Essay

Lale Gül: ‘Oliebollen gingen er bij ons thuis wel in, maar oud en nieuw lag toch altijd wat ongemakkelijk’

null Beeld ANP
Beeld ANP

December is voor veel Nederlanders de maand van eindeloze feestdagen, maar niet iedereen groeit met die traditie op. Lale Gül beschrijft in dit eindejaarsessay hoe ze december vroeger thuis beleefde en hoe ze dat nu doet. En hoe 2021 voor haar één groot goed voornemen was.

Lale Gül

Voor veel mensen is 1 januari het moment om te breken met slechte gewoontes en patronen. Om via goede voornemens een poging te doen (deels) uit een leven te breken waarin ze zijn vastgelopen.

Bij de gemiddelde persoon gaat dat meestal niet verder dan stoppen met roken en meer bewegen (en zelfs dat is meestal te veel gevraagd), maar voor mij was 2021 één groot goed voornemen. De titel van mijn boek, Ik ga leven, is een manifest geworden van de afspraak met mezelf om mijn leven beter te maken.

Creatief met de regels

Oud en nieuw lag in huize Gül vroeger ietwat ongemakkelijk. Mijn ouders hebben het nooit gevierd in hun jongere jaren, dus het zat niet in hun systeem. Maar omdat de rest van het land, inclusief veel moslims en familieleden, oudejaarsavond wel vieren, door bijvoorbeeld vuurwerk te kopen of een familie-etentje te organiseren, sloop het er met de jaren steeds meer in dat wij ook ‘iets’ gingen doen. Oliebollen eten, dat sowieso, want dat ging er bij ons ook wel graag in. Maar het werd ook steeds normaler om iedereen te appen of te bellen om ze een gelukkig nieuwjaar te wensen, iets wat je normaliter alleen bij de islamitische feestdagen doet.

Goede voornemens opstellen, een kerstboom optuigen of cadeaus uitwisselen, kon dan weer beslist niet. Daarvan had de imam gezegd dat dat te veel op de gebruiken van de ongelovigen leek, en als je die overnam werd je er zelf ook een.

Dat gold eigenlijk ook voor vuurwerk afsteken, oliebollen eten en überhaupt elkaar een fijn nieuwjaar wensen, maar op de een of andere manier deed men die dingen wel, omdat het stilzwijgend algemeen geaccepteerd was dat die dingen niet zo erg waren en je soms best creatief met de regels mag omspringen. Ik denk dat veel moslims stiekem de komst van een nieuw jaar ook feestelijk willen inluiden, omdat er voor hun gevoel ook echt een jaar afgesloten wordt. Als men iets voelt, kun je niet anders dan het maar tot uiting brengen, geloof ik.

De flessen wijn gingen weg

Met Kerstmis, Sinterklaas, verjaardagen of Pasen deden we echter echt helemaal niets. Kerst vieren dit jaar voelde voor mij dan ook een beetje raar; ik had het immers nooit eerder gedaan en heb er daarom niet per se een feestelijk gevoel bij.

Kerstmis zie ik nog steeds als de feestdagen van ‘de Nederlanders’, waar wij mensen met een migratieachtergrond eigenlijk niet zoveel mee te maken hebben. Als mijn vader vroeger een kerstpakket kreeg, gooiden we flessen wijn en champagne weg en aten we de rest op, mits er geen alcohol of varkensgelatine zat in de chocoladebonbons, taartjes en snoep; het zal u verbazen hoe weinig er dan overblijft.

We kregen ook weleens een kerststol, maar we vonden thuis unaniem dat die niet te pruimen was, behalve oma, die niet meer zo goed kon kauwen en iets zachts en mierzoets altijd wel kon waarderen.

Als er na de feestdagen in onze buurt ineens allemaal kerstbomen bij het grofvuil lagen, waren dat vooral de bomen van de scholen, bedrijven en winkels. Mijn moeder zei dan steevast dat ze het zo zonde vond van de gekapte bebossing. Ze zou, als ze zich de Nederlandse taal eigen had gemaakt, zo bij GroenLinks kunnen op dat vlak.

Handgeschreven kaart

Dat het ook zonde is van de miljoenen dieren die geslacht worden voor het Offerfeest kwam nooit in haar op, maar enfin, ik moet haar gelijk geven: in 2021 moeten we kunnen stellen dat echte bomen met kerst totaal overbodig zijn geworden en het milieu niet ten goede komen. In het duurzame en linkse Amsterdam moeten we inmiddels beter weten.

Van wat ik tot nu toe heb geobserveerd van kerst is het de bedoeling dat je je feestelijk aankleedt en gaat eten met je dierbaren. En cadeautjes aan mekaar schenkt. En kaartjes verstuurt. Maar wie moet ik dan allemaal een kaartje en een cadeau sturen?

Ik vond het maar lastig dit jaar; mijn familieleden vieren geen kerst (en ik spreek ze bovendien niet meer), dus het zouden dan vrienden en collega’s moeten zijn. Als schrijver en columnist heb je niet echt collega’s, dus het is verdomd moeilijk om te bepalen wie voor collega’s door kunnen. En als het aankomt op vrienden: het lijkt me niet dat je die zomaar ineens wat opstuurt, je hoort toch cadeaus onder een kerstboom te leggen, of zoiets? Maar dan moet ik ze dus uitnodigen voor een kerstdiner en een boom in huis nemen. Dat lijkt me een arbeidsintensief evenement. Of kan ik ze ook gewoon appen als het zover is? Of is een handgeschreven kerstkaart toch veel specialer voor het gevoel? Waarom eigenlijk?

Diner bij de burgemeester

Ik was zelf dit jaar uitgenodigd bij twee kerstdiners: eentje op het kantoor van mijn uitgeverij, waar het de bedoeling was dat alleen personeel kwam en niet ook schrijvers, maar voor mij werd een uitzondering gemaakt. De reden liet Mai Spijkers in het midden, maar ik geloof dat het is vanwege onze sterke band. Of omdat ik gezellig ben, dat kan ook. De tweede uitnodiging kwam van de burgemeester. En tja, dan heb je natuurlijk geen ander kerstdiner meer nodig.

Met Sinterklaas was het makkelijker om te bepalen hoe ik het in 2021 ging vieren: niet. Ik zie Sinterklaas als een kinderfeest en vind zo’n pakjesavond voor volwassenen maar raar. Maar met oudejaarsavond is het anders; dat vier ik graag. Bij oud en nieuw ervaar ik een heus feestgevoel; je sluit een jaar af en begint met een schone lei.

Net zoals het afgelopen jaar een schone lei is geweest. En als het mij al lukt om zo radicaal m’n leven te verbeteren door voor mezelf te kiezen, alle tegenwerking en onheil trotserend, dan moet het eigenlijk iedereen lukken om te stoppen met roken of om meer te bewegen. Of om uit een ongelukkige relatie te stappen. Of om ontslag te nemen bij die baan die je niet leuk vindt. Of om eindelijk tijd maken voor die ene reis die je altijd al wilde maken. Of om je te verzoenen met die ene persoon die je al lang niet spreekt, maar aan wie je stiekem vaak moet denken.

Een nieuw jaar, nieuwe kansen.

Lale Gül bracht dit jaar haar veelbesproken en -geprezen debuut Ik ga leven uit en schrijft wekelijks een column in Het Parool. Lees al haar columns hier terug.

Reageren? l.gul@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden