanig aan dat gillen op straat weer verboden is, en terrassen na 23.00 uur echt stil zijn. Er zijn genoeg beschaafde, tolerante steden waar dat gebeurt. Breng het aantal buitenevenementen drastisch terug; regel de plezier- en commerciële passagiersvaart eindelijk eens goed.

Speculanten
En misschien wel het belangrijkste: pak de speculanten aan! Zorg met onorthodoxe - althans volgens het huidige vrijemarktdenken - maatregelen als branchering en huisvestingsregels dat winkels tegen normale prijs worden verhuurd en dat woningen weer beschikbaar komen voor wie echt in Amsterdam wil wonen en werken.

Met meer regels en verboden zijn we er niet. Nu CS en de Rode Loper hun voltooiing naderen en Amsterdam groeit, wordt het tijd de stad daarop in te richten. Nieuwezijds en Spuistraat zijn prima geschikt om de stroom dagjesmensen om te leiden, maar dan moet er wat aan die straten gedaan worden qua inrichting en winkelaanbod. En Amsterdam moet vol inzetten op een stadsregio met meer dan één centrum als dé bestemming voor cultuur, commercie en vermaak.

Potentie genoeg in Nieuw-West, Noord en Zuidoost en de randgemeenten. Ook met minder platte commercie en toerisme zal de economie floreren: echte economie in plaats van easy money uit de zogenaamde deeleconomie en amusementsindustrie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden