Opinie

‘Kritiek op influencers? Vloggen is zwaar en onzeker werk’

Op influencers wordt voortdurend neergekeken, schrijven Cesar Majorana en Linda Duits. Niet terecht volgens hen, want het is zwaar werk dat wordt uitgebuit.

Beeld Getty Images

‘Influencer is het nieuwe woord voor werkloze.’ De persoon die dit comment op Facebook ­zette, kon de plank niet harder misslaan. Het is een veelgehoorde opvatting: als je echt niks kan, kun je nog altijd vlogger worden. Maar hoe onbeduidend en hersenloos het werk van dit nieuwe ­type mediamakers ook lijkt, het is wel werk.

Dat werk is complex. Een professionele Instagrammer moet meerdere functies in zich verenigen. Zij is én het model én de stylist én de fotograaf én de photoshopper én de copywriter én de eindredacteur.

Het is daarom niet gek dat onder influencers veel burn-outs voorkomen. Bedenk maar eens hoe het leven van een vlogger eruitziet. Je wordt wakker en leest meteen de reacties van gisteren. Tussen de liefde en de haat check je je statistieken. Dat is geen ijdelheid: adverteerders vragen om exacte cijfers. Na het opstaan, of al tijdens, begin je aan je dagvlog of film je materiaal voor je weekvlog. Om 10 uur moet je toonbaar zijn, want een beetje influencer voorziet precies wanneer DHL, PostNL, GLS, DPD en eventuele koeriers voor de deur staan.

24 uur per dag online

Je weet wat je binnenkrijgt van de deals die je hebt gemaakt, maar er worden ook ongevraagde pakketjes bezorgd. Dan moet je bedenken of je die kan gebruiken als unboxing video of als ­alledaagse spon. Je moet ook reflecteren op mogelijke consequenties: pikken je volgers het als je twee keer in een maand lyrisch bent over de Hema? Kan een product je achtervolgen, zoals gebeurde met de influencers die een ‘duurzame waterfles’ van Shell promootten? Bovendien moet je oppassen dat je niet voor nop werkt. Je bent influencer, geen gratis billboard.

Het merendeel van de dag ben je bezig met je video’s. Hoewel er in een dagvlog zo min ­mogelijk wordt geknipt, ben je aan de montage enkele uren kwijt. Alles vergt een scherp oog, van het licht tot de uitgelichte thumbnail. Een weekvlog is snel een volle dag werk.

Tussendoor heb je afspraken met bedrijven, reclamebureaus en speciale influenceragency’s die mensen aan merken koppelen. Onder­houd je je contacten niet of vinden ze jou niet ‘geëngageerd’ genoeg, dan word je gepasseerd. ’s Avonds heb je een persevent, zoals de lancering van een product of een première. Je kunt niet te vaak skippen, want pr-bedrijven houden bij wie waar aanwezig is en zoeken iemand die ‘enthousiast’ is.

Beeld Getty Images/EyeEm

Ondertussen mag je nooit je Instastory veronachtzamen. Ook als je je hoofdzakelijk op TikTok richt, moet je je volgers op Instagram te­vreden houden. Gewone werknemers vinden het vervelend als hun baas ’s avonds nog een kritisch mailtje stuurt. Influencers ontvangen 24 uur per dag kritische mailtjes, comments en DM’s, zelfs als ze ziek zijn of op vakantie, en juist als ze liefdesverdriet hebben of ruzie met hun moeder.

Voor mensen die weinig zicht hebben op ­werken in de media, lijkt het een aantrekkelijke sector. Dezelfde man die een influencer een werkloze noemt, bewondert de roem van ­popsterren, acteurs of celebritychefs. Media hebben een aura van coolheid, het werk geeft status. Op een feestje hangen gasten aan de lippen van een cameraman om te horen hoe Yvon Jaspers is. Die status compenseert voor de onzekerheid en lage lonen. Hoe autonoom en ­creatief de baan ook lijkt, het is een branche die draait op een onderbetaalde onderklasse.

Kindvloggers

Leken zien slecht in hoe precair werken in de media is. Er is een goed verdienende top die het zicht op de rest van de piramide ontneemt. De bedrijfstak is extreem geflexibiliseerd: zelfs visagisten zijn freelancers die nooit zeker zijn van hun volgende klus. Werken aan relaties is daarom voor iedereen in de media cruciaal.

Beeld Getty Images

We transformeren steeds meer van industrieel kapitalisme naar ‘communicatief kapitalisme’. De wereld draait op een netwerk van telecommunicatie en computers en in dat systeem winnen de mensen die goed kunnen communiceren en netwerken.

Succesvolle influencers zijn mensen die in dit systeem gedijen. Het zijn flexwerkers pur sang. En hoewel het misschien lijkt alsof ze een luizenleventje leiden, vervullen ze feitelijk arbeid die uitputtend en uitzuigend is, niet zelden onder een wurgcontract, en waarvoor geen enkele regulering bestaat – zie bijvoorbeeld recente zorgen over kinderarbeid onder kindvloggers.

Wie is de Mol

Om de zoveel tijd vermaken haters zich met ­berichten over ijscomannen die influencers dubbel laten betalen, of hotels die ‘gierige’ ­influencers een ‘gratis’ verblijf weigeren. Con­ventionele media bieden zulke verhalen ruim baan. Wij snappen wel waarom: ze concurreren immers met hen. 

Media bestaan bij de gratie van adverteerders. Ook de krant die u leest, is niets meer dan de voorkant van de bonusaanbieding van volgende week. Tijdschriften hebben het zwaar, omdat reclamegelden nu naar Google en Facebook gaan (de moederbedrijven van YouTube en Instagram). 

Beeld Getty Images

Met influencers komt je boodschap precies bij de juiste doelgroep terecht. De producent van een babyluier heeft veel meer aan het kanaal van een ‘mamvlogger’ dan een spotje tijdens Wie is de Mol.

Media juichen, dus neemt de kritiek op influencers toe, maar het systeem waaraan die influencers gehoorzamen, blijft buiten schot. Dat is namelijk hetzelfde systeem als waaraan zij gehoorzamen, of het nu journalisten, redacteuren of televisiepresentatoren zijn.

Je bent niet boos op Anna Nooshin, je bent boos op Instagram. Sociale media dwingen ons allemaal in de rol van influencer. We posten ­allemaal updates op een manier waarvan we hopen dat die de aandacht van onze volgers vasthoudt.

Het werk van een influencer behelst echter veel meer dan content plaatsen. Dat die arbeid onzichtbaar is, maakt het logisch dat buitenstaanders boos worden dat influencers betaald worden voor hun posts. Maar die afkeer komt voort uit onwetendheid. Influencers lijken de winnaars van de kansen die communicatief kapitalisme biedt. In werkelijkheid zijn ze slachtoffer en pleitbezorger van hun eigen uitbuiting.

Cesar Majorana is presentator bij npo3 en masterstudent aan het Sandberg Instituut.Beeld -
Linda Duits, publicist en sociaalwetenschapper ­gespecialiseerd in populaire cultuur.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden