null Beeld Artur Krynicki
Beeld Artur Krynicki

Mark Rutte is een omgekeerde Forrest Gump

PlusJohan Fretz

Toen gisteren de hashtag #catshuis trending was, vreesde ik eerst een nóg strengere lockdown. Het bleek te gaan om een crisisoverleg over de toeslagenaffaire, een overleg dat voor de slachtoffers een jaar of tien te laat kwam. Hun levens lagen allang in duigen, het rapport dat vorige week uitkwam was vernietigend. Zou het kabinet aftreden? Eigenlijk kon het niet anders.

Voor de camera zette Rutte zijn zondagse gezicht op. Hij vond het allemaal ‘heel heftig’, de taal van iemand die de aandacht liever richt op zijn eigen emoties dan op wat hij heeft aangericht. Maar achter de schermen had hij de Kamer ronduit tegengewerkt bij de informatieverstrekking. Al eerder werd bekend dat het etnisch profileren bij de Belastingdienst staand beleid was. Er viel kortom heel wat te verhullen, uit lijfsbehoud, en dat gebeurde dus ook.

Alleen, tja, die Rutte: hij glimlacht altijd zo vrolijk en alles glijdt van hem af. Zoals zo vaak had hij geen herinnering aan zijn eigen rol. Ze zouden hem eens voor acute amnesie moeten behandelen, maar helaas wordt de reguliere zorg momenteel afgeschaald.

Hoeveel essentiële zaken kun je in de loop van een decennium regeren ‘vergeten’ voordat het potsierlijk wordt? Hoeveel kwijtgeraakte bonnetjes van deals met criminelen, hoeveel klopjachten op je eigen burgers? Hoeveel getrouwen kun je voor de bus gooien voor je een keer zelf aan de beurt bent? Mark Rutte is een omgekeerde Forrest Gump: bij alle belangrijke gebeurtenissen tijdens zijn premierschap blijkt hij, wonderlijk genoeg, telkens opnieuw, zelf nooit aanwezig te zijn geweest. Je vraagt je af wie eigenlijk al tien jaar het land leidt.

Na het crisisoverleg kwam staatssecretaris Van Huffelen met de mededeling dat alle slachtoffers spoedig elk dertigduizend euro zullen ontvangen. Dat Rutte denkt deze crisis ter elfder uren nog te kunnen bezweren door royale cheques uit schrijven, is tekenend. De ruimhartige tegemoetkomingen zijn zeer terecht, maar door de opportunistische timing krijgen ze meer het karakter van zwijggeld. En bovenal: de aangerichte schade maak je niet goed met geld. Ware heling en rechtvaardigheid kan enkel plaatsvinden als dit kabinet de hoogste politieke verantwoordelijkheid neemt en aftreedt.

Alles waar Rutte voor staat, komt in de toeslagenaffaire samen. Een premier die Nederland ziet als bv. Die in tien jaar tijd, op de schouders van Reagan en Thatcher, de publieke sector heeft uitgekleed. De mens is teruggebracht tot een pion, die het zelf maar moet uitzoeken onder de noemer ‘participatiesamenleving’. De overheid trok zich terug, maar bleek toch niet te beroerd haar eigen burgers doelgericht de vernieling in te jagen. ‘Keihard aanpakken!’ was het enige geloof binnen Ruttes VVD. Dat moest vroeg of laat wel leiden tot mensonterende excessen. Deze affaire is een logisch gevolg.

Toch staat de VVD in de peilingen op 42 zetels. Misschien lijden miljoenen Nederlanders óók aan geheugenverlies. Een tweede optie is waarschijnlijker, maar ook pijnlijker: heel veel kiezers halen hun schouders op over deze zaak en concluderen dat dit ongekende onrecht, waarvan duizenden de dupe blijken, nu eenmaal collateral damage is bij een aanpak die verder moet worden toegejuicht.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft op woensdag en zaterdag een column voor Het Parool.

Reageren? j.fretz@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden