Johan FretzBeeld Artur Krynicki

Linkse mensen moeten leren om de rijen te sluiten

PlusJohan Fretz

In de Tolhuistuin waren Lodewijk Asscher, Jesse Klaver en Lilian Marijnissen bijeen voor een poging tot linkse samenwerking. Sympathiek. 

Maar hoeveel linkse kopjes koffie hadden we al zien stranden in verkiezingstijd? Bovendien was inmiddels wel duidelijk dat Lilian Marijnissen niet bepaald de Nederlandse Alexandria Ocasio-Cortez is. 

Eerder iemand in de lange traditie van linkse politici die elke emancipatoire beweging die zich naast mate­riële ook op menselijke (gelijk)waardigheid richt, graag wegzetten als identiteitsgedram.

In een land waar mensen vrolijk babbelen over de vraag of er misschien te veel etnische vermenging plaatsvindt, zal links met een beter verhaal moeten komen. 

Anders blijven ze keer op keer kansloos verliezen van al die getapte jongens die roepen: ‘Kijk daar, een buitenlander’ terwijl ze ondertussen je zorg, onderwijs en arbeidsrecht vrolijk uithollen.

Dat betere verhaal ligt voor het oprapen. Dat bewijzen AOC, Elizabeth Warren en Bernie Sanders in Amerika. Al worden zij, ieder op hun eigen manier, flink tegengewerkt door bange conservatieve krachten in de eigen gelederen. 

Zij laten in elk geval zien dat een sterk progressief verhaal per definitie niet bestaat uit een exclusieve focus op ofwel arbeid, ofwel klimaat, ofwel zorg, ofwel radicale gelijkwaardigheid. Ze betogen juist dat de strijd tegen groeiende ongelijkheid en uitholling op al die verschillende vlakken tegelijk moet plaatsvinden, dat het materiële en immateriële nauw aan elkaar verbonden is.

In Nederland zien we veel meer versnippering. Linkse partijen kiezen hun paradepaardjes om kiezers te binden. Ligt je focus op duurzaamheid, kom dan bij GroenLinks. Ben je vooral bezig met ethische vraagstukken, stem dan D66 (hoewel die niet echt links zijn). Wil je meer zekerheid op de arbeidsmarkt, dan stem je PvdA. Dierenwelzijn: Partij voor de Dieren. Antiracisme: Bij1.

Die versnippering leidt, mogen we na tien jaar VVD-beleid concluderen, uiteindelijk tot verlies van macht. De poging om elkaar op links meer op te ­zoeken, moedig ik daarom toch aan, ondanks mijn sceptische houding. Het bericht dat GroenLinks en de PvdA bij de komende verkiezingen mogelijk een stembusakkoord sluiten met een gezamenlijke premiers­kandidaat, kan bijvoorbeeld zomaar leiden tot de eerste linkse premier in decennia.

Op beslissende momenten moeten linkse mensen leren om de rijen te sluiten, zoals rechtse mensen dat altijd doen. Wij strooien graag met woorden als Samen en Solidariteit, maar in de praktijk draait het vaak uit op eindeloze ruzies over wie er links of moreel juist genoeg is en wie niet. 

De laatste jaren neemt de verbetenheid daarbij toe. Vreemd is dat niet. 

Door de opkomst van zoveel hard nationalisme en radicaal of zelfs extreemrechts beleid, hebben veel progressieven hun buik vol van de gematigde stemmen: waarom deemoedig naar het midden bewegen, terwijl juist de al te innige omarming van dat grijze midden, van ongebreideld kapitalisme en de verwaarlozing van de eigen waarden, heeft geleid tot de implosie van de progressieve beweging? 

Veel mensen eisen terecht een ondubbelzinniger links verhaal. Ik ook.

Maar we kunnen het ons niet veroorloven elkaar onderling de tent uit te vechten uit ideologisch purisme. In Amerika bleef in 2016 een aanzienlijk deel van de linkse kiezers thuis of ze stemden op Jill Stein. 

Nu zitten ze opgescheept met een autocraat, die de democratie en rechtstaat ondermijnt, met snoeihard rechts beleid en een bijna volledig conservatief Hooggerechtshof, dat nog decennialang een groot obstakel zal vormen voor progressief beleid. 

Een catastrofe voor iedereen met een links hart. 

Willen we een dijk opwerpen tegen zulke tendensen, dan zullen we elkaar nodig hebben. 

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij heeft een wekelijkse column in Het Parool.

Reageren? j.fretz@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden