Opinie

Kan Amsterdam groeien én aantrekkelijk, veilig en leefbaar blijven?

Wethouder Kajsa Ollongren presenteerde begin deze week haar document over de aanpak van de drukte in de stad. Twee deskundigen over haar visie.

Beeld Floris Lok

Walther Ploos van Amstel:
Wethouder Ollongren omarmt met de nota Balans in de stad de groei van Amsterdam. De economische groei is hoger dan in de rest van Nederland. De stad heeft een grote aantrekkingskracht, en de stad is veiliger en leefbaarder dan ooit. De wethouder kiest voor én groei van de stad én groei van het aantal bezoekers. De nota gaat over hoe Amsterdam die groei in goede banen leidt, zodat de stad aantrekkelijk, veilig en leefbaar blijft. Gaat dat lukken?

Het succes van Amsterdam heeft ontegenzeggelijk voordelen. Wij gaan in de zomer naar het bruisende Milkshake Festival in het Westerpark, ontdekken elke week weer nieuwe culinaire hotspots, en met een van de beste luchthavens van de wereld op vijftien minuten met de trein ligt de wereld om de hoek. Trots nemen we onze buitenlandse vrienden op sleeptouw door 'ons' Amsterdam.

Het succes heeft ook een keerzijde. Uit recent onderzoek van stadsdeel Centrum blijkt dat 74 procent van de binnenstadsbewoners het nu wel druk genoeg vindt. Die drukte komt niet alleen van toeristen, maar ook van Amsterdammers die genieten van het water, de terrassen, de festivals en het culturele aanbod.

Drukte is vervelend als het je persoonlijk raakt met illegale hotelgasten als buren, vrijgezellenfeesten in jouw stamkroeg, ronkende touringcars en taxi's voor de deur, vuilnis op straat, gillende bierfietsers en overvolle zalen in het Rijksmuseum. Drukte is een lokaal probleem; je ziet concentraties op enkele plekken in de stad, zoals de Prins Hendrikkade, de Wallen, de uitgaanspleinen en de Foodhallen. De nota presenteert veel sympathieke - en kansrijke - experimenten om juist dat lokale drukteleed aan te pakken.

Ondanks de vele experimenten ontbreekt in de nota echter het perspectief op echte balans in de stad. De baten van de druktemakers zijn bekend, maar de maatschappelijke kosten van de drukte zijn niet in kaart gebracht, juist niet voor de langere termijn met nog meer bezoekers. Hoeveel drukte kan de stad eigenlijk nog aan? Waar in de stad gaat het straks pijn doen?

Het economische belang van bewoners voor de stad wordt niet genoemd. Amsterdammers besteden veel meer in de horeca en winkels in hun eigen buurt dan alle binnen- en buitenlandse bezoekers bij elkaar. Hoe bepaal je dan de balans tussen bezoekers, bewoners en ondernemers? Voor je het weet, maak je de verkeerde keuzes. Is kiezen voor én groei van de stad én groei van het aantal bezoekers wel de juiste keuze voor een aantrekkelijk, veilig en leefbaar Amsterdam?

De discussie over balans in de stad mag niet alleen over geld gaan. Negentig procent van de Amsterdammers werkt buiten de drukte-industrie. Balans moet ook gaan over betaalbare woonruimte voor jongeren die hier willen wonen en werken. Balans gaat ook over de zorg voor steeds meer senioren en de aanpak van de tweedeling. Balans moet gaan over het voor volgende generaties leefbaar houden van Amsterdam. Die visie moet nog worden ontwikkeld.

Toch ben ik blij met de nota. De experimenten om de drukte aan te pakken zijn aansprekend. Laten we daarmee vooral niet langer wachten. De nota is een mooie eerste stap naar verder onderzoek naar de echte balans in de stad en gesprekken met ondernemers en bewoners over het eerlijk delen van ruimte, de identiteit van Amsterdam en ons gedrag. Wie weet wat daar nog uit komt. Of zoals de wethouder zelf zegt: 'Het is een startdocument.'

Beeld Emil Diephuis

Stephen Hodes:
Het 'startdocument' Stad in balans dat wethouder van Economische Zaken en Cultuur, Kajsa Ollongren, maandag heeft uitgebracht, schiet ernstig tekort. Het is strategisch zwak, toont geen durf en is op z'n best kortzichtig.

In de inleiding schrijft Ollongren dat 'de stad opnieuw voor een schaalsprong staat' en dat Amsterdam in het verleden dergelijke schaalsprongen goed heeft overleefd. Dat is waar. Alleen gaat ze hier voorbij aan het feit dat er geen sprake is van een schaalsprong in het aantal inwoners. Het komende decennium zal het aantal inwoners met circa 1 procent per jaar groeien, dus heel geleidelijk. Ook het aantal woningen en de omvang van de stad zullen beheerst groeien. Als er sprake is van een schaalsprong, dan is dat met betrekking tot het aantal internationale bezoekers: dat gaat explosief groeien en dat heeft Amsterdam nooit eerder meegemaakt. Er is hier sprake van een schaalsprong van een hele andere aard.

Daarnaast schrijft Ollongren: 'In dit startdocument kiezen we voor maatregelen waardoor de stad groter wordt. Door middel van spreiding van bezoekers.' Maar in het document staat geen enkele maatregel die concreet aangeeft hoe men denkt dit te realiseren. In het tijdschrift Amsterdam, Inspelen op de toekomst, dat ik een aantal maanden geleden uitbracht, staat een artikel van mijn hand onder de titel 'De mythes en feiten van spreiding'. Al dertig jaar roept Amsterdam 'spreiding in tijd en ruimte' en al dertig jaar verandert hier weinig in. Bezoekers laten zich niet zomaar sturen, bezoekers volgen grotendeels andere bezoekers, ze gaan daar waar iets te vinden is, bezoekers jagen waar er prooi is.

Maar de grootste tekortkoming van het document is dat het niet vooruitkijkt naar wat er de komende tien à twintig jaar gaat gebeuren. Daarin is het kortzichtig. Regeren is vooruitzien, maar dit document is vooruitschuiven. Als het college zou durven vooruitkijken, zou het zien dat er nu ingegrepen moet worden om te voorkomen dat de balans in de toekomst ernstig verstoord raakt. Maar dat durft men blijkbaar niet, want dat betekent kiezen.

Stad in balans is een optelsom van incidenten. Er zit geen enkele strategische lijn achter, er is weinig nieuws, het is noch vernieuwend noch duurzaam, en dat voor een stad die zichzelf als vernieuwend en duurzaam profileert. Daarnaast is er geen enkele begroting aan gekoppeld. Het is de zoveelste loze kreet, het zoveelste doekje voor het bloeden. Dit mogen we, als inwoners van deze prachtige stad, niet accepteren. Met Stad in balans wordt een dood paard aan een boom gebonden - het is veel te voorzichtig, biedt geen duurzame oplossingen en kijkt niet vooruit.

Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie achter te laten.

Beeld Hapé Smeele
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden