Plus Om de wereld

'Laten we Schiphol in Zee doen, want iedereen juicht'

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Deze week: tussen droom en daad.

Luchthaven Schiphol Beeld ANP

Pam

Altijd willen mensen groter, kleiner, sneller, hoger, langer, verder, dikker, dunner, beter en nog veel meer. Er komt geen einde aan de menselijke mogelijkheden, maar soms komt er wel een einde aan de fysieke, politieke of financiële werkelijkheid.

Het laatste project too big to fail dat toch dreigt te mislukken, is de Airbus A380. Het kolossale vliegtuig met twee verdiepingen kan zo'n 900 reizigers vervoeren. Er bestaat ter wereld geen groter passagiersvliegtuig, alleen al de bedrading heeft een lengte van meer dan 10 kilometer. Alles bij elkaar een weergaloos staaltje ingenieurschap, waaraan behalve Frankrijk en Duitsland verschillende andere landen hebben meegewerkt.

Toch zou deze Airbus weleens op het grootste fiasco in de luchtvaartgeschiedenis kunnen uitlopen. Onlangs heeft het Australische Qantas een forse order geannuleerd en zijn ook andere maatschappijen ineens tot de conclusie gekomen dat zij liever met kleinere toestellen vliegen.

Zoiets doet denken aan de werdegang van de super­sonische Concorde, een Frans-Engels project. Een vlucht met de Concorde was een belevenis en ik kan het weten, want ik heb ermee gevlogen: Londen-New York en terug.

Nu denkt u misschien dat ik net zo'n opschepper ben als Peter Vandermeersch, de geniááálste hoofdredacteur ooit, maar het is waar dat ik op de heenweg was gezeten naast Martina Navratilova, die net Wimbledon had gewonnen. Je gaat na de start scherp omhoog en binnen vier uur loop je op Broadway.

Helaas sprong bij elke knal door de geluidsbarrière het glas beneden uit de sponningen. Landingsrechten werden ingetrokken en toen in 2000 een Concorde bij Parijs neerstortte, naderde het einde snel. Drie jaar later vloog de Concorde voor het laatst.

Inmiddels staan wij ook in Nederland voor een megaproject in de luchtvaart: het bouwen van een nieuw vliegveld in de Noordzee. Schiphol is uit zijn voegen gebarsten en elders op het land is eigenlijk geen optie, al steken politici nog graag hun kop in het gras van de Haarlemmermeer.

Maar kan Nederland zo'n uitdaging wel aan?

Doorgaans zijn wij zijn niet goed in megalomane ondernemingen. Wij bouwen geen nieuw museum of een nieuwe concerthal, maar zetten liever een nieuw vleugeltje tegen de oude behuizing. Herinnert u zich trouwens nog de aanleg van de Betuwelijn? Verkeerde planning, te duur en veel te laat opgeleverd.

Ongetwijfeld gaat datzelfde met Schiphol in Zee gebeuren. De geplande veertig miljard voor de bouw zal dik worden overschreden en de vrijgekomen grond gaat vast minder opleveren. Maar wat doet dat ertoe, als de bewoners van Amsterdam, Amstelveen en omstreken staan te juichen?

Daarom zeg ik: Schiphol in Zee, doen!

Max Pam

Een Concorde Beeld ANP

Brill

De historicus Presser karakteriseerde ooit een premier in de Derde Franse Republiek als iemand van wie moeilijk kon worden vastgesteld of hij tot alles in staat was of tot niets.

Iets soortgelijks kan worden gezegd over kolossale (bouw)werken. Waar ligt de grens tussen een grootse visie en een megalomane obsessie? Wanneer stopt de verbeelding en begint de inbeelding?

De hedendaagse personificatie van dit dilemma is Elon Musk. Bij zijn ruimteproject blijf je je afvragen of we te maken hebben met een groot visionair of een doorgedraaide fantast. Ik krijg de indruk dat het kamp der bewonderaars ongeveer even groot is als dat van de sceptici.

Dit is natuurlijk iets van alle tijden. We mogen aannemen dat menigeen in het oude Egypte de bouw van de piramide van Cheops een krankzinnige onderneming vond.

Duizenden al dan niet tot slaaf gemaakte arbeiders hebben er meer dan twintig jaar aan gewerkt. Maar ja, het voltooide bouwsel geldt nu wel als een toonbeeld van menselijke volharding en vernuft. Het is het enige van de zeven antieke wereldwonderen dat de tand des tijds heeft doorstaan.

Laten we er dus tegen waken om een gedurfd of op het eerste gezicht buitenissig plan al te snel te bestempelen tot een dwaze utopie. Zoals het idee van een geheel nieuwe luchthaven voor de Nederlandse kust. Iets wat trouwens ook weer niet zo bijzonder is, want zo'n vliegveld bestaat al bij de Japanse stad Osaka.

Het ligt vijf kilometer buiten de kust op een kunstmatig eiland. De aanleg heeft zeven jaar geduurd, wat destijds (jaren negentig) een uitzonderlijke prestatie was, maar waarvoor de Chinezen anno 2019 vermoedelijk hun neus optrekken.

Dat allemaal gezegd zijnde, blijven er natuurlijk toch de nodige projecten over waarbij de ambitie duidelijk op hol is geslagen. Neem de Great Man-made River in Libië, die put uit de diepliggende waterreservoirs onder het Nubische zandsteen en woestijngebieden in het noorden van het land tot groene landbouwgrond moet maken.

Het 'achtste wereldwonder' waarmee Kadhafi eeuwige roem hoopte te verwerven. Of de aangekondigde uitbreiding van het toch al hypermoderne vliegveld van Dubai tot een omvang van ruim dertig vierkante kilometer, waardoor het bijna twee keer zo groot zou worden als Heathrow.

Last but not least: Erdogans plan voor een Istanboelkanaal, dat de Bosporus moet ontlasten, maar dat zeer riskante gevolgen kan hebben voor zowel het ecosysteem van het gebied ten westen van de stad als voor de Zee van Marmara.

Je kunt denken: de realiteit zal groteske aspiraties wel temperen. Maar in de domeinen van Erdogan c.s. staan tussen droom en daad geen bestemmingsplannen, inspraakcommissies en arboregelingen.

Paul Brill

Het vliegveld bij Osaka Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden