Opinie

‘Meer welvaart zorgt voor een duurzamer wereld’

Een welvarende en duurzame wereld? Daarvoor hebben we niet minder, maar méér van alles nodig, schrijft Ralf ­Bodelier, medeauteur van het boek Meer.

Landen met meer welvaart kunnen meer investeren in een duurzame toekomst.Beeld Getty Images

We horen het al decennia: we zijn met te veel mensen. We gebruiken te veel grondstoffen, we consumeren te veel  en vliegen te vaak. We leggen een te groot beslag op moeder Aarde.

En dus gaan we met z’n allen naar de filistijnen. De biodiversiteit neemt af, grondstoffen raken op en het klimaat verandert. Daarom moeten we verminderen.

Minder spullen, minder vliegen, op minder grote voet leven en liefst ook minder mensen op de wereld. Minder, minder, minder. Sinds de ­jaren zeventig is het de boodschap van de milieubeweging. Een boodschap die amper wordt ­betwijfeld, al leeft vrijwel niemand ernaar.

Het is hoog tijd om er weer eens over na te denken. Lossen we met minder, minder en nog eens minder de grote milieuproblemen wel op? En hoe zit het met andere grote problemen, waaronder armoede? Hebben juist arme ­mensen geen behoefte aan wat meer spullen, meer energie en meer reizen?

Het is een interessante vraag: waarom groeit het aantal wolven? Waarom blijft het aantal ­tijgers gelijk? En waarom neemt het aantal leeuwen sterk af? Dit is het antwoord: wolven leven in rijke landen als Nederland. Tijgers ­leven in ‘middeninkomenslanden’ als India. En leeuwen leven in arme Afrikaanse landen.

In die Afrikaanse landen nemen niet alleen de leeuwen af. Ook populaties antilopen, neushoorns en olifanten dalen fors. In het rijke ­Europa daarentegen zien we niet alleen meer wolven, er zijn ook meer wilde zwijnen, otters, wisenten, bruine beren, lynxen, zeearenden

en vale gieren. De reden dat ze juist bij ons toenemen in aantal, ligt zo voor de hand dat wij er amper bij stilstaan. Welvarende landen hebben meer geld en mogelijkheden om kwetsbare diersoorten te beschermen. We leggen natuurgebieden aan, beperken de jacht en dringen het gebruik van schadelijke pesticiden terug. Arme landen hebben die mogelijkheden niet.

Een vergelijkbare ontwikkeling is de groei van bossen. Rijke landen als Nederland worden alsmaar bosrijker, in arme landen gaan steeds meer bossen tegen de vlakte. In Nederland was in 1850 nog maar 1 procent bos, vandaag is ons land voor 11 procent bedekt met bos. Daaren­tegen leverde het arme Oeganda sinds 1990 de helft van al zijn bossen in. En een einde aan die daling is nog niet in zicht.

800 miljoen mensen

Zo kunnen we nog wel even doorgaan. Terwijl in Europa de uitstoot van CO2 de afgelopen 25 jaar met een derde is gezakt, steeg die in Azië en Afrika met twee derde. Niets is zo slecht voor de natuur en het milieu als armoede.

Het wordt tijd om dat pleidooi voor alsmaar minder eens goed tegen het licht te houden. Willen we de grote problemen van onze tijd aanpakken, dan hebben we simpelweg méér nodig. Meer energie, meer economische groei, meer natuursparende landbouw, meer regie door de overheid, meer ontwikkelingshulp en, in dunbevolkte landen, meer mensen. Want juist dichtbevolkte landen scheppen de meeste ­welvaart en kunnen dus het meest investeren in een duurzame toekomst.

Wie van dit alles het meest zullen profiteren, zijn natuurlijk de armsten. Nog 800 miljoen mensen leven van minder dan 1,90 dollar per dag. De helft van de wereldbevolking moet het doen met minder dan 5,50 dollar per dag. Het is immoreel om van hen te vragen af te zien van de welvaart die wij nu kennen. Ook mensen in Cambodja of Oeganda willen 24 uur stroom, fatsoenlijk onderwijs en weleens met vakantie.

Wanneer het lukt om in arme landen meer welvaart te creëren, helpt dat ons allemaal in de zorg voor het milieu en de aanpak van de klimaatverandering. Wanneer we erin slagen om extreme armoede, ziekten en honger verder ­terug te dringen, dan is dat uiteindelijk goed voor de biodiversiteit, de ontbossing en de uitstoot van broeikasgassen. Niet het tegenhouden van ontwikkeling en welvaart, maar juist het bevorderen ervan komt de aarde en haar ­bewoners ten goede.

Hidde Boersma, Ralf Bodelier, Maarten Boudry e.a.
Meer: Hoe overvloed de wereld juist duurzamer en welvarender maakt. Uitgeverij Nieuw Amsterdam, 29,95 euro

Ralf Bodelier, Filosoof en journalist, schrijft als columnist en ­essayist voor onder meer Het Financieele Dagblad en De Groene Amsterdammer.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden