Opinie

'Laat burger anno 2018 zelf de burgemeester kiezen'

De burgemeester wordt nog steeds in een schrale, partijpolitieke tombola geselecteerd. Een residu uit oude tijden, schrijven Erik van Bruggen en Niesco Dubbelboer.

Tijdens Open Monumentendag kan de Amsterdamse ambtswoning meestal worden bezichtigd Beeld Sake Rijpkema/HH

Als inwoners van een gemeente gevraagd wordt wie ze kennen uit het gemeentebestuur, is het altijd de burgemeester die als eerste wordt genoemd. De burgemeester is de persoon die het meest tot de verbeelding spreekt, de verbinder, de man of vrouw die de rust en kalmte bewaart bij crises, die de veiligheid waarborgt en die het 60-jarige bruidspaar namens ons allen van harte feliciteert. Een persoon met gezag.

Het is volkomen achterlijk dat wij als vrije en bekwame burgers nog steeds geen enkele invloed hebben op wie die functie bekleedt. De bekendste en belangrijkste bestuurder van de stad wordt in een schrale partijpolitieke tombola verkozen, in het geheim, achter gesloten deuren. Anno 2018. En alleen in Nederland gaat dat zo. Het kan en moet dus anders!

Daarom pleit een groep Amsterdammers met verschillende politieke achtergronden voor Amsterdamse lef, voor een democratisch initiatief dat past bij de innovatieve kracht van Amsterdam. Het raakt het fundament van de democratie: directe zeggenschap over wie jou vertegenwoordigt en namens jou besluiten neemt die jou raken. Wij als vrije Amsterdammers willen meebepalen wie de eerste burger van onze hoofdstad wordt.

Geheim is uit de tijd
Deze burgemeesterspost is een van de mooiste bestuurlijke functies in het land. Een erefunctie, met veel status, een prachtig huis op een prachtige plek en vele andere voordelen. Tientallen zullen erop solliciteren, maar slechts enkelen zullen tot de laatste ronde doordringen.

Waar vroeger de ministers (namens de Koning) in samenspraak met de Haagse partijbonzen van de gevestigde partijen de baantjes verdeelden onder 'goede vrinden', is er langzaam een nieuwe praktijk gegroeid.

In de laatste jaren heeft de gemeenteraad zich een positie verworven ten koste van de Haagse kringen. Ze stelt de profielschets voor de nieuwe burgemeester op en voert gesprekken met door de Commissaris van de Koning geschikt bevonden kandidaten.

Maar dit alles gebeurt in het grootste geheim. Wie lekt, kan worden vervolgd. Het is een residu uit oude tijden. Zeker, na decennia van discussie en getouwtrek, wordt de Kroonbenoeming uit de grondwet gehaald. De koning gaat er dan niet meer over. Maar is dat genoeg?

Erik van Bruggen, PvdA-adviseur Beeld Hans van der Beek

In een tijd waarin de kennis en kunde en betrokkenheid van mensen alleen maar groeit, is het onbegrijpelijk dat de keuze van de eerste burger door een zeer selecte groep politici wordt gemaakt en dat We the people helemaal niets hebben in te brengen.

Open kandidatuur
Er zijn genoeg substantiële zaken, rond veiligheid, samenleven, festiviteiten in de stad en het kalmeren van spanningen tussen bevolkingsgroepen, waar de burgemeester over gaat. Genoeg om te legitimeren dat wij de kandidaten van tevoren willen leren kennen.

Via debatten in publieke bijeenkomsten waarbij zij kritisch bevraagd worden op hoe ze hun verbindende rol zien, hoe ze de spanningen in de stad willen verminderen en hoe ze er voor iedereen willen zijn. En waarom ze denken er geschikt voor te zijn.

Op die manier kunnen burgers en raad zich een goed oordeel vormen en uiteindelijk samen een weloverwogen voorkeur aangeven. We roepen de raad op om in de profielschets van de burgemeester het selectiecriterium op te nemen dat kandidaten zichzelf publiekelijk bekend maken en vragen hen om mee te werken aan een burgerraadpleging met voorafgaand publieke bijeenkomsten.

In die burgerraadpleging kunnen alle kiesgerechtigde Amsterdammers stemmen op de kandidaten. De uitkomst hiervan vormt de aanbeveling van de gemeenteraad aan de minister voor de nieuwe burgemeester van onze prachtige stad.

We starten vandaag met het volksinitiatief. Amsterdam heeft een mooi instrument ter beschikking voor burgers om onderwerpen op de politieke agenda te zetten. Dit volksinitiatief werd in 2003 ingevoerd, met een comité van aanbeveling onder voorzitterschap van Eberhard van der Laan, toen nog advocaat te Amsterdam.

Hoe mooi zou het zijn als ons voorstel om Amsterdammers substantiële invloed te geven op wie de nieuwe burgemeester wordt, juist via dit volksinitiatief gestalte krijgt?

Niesco Dubbelboer, stichting Meer Democratie Beeld Jitske Schols
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.