Opinie

‘Maak de boeren bondgenoot in de strijd voor het milieu’

Het nieuwe Europese landbouwbeleid is een gemiste kans. Dankzij een machtige lobby zijn daarin alle maatregelen voor verduurzaming vakkundig in de kiem gesmoord, stelt Joey Hodde.

Beeld ANP XTRA

Terwijl Europarlementariërs van het CDA twee weken geleden op Twitter deden alsof ze zich druk maakten over al die miljoenen Europeanen die iedere week met de handen in het haar staan omdat ze per ongeluk vegetarisch gehakt hebben gekocht, gebeurde er stilletjes op de achtergrond iets van veel groter belang. Diezelfde vrijdag is namelijk door het Europees Parlement ingestemd met de Common Agricultural Policy (CAP).

De CAP regelt hoe de landbouwsubsidies binnen de EU worden verdeeld. Dat is zeker geen klein bier, want op deze manier komt elk jaar zo’n 60 miljard euro – bijna een derde van het hele EU-budget – bij de landbouw terecht. En in plaats van dat geld te verdelen op een manier die boeren helpt de transitie te maken naar een duurzaam voedselsysteem, wordt de komende zeven jaar geld gepompt in een systeem waarvan we nu al weten dat het onhoudbaar is.

Eigenlijk is de CAP iets om hartstikke trots op te zijn. Met de verschrikkingen van de hongerwinter in het achterhoofd is in 1962 dit beleid op touw gezet met als doel boeren te ondersteunen, hun productiviteit te verhogen, leefbare lonen te garanderen en het platteland in stand te houden. Met als gevolg dat we sinds de Tweede Wereldoorlog geen honger meer hebben gekend in Europa. Je zou er bijna het Europese volkslied van gaan zingen.

Kwart van alle broeikasgassen

Nu, 60 jaar later, produceren we meer voedsel dan we nodig hebben en zijn we een voorbeeld voor de rest van de wereld. Maar die ontwikkelingen hebben ook een keerzijde. Ons huidige voedselsysteem spuwt misschien meer eten uit dan ooit te voren, maar put ook de bodems uit, vernietigt de laatste stukjes natuur en biodiversiteit, en is verantwoordelijk voor ongeveer een kwart van alle broeikasgassen. Als we de klimaatdoelen willen halen en onder die gevaarlijke grens van anderhalve graad opwarming willen blijven, moet de landbouwsector daar een belangrijke rol in gaan spelen.

Dat gaat niet vanzelf gebeuren. Landbouwbedrijven zijn namelijk door banken en overheden jarenlang geprikkeld om zo hard mogelijk te groeien en koste wat kost de productiviteit per vierkante meter door het dak te jagen. Subsidies worden nu verdeeld op basis van productiviteit, wat ervoor heeft gezorgd dat boeren gedwongen werden op te schalen, uit te breiden, en de akkers vol te spuiten met kunstmest en landbouwgif. Dat valt de boeren niet kwalijk te nemen, maar we moeten hier wel van leren voor de toekomst.

In Nederland hebben we de rijke traditie om ons landbouwbeleid bijna volledig in te richten op basis van crisismanagement. Jarenlang hebben de VVD en het CDA bijvoorbeeld de stikstofproblematiek niet onder ogen willen zien, en toen er een kritieke grens bereikt was, werden de boeren daar de dupe van. Als we 10 jaar geleden samen met de boeren een toekomstplan hadden ontwikkeld en wat potjes hadden vrijgemaakt, hadden we de crisis volledig kunnen voorkomen.

In de kiem gesmoord

Met de CAP dreigt nu hetzelfde te gebeuren. Machtige belangengroepen voor de industriële landbouw, kunstmest- en gifproducenten hebben in samenwerking met de conservatieve christendemocraten alle maatregelen voor verduurzaming vakkundig in de kiem gesmoord. Stom, want boeren kunnen met natuurlijke koolstofopslag in de bodem, gifvrije landbouw en biodiverse akkerranden een belangrijke partner zijn in het gevecht tegen klimaatverandering en verlies van biodiversiteit. In plaats van gebruik te maken van die kracht, trekt de CAP doodleuk de desastreuze lijn van de afgelopen decennia door.

Als we alle wortels inzetten om de oude systemen in stand te houden, blijven straks alleen nog maar stokken over om de klimaatdoelen te halen. Dat is volgens mij niet alleen oliedom, maar ook een middelvinger naar de boeren. Laten we de boeren bondgenoot maken in de strijd tegen klimaatverandering, met een CAP die ze helpt om de maatregelen te nemen die nodig zijn. De Europese Commissie moet de CAP intrekken en goed haar huiswerk gaan doen. Dat is toch wel het minste dat we kunnen doen voor de mensen die zorgen voor het eten op ons bord. 

Beeld Het Parool

Joey Hodde, geodataspecialist en oprichter van Café De Ceuvel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden