Opinie

'Laat Amsterdam echt leren van experimenten'

Amsterdam bruist van de initiatieven om stedelijke problemen aan te pakken. Die moeten volgens Stan Majoor niet alleen gaan om het beperken van uitwassen, maar ook om structurele oplossingen.

Stan Majoor
Voorbeeld van innovatie: met duurzame materialen gebouwde woning op IJburg Beeld anp
Voorbeeld van innovatie: met duurzame materialen gebouwde woning op IJburgBeeld anp

O Amsterdam, stad van twee gezichten! Plek van voorspoed, groei en rijkdom én van diepe sociale en economische problemen. Taalachterstand, armoede en eenzaamheid zijn hardnekkig. Vind met een kleine beurs maar een betaalbare woning, of een stage met een verkeerde achternaam.

En wat te denken van de omslag naar een duurzame economie? Een probleem dat ons aanpassingsvermogen de komende decennia zwaar op de proef stelt. Hoe komen we tot nieuwe aanpakken voor deze variëteit aan problemen? Hoe zorgen we dat deze ook echt werken?

Rondom deze vragen is veel aandacht voor het werken in 'stadslaboratoria', of 'urban living labs'. De stad is dan experimenteeromgeving: niet eindeloos praten of onderzoek doen, maar praktisch kijken wat werkt in welke situatie en daarnaar handelen. Dit fenomeen komt vooral uit een technische hoek waar fabrikanten al langer werken met prototypes om nieuwe producten op kleine schaal te testen.

Amsterdam werd dit voorjaar uitgeroepen tot 'Europese hoofdstad van Innovatie'. De stad profileert zich als plek waar start-ups, burgers en kennisinstellingen met digitale technologie hun problemen bestrijden. Fraai, maar we moeten een tandje bijzetten om te zorgen dat deze innovatieve krachten ook de taaiere problemen van dat andere gezicht van de stad bereiken.

Stad in balans
Een voorbeeld: de gemeente organiseert rondom het thema 'stad in balans' experimenten waarin tal van partijen meedenken. Doel is om oplossingen te vinden die de leefbaarheid in de drukste delen van de stad verbeteren, bezoekers over de stad spreiden en overlast in de openbare ruimte beperken. Er is budget beschikbaar en iedereen kan voorstellen doen. Dit klinkt goed: via experimenten leren en op een pragmatische, snelle manier de problemen aanpakken.

Maar komen echt vernieuwende oplossingen in beeld? Waarmee mag wel en niet geëxperimenteerd worden? Nieuwe technologieën om bezoekers te verleiden een andere route te nemen kan, maar een inperking van Airbnb of een voorstel voor betaalbare woningen in het stadscentrum is niet toegestaan als experiment.

Beperkt
In dit voorbeeld worden zowel de dieperliggende oorzaken van de problemen, zoals de explosie van het toerisme, als de soms pijnlijke consequenties, zoals een gevoel van vervreemding van bewoners in buurten die overgenomen worden door toeristen, niet geadresseerd.

Het lijkt erop dat dergelijke experimenten niet tot doel hebben de problemen fundamenteel te bespreken of op te lossen. Ze zijn vooral een manier om om te gaan met de uitwassen. Nuttig, maar ook beperkt in hun vorm.

Gelukkig gebeurt er wel degelijk iets rondom vele taaie stadsproblemen en worden vaak half buiten de officiële kanalen handen ineen geslagen om tot nieuwe aanpakken te komen. De stad zit vol borrelende innovatie: om betaalbare milieuvriendelijke woningen grotendeels zelf te bouwen, om kleinschalige opvang voor vluchtelingen te realiseren, of een stadsdorp op te richten waar ouderen elkaar ondersteunen.

Herontdekt
De buurt of de wijk wordt daarin herontdekt als plek waar actieve bewoners en ondernemers elkaar vinden rondom gemeenschappelijke belangen. Het probleem is dat vaak te weinig geprobeerd wordt er echt 'goede' experimenten van te maken; het serieus volgen van deze initiatieven, met de betrokkenen, om de resultaten over langere termijn in beeld te krijgen. En samen uitzoeken hoe zulke vernieuwingen ook op andere plekken een kans kunnen krijgen. Daarbij loop je tegen tal van politieke, bestuurlijke en financiële obstakels op, maar deze moeten onderdeel van een open debat worden.

Kennisinstellingen als de Hogeschool van Amsterdam kunnen een belangrijke rol spelen door deze situaties te adopteren en het leren er van te organiseren. Om de innovatie in de stad, juist ook rond taaie problemen, een duwtje te geven. De gemeente moet deze experimenten ondersteunen en blijven opletten waar dit soort initiatief veel moeilijker van de grond komt.

De stad verdient het dat de innovatieve energie ­beter gebruikt en gedeeld wordt.

Dit is een bewerking van de rede die Stan Majoor vandaag zou uitspreken bij zijn installatie als lector aan de Hogeschool van Amsterdam.

Stan Majoor, planoloog en lector ­Coördinatie Grootstedelijke Vraagstukken aan de ­Hogeschool van Amsterdam Beeld -
Stan Majoor, planoloog en lector ­Coördinatie Grootstedelijke Vraagstukken aan de ­Hogeschool van AmsterdamBeeld -

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden