Opinie

‘Maak van moskeeschool brug in plaats van kloof tussen verschillende leerwerelden’

Iets doen tegen radicale invloeden in het islamitisch onderwijs begint ermee dat gemeenten samenwerken met die scholen, aldus Trees Pels en Ahmed Hamdi van het Verwey-Jonker Instituut.

Beeld Rosa Snijders

Radicale invloeden binnen het islamitisch (weekend)onderwijs kunnen ertoe leiden dat kinderen en jongvolwassenen vervreemden van de samen­leving, waarschuwt de AIVD in haar jaarrapport 2018. In Trouw van 19 april protesteren moskeebestuurders tegen het generaliserende beeld dat de veiligheidsdienst schetst: de meeste organisaties die islamitische lessen verzorgen, zijn volgens hen helemaal niet radicaal.

Wij delen de zorg over radicale invloeden binnen islamitisch onderwijs én de vrees voor generalisering van dit fenomeen. Kwaliteit is een cruciaal punt in deze discussie.

Het onderwijs van meer fundamentalistische aanbieders trekt ouders aan omdat het voorop loopt in pedagogische kwaliteit, met Nederlands als voertaal, bijdetijdse lesmethoden en een lesstijl die ­aansluit bij het niveau van leerlingen. Het overige islamitisch (weekend)onderwijs moet de concurrentieslag meer aangaan. De toename van radicale invloeden op kinderen is vooral te stuiten door pedagogische innovatie van niet-fundamentalistisch educatief aanbod.

Trees Pels, senior onderzoeker Verwey-Jonker Instituut

Particuliere moskeescholen hebben de afgelopen decennia aan kwaliteit gewonnen, maar worstelen niettemin met de vormgeving van hun onderwijs. Het levert vaak te weinig op, de lesstijl is dikwijls te autoritair, verbinding met de leefwereld van kinderen buiten de moskee komt moeizaam tot stand. Tegelijkertijd hebben islamitische ouders van nu hoge verwachtingen: niet Arabisch maar Nederlands als voertaal, aandacht voor de Nederlandse context en een pedagogiek die meer in lijn is met de interactieve lesstijl op de basisschool.

Fundamentalistische signatuur

Momenteel komt de sterkste inzet op onderwijskwaliteit van moskeeën met een fundamentalistische signatuur. Zoals een onderwijscoördinator van een grote moskeekoepel tegen een van ons verzuchtte: “De meeste Nederlandstalige lesmethoden komen van salafistische organisaties.” 

Dit geldt bijvoorbeeld voor de door ons onderzochte salafistische organisatie alFitrah in Utrecht, die gedegen pedagogische begeleiding biedt aan de (vrijwillige) leerkrachten en veel werk maakt van ouderbetrokkenheid. Het professionele aanbod van dit soort organisaties verleidt niet-fundamentalistische ouders om voor hen te kiezen. De vaak ongewilde consequentie is dat kinderen naast religieuze basiskennis ook fundamentalistische dogma’s krijgen aangeleerd.

Ahmed Hamdi, senior onderzoeker Verwey-Jonker Instituut

Het risico waar ook de AIVD op wijst, is dat kinderen zo meer moeite krijgen aansluiting te vinden in de bredere samenleving. Dit kan hun participatiekansen in het onderwijs en op de arbeidsmarkt schaden, bijdragen aan (zelf)uitsluiting en mogelijk ook radicale ideeën voeden. 

Terwijl de meeste islamitische ouders eraan hechten dat hun kinderen ook goed wortelen in Nederland. Veel ouders vinden het echter moeilijk om hen te begeleiden bij het ontwikkelen van zo’n ‘dubbele loyaliteit’. Toch is het belang daarvan groot: volgens veel (inter)nationaal onderzoek biedt die de beste kansen op een gunstige kindontwikkeling en integratie.

Ouders vinden bij deze opgave nog weinig steun bij de islamitische organisaties aan wie zij de moreel-religieuze vorming van hun kinderen toevertrouwen.

Stappenplan

Uit contacten met moskeebestuurders tijdens onze onderzoeken, blijkt dat hun motivatie groot is voor verdere ontwikkeling van het onderwijs. Zij kunnen dat niet alleen. Ze hebben behoefte aan ondersteuning om te leren van goede gebruiken elders en bij periodieke zelfbeoordeling met behulp van een stappenplan voor pedagogische kwaliteit. De op vrijwilligers draaiende organisaties hebben daar zelf vaak niet de capaciteiten en middelen voor.

Moskeescholen kunnen meer dan nu onderdeel zijn van de brug tussen de verschillende leerwerelden van kinderen. Wij pleiten daarom voor ondersteuning door gemeenten van pilots bij moskeeën, gericht op pedagogische innovatie. De scheiding tussen kerk en staat laat dergelijke samenwerking toe, mits sprake is van maatschappelijke activiteiten. Dat is hier het geval: het gaat om pedagogische verbetering, die bovendien aansluit bij belangrijke doelen van gemeentelijk beleid, zoals verbinding tussen bewoners en een gunstig pedagogisch klimaat voor kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.