Opinie

'Knuffelbare fraude van niet-sociale huurders bestaat niet'

De woonfraude met sociale huurwoningen vraagt om ingrijpen van het college, stelt Hala Naoum Nehmé. 'Het stadsbestuur lijkt liever populistische kreten uit te slaan richting San Francisco en Den Haag.'

Sociale huurwoningen zijn er dankzij solidariteit met de lage inkomens en kwetsbare groepen.Beeld Hans van Rhoon

De geschiedenis van de sociale woningbouw in Nederland stoelt op belangrijke liberale waarden. Het waren welgestelde burgers en fabrieksdirecteuren die zich op eigen initiatief - uit maatschappelijke betrokkenheid en welbegrepen eigenbelang - bekommerden om de huisvesting van de arbeiders.

Zo was in 1852 de eerste woningbouwcorpo­ratie in Amsterdam een filantropische vereniging. De eigen woningen hadden een streng huurreglement. Bij openbare dronkenschap of wanbetaling volgde onmiddellijke huis­uitzetting en er werd strikt bewaakt dat die
huizen behouden bleven voor de rechtmatige doelgroep. Daarvoor werden opzichters ingezet die huis aan huis controleerden op goed gedrag en netheid.

Sinds de eeuwwisseling lijkt goed gedrag te veel gevraagd in een steeds groter wordend deel van de sociale huurwoningen. Zij fungeren als fraudemagneet van allerlei soorten gesjoemel, zoals illegale onder- en vakantieverhuur, uitkerings- en toeslagenfraude of gebruik als hennepkwekerijen en prostitutiehotels. En hoewel deze feiten helaas niet nieuw zijn, is de recente mediaberichtgeving over fraude met Amsterdamse sociale huurwoningen om meerdere redenen schokkend.

Tot 47.000 huizen
Allereerst werd lang verondersteld dat in hooguit 10 procent van sociale huurwoningen één of meerdere vormen van woonfraude zou voorkomen. In een stad als Amsterdam, waar 55 procent van alle 430.000 woningen nog altijd sociale huur is, gaat het dus om vele tienduizenden woningen.

Recent dataonderzoek wijst nu uit dat 10 procent slechts een ondergrens is en dat woonfraude zelfs bij 20 procent van alle sociale huurwoningen kan voorkomen. Als dat het geval is, worden dus liefst 47.000 huizen onrechtmatig gebruikt.

Hala Naoum Nehmé, Raadslid VVD Amsterdam.Beeld Annaleen Louwes

Om deze huizen te bouwen en toegankelijk te houden voor lage inkomens worden zij fors gesubsidieerd. Het CPB (2016) berekende dat sociale huur de zwaarst gesubsidieerde wooncategorie is. Met deze subsidies wordt solidariteit met de lage inkomens en kwetsbare groepen gefaciliteerd, zodat zij een plek krijgen in Amsterdam.

Ze zijn uiteraard niet bedoeld om er geld mee te verdienen en de bijdrage van alle belastingbetalers aan de lagere huur zelf te verzilveren. Dat zou oneerlijk zijn, scheefwonen aanwakkeren, de doorstroming doen stokken, uitbuiting van onderhuurders stimuleren en funest zijn voor het maatschappelijke draagvlak.

Ideologisch tintje
Ten tweede werpt de recente berichtgeving licht op moedige corporatiebestuurders die zich uitspreken tegen de eenzijdige gemeentelijke aandacht voor Airbnb (vakantieverhuur) en het zogeheten grootkapitaal.

Het linkse stadsbestuur lijkt liever populistische kreten uit te slaan richting San Francisco en Den Haag, die zouden toestaan dat woningen 'verdien- en beleggingsobjecten' worden, dan corporaties te helpen massale fraude met gesubsidieerde woningen te bestrijden. Of is fraude met deze woningen minder problematisch?

Deze kwestie kent een belangrijk ideologisch tintje. De sympathie die links van oudsher zegt te koesteren voor de zwakkeren in de samenleving lijkt moeilijk verenigbaar met het aanspreken van deze mensen op slecht of strafbaar gedrag. Zij die in sociale huurwoningen wonen, hebben het al zwaar genoeg en moeten niet nog eens hard worden aangepakt.

Lange wachtlijsten
Een veelzeggende illustratie van deze houding is de politieke discussie in Amsterdam ten tijde van de invoering van het meldingssysteem ('Zoeklicht'), bedoeld om woonfraude actief op te sporen. Enkele linkse partijen waren mordicus tegen. Door 'Zoeklicht' zouden zielige mensen worden opgejaagd.

Ook ideologisch is de discussie over de rechten van huizenbezitters versus die van huurders. Waarom mogen de eersten wel een zakcentje bijverdienen met bijvoorbeeld vakantieverhuur en arme huurders niet? Zelfs ex-burgemeester Van der Laan vond het een goed idee als huurders van sociale huurwoningen zouden meeprofiteren van het toerisme door hun woningen aan toeristen te verhuren. Sterker, hij verwachtte dat een verbod op Airbnb in sociale huurwoningen 'een discussie wordt'.

Op de overspannen Amsterdamse woningmarkt met wachtlijsten van 15 jaar voor sociale huurwoningen moet juist een links stadsbestuur meer doen dan lippendienst bewijzen aan het woord 'eerlijkheid'. Concrete maatregelen, zoals onaangekondigde huisbezoeken, winstafroming, inkomens- en vermogenstoetsen en huisuitzettingen, mogen niet worden geschuwd.

Hiervoor is gegevensuitwisseling en binnengemeentelijke samenwerking cruciaal, maar dat gebeurt nu te weinig. Zou dat komen doordat de politieke wil ontbreekt om te erkennen dat fraude met sociale huurwoningen niet gerechtvaardigd kan worden door de omstandigheden? Ik zou zeggen: knuffelbare fraude bestaat niet. Vindt u ook niet?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden