Opinie

'Kabinet moet uitdragen dat discriminatie niet kan'

De regering had tijdens de rellen bij de intocht van Sinterklaas de Grondwet voorop moeten stellen, waarbij artikel 1 het zwaarst moet wegen, aldus Walter Palm.

Leden van de harde kern van PSV geven een tegendemonstratie op de actie van Kick Out Zwarte Piet tijdens de intocht van Sinterklaas in Eindhoven, afgelopen weekend Beeld ANP

Net als verleden jaar is ook dit jaar de intocht van Sinterklaas uit de hand gelopen. Rellen in Eindhoven, Rotterdam, Den Haag, Tilburg en Leeuwarden. Een grimmige sfeer in andere steden. Tientallen arrestaties.

Naar mijn mening had veel onrust voorkomen kunnen worden als de staat loud and clear de Grondwet had uitgedragen en dan doel ik op ­artikel 1 van de Grondwet (het discriminatieverbod) en artikel 9 (het recht op demonstreren). Nu gaf het kabinet dubbelzinnige signalen af in relatie tot de Grondwet. Zo bracht premier Rutte naar voren dat demonstreren een recht is, maar liever niet bij de intocht van Sinterklaas.

VVD-fractievoorzitter Dijkhoff maakte het ­helemaal bont toen hij zelfs dwars tegen de Grondwet in ging door voor te stellen om demonstraties te verbieden in de periode die aanvangt met de intocht van Sinterklaas en die eindigt op 6 december.

Demonstreren is een grondwettelijk recht en geen gunst. Demonstranten hebben er ook het recht op dat hun veiligheid wordt gegarandeerd. Signalen dat anti-Zwarte Pietactivisten in sommige gemeenten hun demonstratie hebben moeten afzeggen omdat hun veiligheid niet gegarandeerd kon worden door de des­betreffende gemeente, zijn uit grondwettelijk oogpunt buitengewoon verontrustend. De Staat had zijn tanden moeten laten zien en waar nodig de straat moeten heroveren op ­hooligans.

11 september
Maar er is meer aan de hand. De anti-Zwarte Pietactivisten werden niet alleen geïntimideerd met fysiek geweld, ze kregen ook racistische opmerkingen naar hun hoofd geslingerd. Het kabinet had dus niet alleen pal moeten staan voor artikel 9 van de Grondwet, maar ook voor artikel 1. Uiteraard zijn er arrestaties verricht, maar de ervaring leert dat met alleen repressie we er niet komen.

Met artikelen 1 en 9 als uitgangspunt had het kabinet een nationale dialoog moeten starten met gezaghebbende witte maatschappelijke organisaties en met invloedrijke representatieve minderhedenorganisaties.

Toetsen dat deze minderhedenorganisaties representatief zijn, zal echter niet eenvoudig zijn. Want met de lichtvaardige intrekking van de internationaal gerenommeerde Wet overleg minderheden­beleid in 2013 door het kabinet Rutte II, ontbreken wettelijke representativiteitscriteria voor minderhedenorganisaties.

Ervaring leert ook dat centraal aangestuurde lokale dialogen over één onderwerp een grote maatschappelijke impact hebben. Toen er na 11 september 2001 veel maatschappelijke onrust was ontstaan als gevolg van de terroristische aanslag op de Twin Towers in New York, heeft het kabinet Kok II, op initiatief van toenmalig minister Roger Van Boxtel, een succesvolle serie gesprekken georganiseerd op lokaal niveau.

Bij elk gesprek was een lid van het kabinet Kok II aanwezig, dat was de afspraak in het kabinet. De huidige burgemeester Hamming van Zaanstad was betrokken bij de dialoog die in dat ­kader indertijd plaats vond in Tilburg. Burgemeester Hamming heeft deze good practice ­jaren later toegepast door in de aanloop naar de intocht van Sinterklaas in zijn stad dialoogtafels te organiseren.

Eenzijde aanpassing
Het Zwarte Pietdebat heeft wat mij betreft ook een andere les te bieden in relatie tot de Grondwet. Namelijk dat er een hiërarchie moet worden aangebracht tussen grondrechten. Naar mijn mening moet artikel 1 prevaleren boven de andere grondrechten, zoals vrijheid van meningsuiting (artikel 7 in de Grondwet) en het recht op demonstreren.

Anders gezegd: een ­demonstratie kan in dat geval verboden worden als die strijdig is met artikel 1. Dat bespaart ons vermoeiende rechtszaken die nergens toe leiden. Zo kan het niet langer. Rechtszaken worden op deze manier een doodlopende weg.

Een dringende waarschuwing is op zijn plaats. De rellen op zaterdag jongstleden waren een teken aan de wand. Jarenlang was eenzijdige aanpassing het adagium in het integratie­beleid. Dat ging heel lang goed. De eerste generatie pikte dat. Het was toch niet hun land. Zij droomden over een oude dag in bijvoorbeeld Turkije, Marokko, Suriname of Curaçao. Bij de tweede en derde generatie is dat totaal anders. Nederland is ook hun land. Sterker nog: Nederland ís hun land.

Hoe onrechtmatig zijn hun eisen dat ze niet gekwetst willen worden met een in hun ogen racistische Zwarte Piet? Inclusie betekent ook opgroeien in een samenleving die gevrijwaard is van racisme in al zijn verwerpelijke verschijningsvormen. Nu de tweede en derde generatie zich assertief opstellen en aanpassing eisen van ook de autochtone bevolking, is Leiden in last.

De Nederlandse multi-etnische en multireli­gieuze samenleving is niet zomaar uit het niets ontstaan. Het is een product van het koloniaal verleden en van de wervingsverdragen gericht op het verwerven van gastarbeiders. 'WE are ­here because YOU were there.'

Een multireligieuze en multi-etnische samenleving is niet vanzelf harmonieus. Met het afdwingen van eenzijdige aanpassing wordt de samenleving zeker niet harmonieus. Dat is wel duidelijk na de rellen rond de intocht van Sinterklaas. Wederzijdse aanpassing is de sleutel tot een harmonieuze multi-etnische en multireligieuze samenleving.

Voorspel
Nederland staat op een gevaarlijke tweesprong: óf het kiest voor wederzijdse aanpassing in ­deze multi-etnische en multireligieuze samenleving, óf het kiest voor eenzijdige aanpassing van minderheden. Mocht gekozen worden voor het laatste, dan was zaterdag jongstleden, vrees ik, slechts het voorspel van wat ons helaas te wachten staat. Ik hoop dat ik ongelijk krijg.

Walter Palm, integratie-expert, was werkzaam op verschillende ministeries, tevens schrijver en dichter Beeld Yvette Wolterink
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden