Opinie

‘Laat iedereen zich welkom voelen op de universiteit’

Universiteiten zetten terecht in op meer onderzoekers van kleur en vrouwelijke hoog­leraren, schrijft Geertje Hulzebos. Maar vergeet ook de andere benadeelde groepen niet.

De hele populatie studenten moet zich welkom voelen op de universiteit.Beeld Getty Images

Oktober stond met diversiteitsdag, uit-de-kast-komdag, ­dyslexiedag en wereldarmoededag traditioneel in het teken van de ongelijke kansen die veel groepen in de samen­leving hebben. Gelukkig hebben werkgevers en publieke instellingen hier steeds meer aandacht voor. Ook onderwijsminister Ingrid van Engelshoven (D66) presenteerde recent een ­nationaal actieplan om universiteiten diverser en inclusiever te maken, onder andere door streefcijfers voor vrouwelijke hoogleraren en onderzoekers van kleur. Hoewel de aandacht voor deze twee groepen belangrijk is, omvat diversiteit veel meer dan deze traditionele groepen.

Open klimaat

Het is een misvatting om te denken dat het nastreven van een inclusieve omgeving slechts ten bate is van een kleine minderheid. Uit mijn scriptieonderzoek onder 440 studenten van 12 universiteiten is gebleken dat discriminatie zich niet louter beperkt tot studenten van kleur (die 25 procent van de studentenpopulatie representeren), maar ook betrekking heeft op internationale studenten (28 procent) studenten met een beperking (8 procent), lhbtqi+-studenten (10 procent) en studenten uit de arbeidersklasse (17 procent). Het gaat dus om grote groepen.

De uitsluiting neemt toe naarmate studenten tot meerdere minderheidsgroepen behoren, met als gevolg dat zij zich minder gewaardeerd en verbonden voelen met de universiteit.

Waar een grote meerderheid van de studenten die tot de norm behoren aangeeft nooit anders behandeld te worden op basis van hoe zij eruitzien, hebben veel minderheidsstudenten het gevoel zich te moeten aanpassen om geaccepteerd te worden. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de universiteit van oudsher op een geprivilegieerde laag van de maatschappij is ingesteld.

Gemeenschappelijk belang

Bij diversiteit gaat het niet alleen om het aantrekken van zichtbaar ondergerepresenteerde groepen, maar ook om het adequaat ondersteunen van studenten in de breedst mogelijke zin van het woord. Niet alleen chronisch zieken en mantelzorgers lopen bijvoorbeeld vaker studievertraging op, maar ook mannen; en bij onderadvisering spelen niet alleen sociaaleconomische klasse en etniciteit een rol, maar ook of je in de stad of op het platteland woont. In de ambitie diverser te worden mogen de groepen die nu al nadeel ondervinden van ons systeem, niet worden vergeten.

James A. Banks, grondlegger van het multicultureel onderwijs, schreef in 1993 het volgende over een dergelijke brede oriëntatie: ‘Een misvatting over multicultureel onderwijs is dat het een monopolie en curriculumbeweging is voor mensen van kleur, armen, vrouwen en andere geslachtofferde groepen. De belangrijkste theoretici en onderzoekers zijn het erover eens dat de beweging tot doel heeft om onderwijsinstellingen te herontwerpen, zodat alle studenten, inclusief witte mannen uit de middenklasse, zich de kennis, vaardigheden en ­attitudes eigen maken om goed te kunnen functioneren.’ In het huidige gepolariseerde debat gaat men voorbij aan dit gemeenschappelijke belang, ­namelijk dat diversiteit een verrijking is voor ­alle studenten.

Gelijkwaardigheid

Een open klimaat bevorderen waarin mensen zichzelf kunnen zijn, contact over groepsgrenzen heen stimuleren, samenwerkingsopdrachten centraal stellen en een divers curriculum aanbieden: het zijn enkele maatregelen die het thuisgevoel van alle studenten vergroten. Daarnaast zijn goede faciliteiten voor specifieke groepen essentieel – van rolstoeltoegankelijke gebouwen en een basisbeurs tot aan kinderopvangregelingen en ondersteuningsprogramma’s voor studenten uit de arbeidersklasse en internationale studenten.

Nog te vaak maken dergelijke voor de hand liggende obstakels het voor diverse groepen studenten onmogelijk om zich te kunnen ontwikkelen als ieder ander. Deze en andere blinde vlekken kunnen voorkomen worden door een gelijkwaardige structuur en cultuur van de universiteit, waarin de macht in handen van velen ligt in plaats van enkelen. We moeten van meepraten naar meebeslissen, representatie doet ertoe.

Hokjesdenken

Diversiteit, inclusiviteit en kansengelijkheid in hun volle glorie beschouwen, zorgt ervoor dat meer recht wordt gedaan aan de werkelijkheid. Mensen zijn namelijk veel meer dan alleen vrouw of van kleur en het is die complexiteit van marginalisatie en privilege die onze dagelijkse realiteit vormgeeft. Het denken in termen van hokjes of rivaliserende belangen is achterhaald. Het nationale actieplan is een eerste stap in de goede richting, het is nu aan universiteiten om door te pakken en krachtig diversiteitsbeleid te implementeren waarin niemand uitgesloten wordt. 

Geertje Hulzebos. University Research Fellow bij het Diversity Office van de Vrije Universiteit en behaalde haar MSc Onderwijswetenschappen cum laude.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden