Opinie

‘Met de middenklasse verdwijnt het cement van de stad’

Is het niet gemengd zijn van Amsterdamse wijken de reden voor segregatie in het onderwijs? Nee, betoogt sociaal ondernemer Degi ter Haar.

Amsterdam krijgt steeds meer te maken met segregatie in het onderwijs, bleek onlangs uit onderzoek.Beeld Rink Hof

Stadsgeograaf Boterman wijt in Het Parool (zaterdag) de segregatie aan het niet goed gemengd zijn van wijken. Volgens mij zijn veel Amsterdamse wijken prima gemengd, en ligt het aan wie daar wonen.

De bevolkingssamenstelling in Amsterdam verandert, ook bij ons in De Baarsjes. Vanwege de oververhitte woningmarkt kan een middenklassegezin een woning niet meer betalen. Het vertrekt voordat het oudste kind vier jaar is geworden, wanneer het niet het geluk heeft om vijf jaar of langer geleden hier een grotere woning te hebben gekocht.

Dan blijven er – ik chargeer – twee groepen over: tweeverdieners met een bovenmodaal inkomen en huurders van een sociale huurwoning. De eerste groep is het gelukt een gezinswoning in de stad te kopen. Zij zijn bezig met – ik chargeer weer – hun carrière, de hockeyclub en verre vakanties.

De tweede groep is laag opgeleid en heeft meestal een migratieachtergrond. Zij zijn meer bezig de eindjes aan elkaar te knopen. Hun leven bevindt zich in de driehoek werk, school en moskee.

Kopers en huurders leven in heel verschillende werelden, ondanks dat het soms buren zijn. Het is dan ook niet zo gek dat deze ouders hun kinderen vaak niet naar dezelfde school sturen.

Want laten we eerlijk zijn: soort zoekt soort. Ik heb op een aantal gemengde scholen een integratieprogramma voor ouders mogen uitvoeren. Ondanks de goede wil van veel ouders merk je hoe groot de verschillen zijn. Cultureel, maar vooral ook wat betreft opleidingsniveau. Terwijl de kinderen een stuk beter mengen en bij ons op school de helft van groep 8 een vwo-advies kreeg.

Docent, agent, verpleger

Middenklassegezinnen van bijvoorbeeld docenten, verpleegkundigen en agenten worden als verbindende schakel node gemist. Een koopwoning is voor hen onbetaalbaar en voor een sociale huurwoning verdienen ze te veel. Een groot gemis voor de wijk én voor de school.

Minstens even spijtig is dat ook de nieuwe middenklasse, hoger opgeleide migrantenkinderen, de wijk heeft verlaten. Ook voor hen is een koopwoning hier vaak te duur. Daar komt nog bij dat zij hun kinderen niet aan de hier soms nog voorkomende straatcultuur willen blootstellen die zij juist wisten te ontstijgen.

Goed onderwijs (vaak tussen witte kinderen) was voor hen bepalend hierbij. Een gemengde school zien zij – hoewel onterecht – als een risico. Jammer, want juist deze groep, die zich gemakkelijker kan bewegen tussen de Nederlandse cultuur en die van hun ouders, wordt gemist op scholen. Zij zouden de verschillende groepen ouders kunnen verbinden. Nu vertrekken zij naar bijvoorbeeld Almere. Daar zijn de wijken veel minder gesegregeerd. Niet omdat het huizenaanbod daar beter gemengd is, zoals Boterman betoogt, maar omdat de bevolkingssamenstelling daar veel evenwichtiger is.

Weer de Bernhard van Oranjes

Veel woningen in Amsterdam worden ingenomen door expats en studenten. Mensen die hier hooguit een paar jaar wonen. Daarmee wordt Amsterdam een stad van passanten. Gezinnen wortelen zich veel meer in een stad en zorgen voor sociale cohesie. Dat cement verdwijnt nu.

Oftewel, het Amsterdamse woningbeleid heeft gefaald bij het vasthouden van de belangrijkste gezinnen voor deze stad. De koopmarkt is ten prooi gevallen aan een ongeremd kapitalisme en in de sociale huursector worden alleen de laagste inkomens van een woning voorzien.

Er moet krachtig worden bijgestuurd om middenklassegezinnen in de stad weer een plek te geven. Bijvoorbeeld door meer nieuwbouw en huurwoningen voor hen te reserveren. Sneller bouwen lijkt niet te lukken. Je kunt wel de Bernhard van Oranjes weren. Je kunt ook het percentage sociale huurwoningen verplaatsen naar omliggende steden.

Alleen door ruimte te maken voor middenklassegezinnen krijg je een meer evenwichtige bevolking met meer gemengde scholen. Met de docenten en agenten als bonus daarbij.

Als dat niet lukt dan moet je accepteren dat dit een stad wordt voor alleen de armen en de rijken. De segregatie – ook op scholen – en het verlies van sociale cohesie, horen daar bij.

Degi ter Haar is sociaal ondernemer en zette in 2011 een ‘menginitiatief’ op de Joop Westerweelschool (De Baarsjes) op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden