Republiek Amsterdam

Jozias van Aartsen heeft de weg geëffend voor Halsema

Michiel Couzy Beeld Wolff

De aandacht ging deze week vooral uit naar de start van Femke Halsema als nieuwe burgemeester, waardoor het vertrek van Jozias van Aartsen onderbelicht raakte.

Afgelopen donderdag trok de waarnemend burgemeester de deur achter zich dicht, acht maanden en acht dagen na zijn aantreden.

In Nederland mopperen we wel eens op regenten, die deel uit maken van een ondoorzichtige banencarrousel en niet goed weten wat er leeft onder gewone mensen. Van Aartsen is zo'n regent, met zijn carrière als topambtenaar, Kamerlid, minister en burgemeester en zijn ietwat deftige houding.

Maar hij heeft toch maar mooi de moeilijke taak op zich genomen om de immens populaire burgemeester Eberhard van der Laan op te volgen. Niet omdat hij dat zo graag wilde, maar omdat gemeenteraad en commissaris van de Koning een dringend beroep op hem deden.

"Ik had het gevoel dat ik geen nee meer kon zeggen," zei hij daarover in een interview met deze krant. Een man met een groot verantwoordelijkheidsgevoel.

Amsterdam had afgelopen maanden een regent nodig: iemand met voldoende ervaring en zelfvertrouwen om de grote schoenen te vullen die Van der Laan had achtergelaten.

Die het aandurfde om aan deze klus te beginnen in een tijd van terreur en aanslagen.

Een man die zich, zo aan het eind van zijn loopbaan, niet meer hoefde te profileren, maar gewoon de klus klaarde. Iemand die een stad in rouw kwam helpen.

Bij zijn aantreden had hij bij de gemeenteraad afgedwongen dat hij voor de zomer weg kon. Sindsdien heeft hij de fractievoorzitters regelmatig aan deze afspraak gehouden, want hij wilde geen dag langer blijven dan nodig is.

Dieptepunt in zijn ambtsperiode was de gruwelijke liquidatie van een stagiair in jongerencentrum Wittenburg in januari. Van Aartsen kreeg kritiek, omdat hij pas na een paar dagen naar de wijk ging. Hij was te afwachtend, te afstandelijk, vonden zijn critici.

De kritiek op zijn optreden in Wittenburg raakte hem, met name omdat het usance is dat een burgemeester niet direct de volgende dag op de stoep staat bij rouwende familieleden. Dat deed Van der Laan ook niet.

Maar ja, Van Aartsen had nu eenmaal het imago van afwachtende burgemeester, omdat hij in Den Haag zijn vakantie niet onderbrak toen in de Schilderswijk rellen uitbraken.

Van Aartsen stoorde zich aan de cultuur in de Stopera, waarin ambtenaren snel naar de burgemeester kijken. Ambtenaren waren onder Van der Laan gewend geraakt aan een burgemeester die er bovenop zat, aan de lopende band brieven stuurde aan de raad en met rode pen door teksten ging. Van Aartsen zit anders in elkaar, maar hij had te weinig tijd om deze cultuur te doorbreken.

Hij stond, zoals het een burgemeester betaamt, boven de partijen. Niet voor niets lopen zelfs wethouders van SP en GroenLinks weg met deze VVD'er. Hij botste zelfs met zijn eigen partij over de kraakacties van uitgeprocedeerde vluchtelingen.

Van Aartsen hield hierbij vast aan de Amsterdamse lijn - niemand slaapt op straat - en liet zich niet van de wijs brengen door de harde koers van zijn partijgenoten.

Op zijn laatste werkdag sprak Van Aartsen, bij een bezoek van de koning, de hoop uit dat hij de stad op orde overdraagt aan Halsema. We kunnen rustig stellen dat hij hierin is geslaagd. Hij heeft gezorgd voor rust in een emotionele tijd na het overlijden van Van der Laan, gevolgd door verkiezingen, een nieuw college en een ingewikkelde sollicitatieprocedure voor zijn opvolging.

Hij heeft de weg geëffend voor Femke Halsema. Als zij direct de zo geliefde Van der Laan had opgevolgd, was de opdracht voor haar veel moeilijker geweest. Van Aartsen was een stootkussen tussen Van der Laan en Halsema. Hiermee heeft hij de nieuwe burgemeester en de stad een dienst bewezen.

Politiek verslaggevers Michiel Couzy en Ruben Koops belichten beurtelings op zaterdag in 'Republiek Amsterdam' een politiek onderwerp uit de stad.

Reageren? m.couzy@parool.nl

Beeld Steen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden