Opinie

‘Maak digitale zorg toegankelijk voor migrantenouderen’

De zorg wordt digitaler. Dat biedt veel voordelen, maar voor migrantenouderen is het een moeilijke verandering. Betrek hen erbij, stellen arts-onderzoekers Caroline Figueroa en Umar Ikram.

Beeld Van Santen & Bolleurs

De coronapandemie heeft de transitie naar digitale zorg in een stroomversnelling gebracht. Het Parool vermeldde dat het aandeel afspraken met (beeld)bellen in poliklinieken is gegroeid van 5 naar 66 procent.

Als artsen en onderzoekers in zorginnovatie juichen we deze transitie toe. Maar er is mogelijk een keerzijde. In onze persoonlijke kring zien we dat migrantenouderen bij digitalisering meer moeite hebben om hun arts te bereiken, laat staan een goed gesprek te hebben. Meerdere onderzoeken laten zien dat zij naast beperkte taal-, gezondheidsvaardigheden ook bescheiden digitale vaardigheden hebben. Velen voelen zich te onzeker voor een digitaal consult, met als gevolg dat ze noodzakelijke zorg mijden.

Dit is problematisch voor de bijna 320.000 migrantenouderen – van wie ruim 90.000 met niet-westerse achtergrond – in Nederland.

Amsterdams onderzoek laat zien dat zij vaker last hebben van chronische en psychische ziekten dan autochtone Nederlanders. Hierdoor zijn zij erg afhankelijk van de zorg en moeten ze regelmatig hun huisarts zien voor controles. En hoe langer zij nu deze zorg uitstellen, hoe groter de kans dat hun chronische ziekte (onnodig) verergert en dat ze in het ziekenhuis belanden.

Smart helpen

We zien gelukkig een aantal manieren om digitale zorg inclusiever en toegankelijker te ­maken. Meer dan de helft van de ouderen in Nederland heeft geen smartphone of heeft moeite om deze te gebruiken. Dit percentage is waarschijnlijk onder migrantenouderen hoger.

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, kunnen en willen ouderen technologie wél gebruiken. Een dagopvang in Almelo speelt hierop in door aan een kleine groep migrantenouderen iPads aan te bieden en hen te trainen om ermee om te gaan. Via de iPads krijgen zij virtuele hulp bij het innemen van medicatie.

Maak dit de standaard in Nederland en geef migrantenouderen een smartphone of iPad met de juiste apps er al op, en train hen vervolgens in het gebruik.

Hanteerbare apps

In de VS hebben sommige eerstelijnsorganisaties deze aanpak omarmd: niet alleen bieden zij hun meest kwetsbare patiënten iPads aan, zij hebben ook hun eigen app ontwikkeld die rekening houdt met beperkte taal- en digitale vaardigheden. Verpleegkundigen maken de patiënten wegwijs te maken in het gebruik. De Amerikaanse huisartsen geven aan dat ze nu hun patiënten vaker (maar korter) spreken en beter een vinger aan de pols kunnen houden.

Ook Nederlandse huisartsen en wijkverpleegkundigen moeten, mede door hun nauwe betrokken­heid bij en het vertrouwen van migranten­ouderen, een belangrijke rol spelen in het signaleren en dichten van de digitale zorgkloof. Samen met gemeenten en welzijnsorganisaties kunnen zij middelen en ondersteuning bieden om migrantenouderen mee te nemen in deze transitie.

Bij het ontwikkelen van nieuwe zorgapps moet deze groep niet vergeten worden. Nieuwe apps die bijvoorbeeld helpen bij het bijhouden van lichamelijke klachten van chronische ziektes kunnen de chronische zorg verbeteren, waarin zij toch al achterlopen.

Net als in de VS kunnen Nederlandse ontwikkelaars apps bouwen met een toegankelijk taalniveau en gemakkelijke gebruikersinterface. Denk aan een app met alleen de nodige knoppen, een groot lettertype en simpele navigatie, idealiter in meerdere talen zoals Arabisch en Turks. Eerder onderzoek vond in de VS bijvoorbeeld dat apps voor het ondersteunen van suikerziekte niet werkten, omdat patiënten de juiste knop in de app niet terug konden vinden om hun suikerwaardes in te vullen.

Er is veel discussie over de ‘corona-traceer-app’, die de overheid nu ontwikkelt. Om de kans op succes van deze app te vergroten en zo veel migrantenouderen als gebruikers te hebben, is het belangrijk om ook hun feedback mee te ­nemen in de testfase.

Digitalisering van de zorg blijft toenemen, ook na de coronapandemie. Laten we deze crisis aangrijpen om de digitale zorg inclusief en toegankelijk te maken voor migrantenouderen.

Caroline Figueroa, arts-onderzoeker aan ­University of California, ­Berkeley. Haar onderzoek gaat over digitale mentale gezondheidszorg onder kwetsbare groepen.
Umar Ikram, arts-onderzoeker aan ­Harvard. Hij doet onderzoek naar innovatieve zorg­organisaties en gezondheid van migranten.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden