Opinie

‘Laat linkse en rechtse partijen doen waar ze goed in zijn’

Nederland moet straks niet links of rechts kiezen, maar allebei, schrijft parlementair lobbyist Marcelo Mooren. Hij ziet in het bijzonder een rol voor SP en CDA.

Nederland moet op maatschappelijk-cultureel terrein een conservatievere koers gaan varen, terwijl economisch juist een solidaire correctie nodig is, stelt Marcelo Mooren. Beeld ANP
Nederland moet op maatschappelijk-cultureel terrein een conservatievere koers gaan varen, terwijl economisch juist een solidaire correctie nodig is, stelt Marcelo Mooren.Beeld ANP

In de aanloop naar de Kamerverkiezingen van maart volgend jaar lijkt de politiek gepolariseerder dan ooit: gaat Nederland straks over links of rechts? Die tegenstelling is niet nodig. Want het antwoord is: allebei. En dan niet een links-rechtscompromis door het midden. Nee, ze moeten beide doen waar ze goed in zijn, ze bieden oplossingen voor verschillende problemen.

Rechts en links zijn nationaal en lokaal altijd in wisselende samenstellingen aan de macht geweest. Rechts bemoeide zich vooral met het bedrijfsleven, de Europese markt en de neo-liberale economische orde. Links heeft meer formatieve invloed gehad op bijvoorbeeld onderwijs, vluchtelingenpolitiek en cultuur. Enigszins gechargeerd kan gezegd worden dat Nederland economisch werd geleid door rechts, en cultureel-maatschappelijk door links. Misschien moet dat de komende decennia eens andersom.

Want de economische liberalisering is doorgeslagen. Woningen zijn niet meer betaalbaar voor nieuwe generaties, flexibilisering van de arbeidsmarkt heeft velen kwetsbaar gemaakt en de top is te veel ontzien. Maar ook de linkse maatschappelijk-culturele erfenis is niet altijd positief. Het onderwijs is onder druk van het zoveelste maakbaarheidsideaal van hervorming naar hervorming gegaan, in plaats van de kinderen gewoon goed te leren rekenen en schrijven. Inzake integratie leidden multiculturele idealen en cultuurrelativisme tot de zogenaamde ‘parallelle samenleving’ en een misvormde blik op de eigen geschiedenis.

Door deze negatieve bijwerkingen van links én rechts stellen telkens meer mensen zich de vraag of deze economie en deze cultuur er nog wel voor hen zijn. Zowel materieel als immaterieel zijn zij vervreemd geraakt van een samenleving waarin ze zich ooit zeker voelden. Om dat te herstellen moet Nederland op maatschappelijk-cultureel terrein een conservatievere koers gaan varen, terwijl economisch juist een solidaire correctie nodig is. Een VVD-CDA-PvdA-SP-kabinet zou daar een mooi uitvloeisel van zijn.

Een mooi uitvloeisel

Als men elkaar respecteert en kwaliteiten uitruilt, kunnen belangrijke doelen worden behaald. De SP zou dan bijvoorbeeld een echte verbetering voor minima kunnen realiseren terwijl de PvdA mag proberen de flexibilisering van de arbeidsmarkt terug te dringen. De VVD kan een asielmodel inrichten voor uitsluitend aanvragen van buiten Europa en het CDA staat voor een herwaardering van de Nederlandse identiteit.

De motor van zo’n coalitie kan de as CDA-SP zijn. Het is opvallend hoezeer die partijen recent naar elkaar zijn toegetrokken. Ze trokken op inzake een nationaal museum en hadden dezelfde kritiek op de verengelsing van universiteiten. Kijk naar het gezamenlijk optreden van Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP) in de toeslagenaffaire. Hun fractievoorzitters Pieter Heerma en Lilian Marijnissen – beiden kinderen van voorgangers – onderhouden een goede relatie.

Toenmalig SP-leider Jan Marijnissen zei in 1995 – in een nog steeds zeer lezenswaardig interview – tegen Vrij Nederland: ‘Ik heb me buitengewoon geërgerd aan de linksigheid van de jaren tachtig. Wie aan normen en waarden deed, werd in het verdachtenbankje geplaatst.’

Uit een portret dat De Groene Amsterdammer slechts enkele maanden daarvoor over Enneüs Heerma schreef, bleek dat die marktingrijpen niet schuwt: “Begin jaren tachtig volgt het hoogtepunt van Heerma’s wethouderstijd: de redding van de scheepswerven NSM en ADM. De werkgelegenheid in de havens gaat hem boven alles.” En ook “Op volkshuisvesting voltrekt Heerma een stille revolutie… De laagste inkomens moeten goede en betaalbare woningen hebben.”

Het is duidelijk: CDA’ers en SP’ers hebben onderhuids altijd een interessante waardering voor elkaars posities gehad. Het zou mooi zijn als de kinderen die door hen moreel en politiek zijn opgevoed, de bruggenbouwers worden van een nieuwe koers voor Nederland. Lilian Marijnissen sluit de VVD niet langer uit, een majeure stap. Kersvers CDA-leider Wopke Hoekstra uitte in zijn Schoolezing in 2019 al zijn zorgen over integratie, maar vooral ook over de ‘fear of falling’ die de midden- en onderklasse voelen door marktimperfecties.

Waarschijnlijk en stabiel

VVD en PvdA ontwikkelen zich ook die kant op. De VVD heeft in haar programma een duidelijke ruk naar links laten zien. Mogelijk door de coronacrisis heeft de VVD geaccepteerd dat de staat soms echt nodig is om de zwakkeren te ondersteunen en marktexcessen tegen te gaan. De PvdA kruipt intussen weer meer terug naar de conservatieve lijn van Willem Drees sr.

Ook de beweging Vrij Links heeft met zijn focus op economische ongelijkheid en kritiek op de integratiekoers van de PvdA, impact op de partij. Interne ontwikkelingen bij al deze partijen maken zo’n kabinet het meest waarschijnlijk en stabiel en bovendien passend bij de noden die nu leven in de samenleving.

Marcelo Mooren is parlementair lobbyist en oud-medewerker van het CDA. Beeld -
Marcelo Mooren is parlementair lobbyist en oud-medewerker van het CDA.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden