Johan FretzBeeld ARTUR KRYNICKI

Klavers keuze heeft juist bijgedragen aan de groeiende ongelijkheid

PlusJohan Fretz

Na het kwartje van Kok en de duizend euro van Rutte, krijgen we nu de 10K van Jesse Klaver. Tien ruggen voor iedereen die achttien wordt.

Klaver presenteerde zijn plan als nobel middel tegen de groeiende ongelijkheid. Slim, maar niet helemaal eerlijk, want meteen al werd een belangrijke stap overgeslagen. Klaver stond namelijk zelf aan de wieg van het afschaffen van de basisbeurs in het hoger onderwijs en het invoeren van het leenstelsel.

Die buiging voor de VVD was ook toen al onacceptabel. Het heeft een extra drempel opgeworpen voor jongeren uit armere gezinnen om te gaan studeren of ze met een veel grotere schuld opgezadeld dan hun rijkere generatiegenoten. Wie weet dat zo’n schuld ook verstrekkende gevolgen heeft voor de maximale hoogte van een hypotheek, begrijpt dat het leenstelsel veel jongeren aanzienlijk heeft belemmerd om vermogen op te bouwen.

Met andere woorden: Klavers keuze heeft de afgelopen jaren juist bijgedragen aan de groeiende ongelijkheid, niet aan het bestrijden ervan. Het zou hem sieren als hij daarvoor eerst zijn excuses aanbiedt, voordat hij zichzelf op het schild hijst als redder van de nieuwe generatie en iedereen die daar kritiek op heeft, wegzet als cynicus.

Hij maakt het nog bonter. Impliciet wordt de terugkeer van de basisbeurs nu zelfs neergezet als middel dat ongelijkheid bevordert, omdat het alleen het studerende deel der jonge natie zou helpen. Maar dat is onzin. In het middelbaar beroepsonderwijs is de basisbeurs altijd blijven bestaan. En wie na zijn achttiende nog onderwijs volgt op de middelbare school, kan aanspraak maken op de tegemoetkoming scholieren.

Kortom: jongeren van allerlei leerniveaus krijgen overheidssteun. De enigen die geen gift meer ontvangen, zijn de slachtoffers van Klavers leenstelsel. Is het nou zo moeilijk om gewoon samen met de linkse collega’s vurig te strijden voor een herinvoering van de basisbeurs? Nu komt GroenLinks met een inkomensafhankelijke basisbeurs en tegelijkertijd met een inkomensonafhankelijke schenking van 10K. Onbegrijpelijk.

En laten we eerlijk zijn. Als je achttien bent, ga je over het algemeen niet wijs om met zo veel geld. Mijn hele jaar snakte naar de storting van de maandelijkse stufi. Als het eindelijk zo ver was, leefden we twee weken als koningen. De rest van de maand beten we weer op een houtje.

Godzijdank werd het hele jaarbedrag niet in een keer op onze rekeningen gestort. Anders hadden we het vrolijk verbrast en terecht. Achttien zijn, betekent: zoeken, ontdekken, feesten, grenzen verkennen, uit de bocht vliegen. Maar van Klaver moet je straks die enorme som wijs besteden. Hij noemt het een startkapitaal.

Zijn woordkeuze verraadt veel. Startkapitaal, dat impliceert dat het bedrag moet worden geïnvesteerd om vervolgens meer waard te worden. Het spoort jongeren feitelijk aan middenin hun onbezonnen jeugd meteen al rendabele keuzes te maken. Is dat niet juist het aanmoedigen van het rendementsdenken, waartegen Klaver zich een paar jaar geleden zo driftig verzette, misschien wel omdat dat toen zo in de mode was?

Er worden bovendien twee zaken onterecht aan elkaar gekoppeld. Een hogere belasting innen op vermogen boven de miljoen euro lijkt me zeer verstandig. Maar zouden er echt geen effectievere ideeën te verzinnen zijn om met de opbrengst de ongelijkheid tegen te gaan? Ik betwijfel het.

In Amerika haast Trump zich om nog voor de verkiezingen aan alle senioren een medicatiekortingskaart à 200 dollar te versturen. Ik geloof dat iedereen wel begrijpt waarmee we hier te maken hebben. Maar laten we het beestje dichtbij huis, in de eigen gelederen, dan ook vooral bij de naam noemen: Klavers plan is een goedkope verkiezingsstunt.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij heeft een wekelijkse column in Het Parool.

Reageren? j.fretz@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden