Natascha van WeezelBeeld Agata Nowicka

Mijn oma gilde in haar slaap omdat ze nazi’s of NSB’ers zag

PlusNatascha van Weezel

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat mijn oma Carry twee jaar ondergedoken in de Zaanstreek. Vanaf het moment dat ik kon luisteren vertelde ze graag over deze periode.

In haar hoofd was ze altijd het meisje gebleven dat op haar achttiende halsoverkop haar spullen moest pakken om te vluchten – puur vanwege het feit dat ze Joods was. Dat zorgde soms voor hilarische situaties. 

Als we bij de bakker waren en ik iets onschuldigs als een kaasstengel bestelde, wist oma het altijd zo te draaien dat de bakker haar hele oorlogsverhaal te horen kreeg. De ­bakker kreeg dan iets ongemakkelijks over zich en zei: “Ja, wat was dat een toestand hè, die oorlog. Gelukkig leven we nu in vrijheid”.

Hoewel Nederland in 1945 bevrijd werd, vroeg ik me als kind regelmatig af of oma zichzelf óók bevrijd voelde. De oorlog liet haar nooit los, hoewel ze overkwam als een positief ingesteld mens dat veel kwebbelde. “Wat heb jij een vrolijke oma,” zeiden mijn vriendjes en vriendinnetjes vaak jaloers wanneer ze me stralend stond op te wachten op het schoolplein. 

Ik sliep in die tijd elke donderdagnacht bij mijn oma. Dan mocht ik naast haar liggen in het grote tweepersoonsbed; het voordeel van enig kleinkind zijn. 

Wat mijn vriendjes en vriendinnetjes niet wisten, was dat ik ’s nachts vaak wakker schrok omdat mijn oma nachtmerries had en in haar slaap gilde omdat ze nazi’s, NSB’ers of een bommenregen zag. Op zulke momenten pakte ik haar hand vast en neuriede ik rustig een liedje. Ik aaide oma totdat ze stil werd.

Vandaag vieren we 75 jaar vrijheid, vanwege corona uiteraard op een nogal aparte manier. Mijn oma leeft al lang niet meer. Dat neemt niet weg dat ik de laatste weken vaak aan haar denk. 

Hoe zou zij zijn omgegaan met het coronavirus? Zou ze het hebben getrokken om in thuisisolatie te zitten? Zou ze meer last hebben gekregen van nachtmerries nu ze niet meer zou kunnen gaan en staan waar ze wilde? Zou ze hebben kunnen leven zonder haar onderduikverhaal dagelijks aan de bakker, slager en schoonheidsspecialiste te vertellen?

Ik heb weleens gedacht dat ik mijn oma beter begrijp sinds de coronacrisis. Alleen klopt dat natuurlijk niet. 

Ik weet nu weliswaar hoe het voelt om niet meer precies te kunnen doen waar ik zin in heb, maar gelukkig heb ik nog steeds geen flauw idee hoe allesverzengend de angst is wanneer je elke dag opnieuw kan worden verraden, opgepakt en gedeporteerd. 

Dus hoe erg is het nou eigenlijk dat ik vandaag voor één keer niet kan dansen op een Bevrijdingsfestival?

Natascha van Weezel (33) is journalist. Elke dinsdag schrijft ze een column voor Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden