Opinie

‘Met juiste keuzes kan biomassacentrale in Diemen het klimaat helpen’

Er is weerstand tegen de bouw van een biomassacentrale in Diemen, maar Wim Turkenburg, Sible Schöne en Leo Meyer zien er juist vele voordelen in, zo betogen ze in dit opiniestuk.

Zolang restmateriaal de bron is van dit samengeperste hout, is het voldoende duurzaam als brandstof. Beeld Shutterstock

Nuon/Vattenfall wil in Diemen een biomassacentrale bouwen om warmte te produceren voor een stadverwarmingssysteem. Het plan krijgt nogal wat kritiek. Tegenstanders suggereren dat het gebruik van biomassa erger voor het klimaat is dan gebruik van steenkool, laat staan aardgas. Is dat waar?

Stel dat in de centrale biomassa wordt verbrand dat uit een volwassen bos is gehaald. Een volwassen bos stoot jaarlijks bijna evenveel CO2 uit als het opneemt. Jonge bomen halen voor hun groei CO2 uit de lucht. Het wordt in wortels, boomstammen, takken, naalden of bladeren in de vorm van koolstof vastgelegd, waarbij zuurstof vrijkomt. Tegelijk sterven in het bos oude bomen. Die verrotten, waarbij de koolstof uit de biomassa weer wordt omgezet in CO2, dat naar de lucht verdwijnt. Slechts een klein deel van de koolstof blijft in de bodem achter.

In plaats van hout te laten verrotten, kun je besluiten het te winnen voor energiegebruik, bijvoorbeeld voor het maken van warm water. Zou je dat niet doen en daarvoor in de plaats aardgas of steenkool gebruiken, terwijl ondertussen het hout ligt weg te rotten, dan leidt dat vele duizenden jaren tot een toename van de CO2-concentratie in de lucht.

Het klimaatprobleem wordt hier groter van. Zou het hout uit het bos wel voor energiedoeleinden worden gebruikt, dan is dat ruwweg klimaatneutraal, mits uit het bos jaarlijks niet meer hout wordt gehaald dan er in een jaar weer bijgroeit. Wel komt door verbranding de CO2 eerder in de lucht.

Bijproducten

Een soortgelijk verhaal geldt voor bos waarin bomen groeien waarvan de stammen als planken of houten palen worden gebruikt. De bijproducten die ontstaan, zoals zaagsel, takken en de toppen van de bomen, kun je wederom in het bos weg laten rotten of in het open veld verbranden. Je kunt ze ook gebruiken om warm water te produceren waardoor het inzetten van fossiele brandstof wordt voorkomen. Nuon/ Vattenfall is van plan dit te doen in Diemen.

Dat je voor het maken van warmte meer biomassa dan aardgas of steenkool nodig hebt en er aanvankelijk dus meer CO2 in de lucht komt – wat in Diemen door tegenstanders van de centrale als bezwaar wordt aangevoerd – is waar.

De betekenis hiervan is echter beperkt. Daar zijn een paar redenen voor. Allereerst moet je voor de uitstoot naar het totale systeem kijken, dus ook naar het bos, wanneer in de centrale enerzijds fossiele brandstof wordt gestookt en anderzijds duurzaam gewonnen biomassa.

Ook de uitstoot bij winning en transport van de verschillende brandstoffen is van belang. Daarnaast telt mee hoe snel de omzetting van de bijproducten van de houtwinning in CO2 gaat als ze niet in de centrale worden gebruikt. En dit alles gedurende enkele tientallen jaren.

Ook is van belang hoe snel uitgestoten CO2 in beide systemen weer uit de lucht verdwijnt via onder meer aangroei van nieuwe biomassa. Bij gebruik van fossiele brandstof loopt dat – voor een deel van de CO2 – op tot tienduizenden jaren. Al die tijd draagt de fossiele brandstof bij aan opwarming van de aarde. Door niet aardgas of steenkool te gebruiken maar duurzame biomassa wordt die duur verkort. Het gebruik van duurzame biomassa draagt daarom vele malen minder bij aan opwarming van de aarde dan fossiele brandstof.

Ondergrondse opslag

De conclusie moet zijn dat, vanuit het klimaatvraagstuk gezien, de inzet van biomassa aanmerkelijk gunstiger is dan het inzetten van fossiele brandstof. Een eis is wel dat de biomassa duurzaam wordt gewonnen en dat het bij de winning uit bos om bijproducten gaat. Ook mag uit het bos in een jaar niet meer hout worden gehaald dan er jaarlijks bijgroeit. 

Hiervan mag alleen beperkt worden afgeweken wanneer bij een bio-energiecentrale de vrijkomende CO2 grotendeels wordt afgevangen en ondergronds opgeslagen. In dat geval kan de inzet van biomassa zelfs leiden tot een verlaging van de CO2-concentratie in de lucht, wat vrijwel zeker hard nodig is als we de opwarming van onze aarde willen beperken tot 1,5 graden.

Wim Turkenburg, oud-directeur Copernicus Instituut voor Duurzame Ontwikkeling, ­Universiteit Utrecht; Sible Schöne, adviseur HER Klimaat­bureau; en Leo Meyer, consultant klimaat­verandering

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden