Marcel LeviBeeld Artur Krynicki

Miljarden staatssteun, duizenden ontslagen. Logisch toch?

PlusMarcel Levi

Het is eigenlijk een heel simpel trucje. Je bent bestuurder van een groot beurs­genoteerd bedrijf. Je onderneming maakt vette winst door gunstige economische omstandigheden en hard werken van je personeel. Maar die winst investeer je niet in je zaak of in het verbeteren van werkomstandigheden van je medewerkers.

Welnee, die winst gebruik je om je eigen aandelen op te kopen, zodat de beurskoers van je bedrijf stijgt. En als dat gebeurt, zijn je aandeelhouders blij en die geven je dan een bonus, want die was immers afhankelijk gemaakt van de beurskoers. En dan praat ik niet over een sukkelige dertiende maand waar je je personeel mee zoet houdt, maar over een bonus van miljoenen euro’s. Bovenop je toch al niet zo misselijke ­salaris.

En gaat het dan plotseling mis in de buitenwereld, zodat je bedrijf het even lastig heeft? Geeft niks, dan vraag je gewoon financiële steun bij de overheid. Laten we het er maar even niet over hebben dat de belasting­betalers voor de tweede keer deze eeuw grootscheeps hulp moeten bieden omdat de zwaarbetaalde topbestuurders van grote bedrijven de macht over het stuur weer eens zijn kwijt­geraakt.

En naast die staatssteun van een paar miljard moet je natuurlijk ook een paar duizend mensen ontslaan. Logisch toch? De Groningse econoom Dirk Bezemer berekende onlangs dat je met het geld waarmee je bedrijf de afgelopen paar jaar eigen aandelen heeft opgekocht, al die ontslagen medewerkers een ton mee had kunnen geven. Maar je hebt natuurlijk totaal geen boodschap aan je personeel, of zelfs niet aan je eigen bedrijf. Je maakt je vooral druk om je eigen portemonnee.

En dat is in het kort de secret of success van onze bejubelde captains of industry, daarbij geen haartje in de weg gelegd door neoliberale politici die ons land besturen. Geen greintje verantwoordelijkheidsgevoel voor de samenleving en geen enkele loyaliteit naar de eigen mensen. Exact hetzelfde bij banken, vliegtuigmaatschappijen, grote winkelketens en reisgiganten. Ik vraag me weleens af wat die mannen (want dat zijn het vooral) van zichzelf zullen denken als ze in de spiegel kijken.

En soms heeft de samenleving een dringende vraag aan de industrie. Om bijvoorbeeld met spoed een coronavaccin te ontwikkelen. Dat wil de vaccin­industrie dan best wel doen, maar uiteraard alleen met een multimiljoeneninvestering van de overheid. Want ze zijn even vergeten dat ze de afgelopen jaren miljarden winst hebben gemaakt. En als dat vaccin er dan is, kan de industrie dat tegen een woekerprijs verkopen aan, jawel, diezelfde overheid. Want ja, zo werkt de markt nu eenmaal.

We nemen ons voor na de coronacrisis veel dingen beter te doen dan in de jaren ervoor. Een frisse blik op ons bedrijfsleven en hoe dit wordt bestuurd, lijkt me een eerste prioriteit.

Marcel Levi is CEO van University College London Hospitals. Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC. Lees hier al zijn columns terug.

Reageren? m.levi@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden