Opinie

‘Komst Omroep Zwart is goed voor het hele omroepbestel’

Omroep Zwart heeft de benodigde 50.000 betalende leden weten te werven. Reza Kartosen-Wong schrijft dat het goed zou zijn voor de toekomst van het publieke bestel als de omroep wordt toegelaten.

Rapper Akwasi (rechts) bij de Black Lives Matter (#BLM) demonstratie in het Nelson Mandela park in Amsterdam. Beeld Brunopress
Rapper Akwasi (rechts) bij de Black Lives Matter (#BLM) demonstratie in het Nelson Mandela park in Amsterdam.Beeld Brunopress

Aspirant-omroepen die een plek in het publieke omroepbestel hopen te krijgen, deden tot en met donderdag hun best om te voldoen aan een van de toegangseisen: minstens 50.000 betalende leden werven. De meeste kandidaat-omroepen zijn daar niet in geslaagd.

Omroep Zwart is dat wel gelukt, en zelfs binnen twee maanden. Al in november had de veelbesproken omroep 50.000 leden aan zich gebonden.

Dat is goed nieuws voor het publieke bestel en de Nederlandse samenleving. Omroep Zwart kan een broodnodige bijdrage leveren aan het vergroten van diversiteit en inclusiviteit in de programmering en de organisatie van de publieke omroep. Daardoor wordt de publieke omroep relevanter en toekomstbestendiger.

Özcan Akyol

Dat Omroep Zwart in no-time vijftigduizend leden wist te werven, is een prestatie op zich. Niet in de laatste plaats omdat de nieuwe omroep op sociale media en in gevestigde media vanaf het begin onophoudelijk werd aangevallen. Ze werd weggezet als een omroep die zou zorgen voor ‘polarisatie’, ‘verdeling’ en ‘segregatie’ in de Nederlandse samenleving en het Nederlandse medialandschap in het bijzonder.

Die veelgehoorde kritiek verwoordde televisiemaker Özcan Akyol in zijn column in het AD. Akyol beweerde dat Omroep Zwart zich ‘alleen op zijn eigen achterban richt’ en zo ‘segregatie in de hand werkt’.

Deze kritiek is oneigenlijk en hypocriet. Het getuigt van een gebrek aan kennis van ons publieke bestel en de werking daarvan. En, erger nog, van de populistische neiging een mening te vormen op basis van onderbuikgevoelens – en in dit geval specifiek een blinde haat jegens medeoprichter Akwasi – in plaats van feiten.

De essentie van ons publieke bestel is nu juist dat alle daarin opgenomen omroepen, met uitzondering van de taakomroepen NOS en NTR, een specifieke achterban moeten definiëren en bedienen – van de EO en Omroep MAX tot WNL en de VPRO. Dat Omroep Zwart zich op zijn ‘eigen achterban’ richt, is dus precies wat andere omroepen doen en is volstrekt in lijn met de criteria waar omroepen aan moeten voldoen. Dat kan dus geen argument tegen Omroep Zwart zijn, want dan zouden álle omroepen moeten worden opgeheven.

Adriaan van Dis

Daarbij hebben de sceptici een zeer beperkte verbeelding van de achterban van Omroep Zwart. De omroep zou zich alleen op zwarte Nederlanders richten. Maar iedereen die zich een beetje verdiept in deze omroep, begrijpt gelijk dat dit een nonsensargument is. Luister oprecht naar de plannen en programmavoorstellen van de omroep, kijk naar de samenstelling van het team en naar de partners. Dan wordt duidelijk dat diversiteit en inclusiviteit vanzelfsprekend zijn voor Omroep Zwart; het is géén omroep voor en door alleen maar zwarte Nederlanders.

Een blik op bekende supporters van het eerste uur als Adriaan van Dis, Candy Dulfer, Nadia Zerouali en Tanja Jess en de tienduizenden betalende leden en volgers op sociale media bevestigt ook dat de achterban van Omroep Zwart heel breed en divers is. Van segregatie of polarisatie op basis van kleur, afkomst, religie, gender of klasse is geen sprake.

Sterker, juist de bestaande omroepen en programmering dragen bij aan polarisering in de samenleving. Zelfs het NPO Expertpanel concludeerde dat talkshows en discussieprogramma’s van de publieke omroep (soms onbedoeld) gericht zijn op het ‘uitvergroten van verschillen tussen mensen met verschillende culturele achtergronden’.

Dat geldt voor talkshows als Op1 en De Vooravond en ‘zelfs’ voor de speciale aflevering van De Stelling over racisme, die verwerd tot een safe space voor racisme, misogynie en demonisering van antiracismeactivisten. Maar ook voor De Nieuwe Maan van taakomroep NTR, dat bedoeld was als een verbindende talkshow voor en over Nederlandse moslims, maar nu gek genoeg eerder uit is op polarisatie dan verdieping en begrip. En het geldt soms ook voor Nieuwsuur dat bijvoorbeeld à la WNL gretig en hijgerig etniciteit en afkomst benoemde als verklaringen voor het grote aantal covidbesmettingen in buurten als Amsterdam-West, maar dat niet deed toen het om studentenverenigingen, carnavalsvierders, dwangmatige vliegreizigers, een zuipende menigte op het Plein in Den Haag of minister Ferd Grapperhaus ging.

Arie Slob

De publieke omroep is nog geen diverse en inclusieve organisatie die er is voor alle Nederlanders. Veel Nederlanders, met name zij met een niet-westerse migratieachtergrond en jongvolwassenen, voelen zich er niet thuis en keren zich er al jaren van af. Het in september gepubliceerde Mediarapport Biculturele Nederlanders van Motivaction/TransCity bevestigt deze trend nog eens.

Omroep Zwart wil juist deze moeilijk te bereiken groepen raken en aan zich binden. Dat dat kan, is bewezen met het pijlsnel werven van vijftigduizend leden en de bijna honderdduizend volgers op Instagram. De omroep zal programma’s maken die wél aansluiten op de wensen en behoeften van deze groepen. En de omroep zal dat doen met een organisatie en organisatiecultuur die inherent diverser en inclusiever is dan die van de bestaande omroepen; alleen al het aantreden van de eerste zwarte omroepdirecteur is in dat kader waardevol.

Omroep Zwart zal nieuwe verhalen, beelden, talenten en doelgroepen meenemen naar het publieke bestel. De nieuwe omroep zal zorgen voor meer diversiteit en inclusiviteit in de programmering, werkwijzen en organisatie van de NPO. Precies wat de NPO nodig heeft om relevanter te worden voor meer Nederlanders en beter te voldoen aan haar taak en de Mediawet. In het belang van de toekomst van het publieke bestel zou minister Arie Slob (Cultuur) Omroep Zwart moeten toelaten als aspirant-omroep.

Voor de publieke omroep zou dat een mooi begin van 2021 zijn.

Reza Kartosen-Wong is als mediawetenschapper verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en is (kinderboeken)schrijver.  Beeld -
Reza Kartosen-Wong is als mediawetenschapper verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en is (kinderboeken)schrijver.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden