Opinie

‘Laat het klimaat niet lijden onder deze crisis’

Schonere lucht is een prettig bijverschijnsel van de coronacrisis, schrijven Frans Melissen en Lars Moratis. Maar let ook op negatieve klimaateffecten en denk aan een duurzaam herstel.

Zonnepark annex viskwekerij in China. De lage olieprijzen maken projecten als dit minder aantrekkelijk.Beeld Barcroft Media via Getty Images

Dat we vrijwel al onze aandacht richten op de coronacrisis is begrijpelijk. Toch is het verstandig om andere crises niet uit het oog te verliezen of te negeren. Daarvan is klimaatverandering zonder twijfel de ernstigste.

Het goede nieuws is dat CO2-emissies aanzienlijk dalen door het teruglopende vlieg­verkeer en de tanende internationale handel. Daardoor kan in Nederland weleens de bizarre situatie ontstaan dat het kabinet zonder extra inspanningen voldoet aan de verplichting uit het Urgendavonnis.

Daarnaast gaat het coronavirus ook leiden tot negatieve klimaateffecten. Dat begint met uitstel van voorgenomen maatregelen. Zo heeft de regering van Tsjechië al gesuggereerd de Green Deal van de EU op te schorten, terwijl Polen het emissiehandelssysteem ETS buiten werking wil zetten.

Ook de financiering van projecten voor de opwekking en opslag van duurzame energie worden bemoeilijkt, stond in MIT Technology Review, het tijdschrift van het gezaghebbende Massachusetts Institute of Technology.

Historisch lage olieprijzen maken daarnaast fossiele energievoorziening prijstechnisch nog aantrekkelijker dan vaak duurdere elektrische alternatieven.

De productie van zonnepanelen, windturbines en batterijen voor elektrische voertuigen in China is inmiddels teruggelopen en bedrijven hebben te maken met problemen in de toe-levering en verscheping van producten.

Inhaalslag

Als de pandemie leidt tot een wereldwijde economische recessie, zal de politieke wil om klimaatverandering tegen te gaan met publieke investeringen in klimaatinspanningen afkalven. Het is allesbehalve een gewaagde voorspelling dat de industrie, zodra de crisis voorbij is, met steun van de politiek een inhaalslag gaat maken. Daardoor zullen CO2-emissies snel weer op het oude niveau of zelfs hoger uitkomen. In China zien we dit al op plekken waar door de overheid soepeler omgesprongen wordt met milieuregels teneinde bedrijven snel weer te laten produceren.

Businesscase

De corona- en de klimaatcrisis hebben een gemene deler: ze tonen de grenzen van een sociaal-economisch systeem dat op neoliberale kapitalistische leest is geschoeid. In dit systeem zijn ecosystemen economische productiefactoren, worden waardevolle publieke diensten als zorg en onderwijs teruggebracht tot een kostenpost en is klimaatverandering een businesscase die conjunctuurafhankelijk is. De onderliggende crisis is daarom het beste te kenschetsen als een morele crisis.

Als klimaatverandering doorzet, is aannemelijk dat pandemieën als de huidige vaker zullen voorkomen. Als gevolg van het verdwijnen van de natuurlijke habitat van dieren krijgen virussen meer kansen om van dieren op mensen over te gaan. Ook oude virussen die ontsnappen aan smeltende permafrost vormen een gevaar.

Als we recht willen doen aan het adagium never waste a good crisis, zou het goed zijn deze periode niet alleen te benutten voor het zeker stellen van de gezondheid van zoveel mogelijk mensen op korte termijn, maar ook voor een herijking van de waarden die ons leiden bij het organiseren van onze maatschappij. Dat betekent het grondig onder de loep nemen van de verhouding tussen mens en natuur, van onze solidariteit met mensen die het kwetsbaarst zijn, en van het sociaal contract tussen burgers en de staat.

Voor de duidelijkheid: bovenstaand betoog is geen oproep om minder aandacht te besteden aan de corona­crisis en alles wat daardoor moet gebeuren. Juist niet. Het is wel een oproep om deze tijden van social distancing ook te gebruiken om dichter tot elkaar te komen voor wat betreft de waarden die we centraal stellen in onze maatschappij.

Lars Moratis, lector Duurzaamheid aan Breda University of Applied Sciences.Beeld Edwin Wiekens
Frans Melissen, Lector Duurzaamheid aan Breda University of Applied Sciences.Beeld Jan-Kees de Meester
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden