Opinie

'Leraren: wees creatief en breng het verleden tot leven'

Jorien Castelein betoogt in dit opiniestuk dat docenten niet op eindexamens of leerboeken hoeven te wachten om te experimenteren met aansprekender geschiedenisonderwijs.

11 november is in Mons, België, herdacht dat de Eerste Wereldoorlog honderd jaar geleden ten einde kwamBeeld Jean-Luc Flemal/Belga

Leerlingen zien het nut van het vak geschiedenis niet, schrijven Dick van Straaten en Arie Wilschut in hun opiniestuk. Volgens hen moeten docenten meer verbanden leggen tussen het heden en verleden, zodat leerlingen de relevantie van geschiedenis gaan inzien.

Prompt brak op Twitter een discussie los onder geschiedenisdocenten, die zeiden dit allang in hun lessen te doen.

Wij hebben de afgelopen vijf jaar achterin veel klassen gezeten, onder meer bij het Cartesius Lyceum, het IJburg College en het Fons Vitae Lyceum in Amsterdam, op zoek naar de beste manier om leerlingen geïnteresseerd te krijgen in geschiedenis.

En om ervoor te zorgen dat wat ze leren ook werkelijk blijft hangen. Samen met meer dan 200 geschiedenisdocenten en 500 leerlingen in het voortgezet onderwijs hebben we allerlei mogelijke oplossingen verkend, en steeds andere invalshoeken gezocht.

De uitkomst: leerlingen hebben niet alleen een meesterlijk vertellende docent nodig, maar moeten ook zélf op onderzoek uit kunnen gaan, zelf leren verbanden te leggen en kritisch na te denken.

Vrijwel iedere geschiedenisdocent herkent de vraag vanuit de klas: "Waarom moet ik dit leren, iedereen is toch al dood?" En ook het eindexamen is voor veel docenten een pijnpunt: te veel gericht op het reproduceren van kennis, te weinig op het toetsen van begrip. De kennis die er voor het eindexamen is ingestampt, verdampt ook weer vliegensvlug.

Ver-van-mijn-bedshow
Dus hoe krijg je leerlingen enthousiast voor het mooie en belangrijke vak geschiedenis? Een verband leggen tussen het verleden en heden draagt inderdaad bij aan meer begrip en maakt geschiedenis voor jongeren relevanter. Dat blijkt ook uit onze onderzoeken.

Maar daarbij is het van groot belang dat de leerling die vergelijking met het heden betekenisvol vindt. Macron - als voorbeeld aangehaald door Van Straaten en Wilschut - die tijdens de herdenking van de Eerste Wereld­oorlog de vergelijking maakt met het heden, zal voor veel Nederlandse leerlingen nog steeds een ver-van-mijn-bedshow zijn.

De keiharde roep van leerlingen die wij aan­troffen, namelijk die om meer relevantie, variatie en afwisseling in hun geschiedenis­onderwijs, ligt gevoelig bij veel geschiedenisdocenten.

Zij zijn vaak geschiedenis gaan studeren omdat ze zelf een geschiedenisleraar hadden die zo boeiend kon vertellen dat ze in zijn of haar voetsporen willen treden. Maar zelf de meesterlijkste geschiedenisdocent raakt en boeit ook altijd een groep leerlingen níet, vooral in de onderbouw.

Uit al ons onderzoek met leerlingen blijkt: de sleutel is afwisseling, steeds andere, nieuwe, prikkelende invalshoeken en vragen.

Niet altijd een link naar het heden, zoals Van Straaten en Wilschut bepleiten, want dat kan gemakkelijk een kunstje worden. Als leerlingen ergens een hekel aan hebben, is het dat wel. Maar laat ze als Spartaan of Athener debatteren tegen elkaar, en ze gaan 'aan'.

Niet langer wachten
Als je als geschiedenisdocent wilt dat je leerlingen het nut inzien van geschiedenislessen, moet je geschiedenis blijven verlevendigen zoals alleen jij dat kunt, op een manier die bij jou past. Maar realiseer je daarnaast dat je leerlingen niet alleen kunt boeien met jouw eigen verhalen. Daag jezelf uit, ga experimenteren met activerende werkvormen. Er is al zoveel materiaal beschikbaar.

Van Straaten en Wilschut hebben een relevant debat aangezwengeld. Maar waarom moeten eerst de eindexamens en vervolgens de leerboeken op de schop, zoals zij bepleiten? We gaan toch niet wachten tot de eindexamens veranderen?

Het Nederlandse onderwijs geeft zoveel ruimte om binnen de bestaande exameneisen eigen keuzes te maken. En leerboeken? Laten we het voortaan over lesmateriaal hebben. Er is zoveel meer mogelijk naast - of in plaats van - dat boek om de geschiedenis tot leven te wekken.

Jorien Castelein, leermiddelenontwikkelaar bij Blink
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden