Johan Fretz. Beeld Artur Krynicki
Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

Maar dit wéten wij toch allang? Denkt D66 dat we achterlijk zijn?

PlusJohan Fretz

In tegenstelling tot wat eerder was beweerd, bleek D66 zich wel degelijk te hebben bemoeid met de VPRO-documentaire over Kaag. Pijnlijk, maar iedereen die weleens geprobeerd heeft een zittende politicus voor de camera te krijgen, weet: die laten zelden het achterste van hun tong zien en zijn meestal voortdurend bezig met de beeldvorming. En als zij niet ­risicomijdend zijn, dan hun woordvoerders wel. Haal de woordvoerders weg uit Den Haag en we zouden van een hoop ellende verlost zijn. Woordvoerders zijn vaak heel bange mensen: als de dood dat hun baas ook maar iets zegt of doet dat zou kunnen verraden dat het ook maar gewoon een mens is.

Als Kaag een keer geen gordel om heeft, dan breekt bij D66-woordvoerders paniek uit, alsof hun baas op camera haar eigen honden heeft opgegeten. Kan er geen gordel in worden gephotoshopt, vragen ze dan aan de makers. CGI in een politieke documentaire? The Fast & The Furious: Part D66.

Drinkt Kaag een glas champagne in Niger, dan krijgen D66-woordvoerders rode vlekken in hun nek. Dat diplomaten in een land vol hongersnood ontvangen worden met een glaasje Moët & Chandon: geen lekkere beeldvorming. Maar dit wéten wij toch allang? Denkt D66 dat we achterlijk zijn? Het valt niet uit te sluiten, want als verbeterpunt suggereren ze een voice-over: ‘Wat een contrast, in een van de armste landen ter wereld wordt de minister met champagne ontvangen.’ Een tip: als je een voice-over letterlijk laat zeggen wat je al op beeld ziet, wordt iets juist nog pijnlijker. De tragiek van de ‘verbeterpunten’ van D66 is bovendien dat Kaags grillige, ongescripte momenten het sterkst zijn. We zien liever een authentiek mens dan een pratende trekpop van de spindoctor.

Echt kwalijk wordt de zaak wanneer de makers nederig aan D66 laten weten dat 3 januari de uiterst toegestane uitzenddatum is in verkiezingstijd. Dat impliceert dat er bewust is mee­bewogen met het partijverlangen naar een ­campagnetechnisch goede uitzenddatum. Dat kan niet op de Publieke Omroep. Om de parallel met de mondkapjesdeal te trekken: dat iets ­wettelijk is toegestaan, betekent nog niet dat het moreel juist is.

Overigens lijkt er los hiervan niet bijster veel te zijn gedaan met de feedback van D66. Dat de makers hebben kunnen maken wat ze wilden geloof ik dus best. Maar ze hadden zichzelf een hoop schade kunnen besparen, als zowel zij, de omroep, als D66 vanaf het begin openheid van zaken hadden gegeven. Dan was de pleuris ook uitgebroken, want tja: Kaag hoeft maar te ademen of de misogyne meutes kruipen onder hun steen vandaan. Maar dan was de transparantie in elk geval gewaarborgd.

Deze rel is ook schadelijk omdat D66 vaak juist (zeer terecht) pleit voor een sterke publieke omroep. Nu is hun geloofwaardigheid op dit vlak besmeurd, wat de kans groot maakt dat ze erop zullen moeten inleveren in de formatie. Kaag, D66 en de NPO hebben zichzelf een ­slechte dienst bewezen. Tot slot, documentaires over zittende politici tijdens verkiezingstijd bij de Publieken: doe maar niet meer.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft op woensdag en zaterdag een column voor Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden