Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

John Lewis was een heel ander soort mens dan Trump en de zijnen

PlusJohan Fretz

In de week dat de beroemde Democratische politicus en burgerrechtenactivist John Lewis werd begraven, liet president Trump in een tweet weten dat hij een einde had gemaakt aan de AFFH-regel, ingevoerd door zijn voorganger Barack Obama. 

Het was een maatregel die, in de geest van de Civil Rights Act van 1968, voorschreef om meer betaal­bare woningen voor lagere inkomens te bouwen in de rijkere voorsteden. Trump repte in zijn tweet natuurlijk niet over kleur, maar iedereen wist wat hij bedoelde. 

De maatregel was door Obama tenslotte overduidelijk ingevoerd om raciale segregatie tegen te gaan. Trump zou er op zijn beurt juist voor zorgen dat die segregatie werd bevorderd. Hij zei het openlijk en trots.

Ongetwijfeld wilde Trump, die in alle peilingen ruimschoots achterstaat en die het uit pure paniek zelfs heeft over het mogelijk uitstellen van de verkiezingen, met het stopzetten van de maatregel zijn kerndoelgroep paaien. In die doelgroep bevinden zich mensen die je dagelijks online tekeer kunt zien gaan in filmpjes. 

Daarin roepen ze tegen zwarte Amerikanen of Mexicaanse Amerikanen dat die beter kunnen oprotten naar hun eigen land. Ze strooien met het n-woord of ander racistisch gescheld. ‘You don’t belong here.’ ‘Get out!’ Of ze zeggen dingen als: ‘Black lives don’t matter to me. Only white lives matter.’ 

Je mag deze mensen van sommigen geen racisten noemen, misschien omdat je ze daarmee zou wegzetten als wat ze zijn. 

Maar het is inmiddels wel duidelijk wat Trump en een flink deel van zijn fanatieke aanhangers zo knus bij elkaar houdt, zelfs nu het dodenaantal en de werkloosheid in Amerika tot recordhoogtes stijgen. Het is white supremacy, niet eens meer bedekt met een stichtelijk sausje van christelijke normen en waarden. De ware aard en intenties mogen gezien en gedeeld worden, Trump en de zijnen zien niets om zich voor te schamen.

John Lewis was een heel ander soort mens. Als jongeman was hij op Bloody Sunday bewusteloos geslagen, tijdens de protestmars van Selma naar Montgomery in zijn strijd voor gelijkwaardigheid. Ook liep hij mee in de mars naar Washington, waarna Martin Luther King zijn beroemde toespraak hield: I Have A Dream

Ook Lewis sprak er. Hij had vernederingen doorstaan waarvan velen tegenwoordig zouden zeggen dat die nu toch echt een eeuwigheid achter ons liggen. Maar zo lang geleden is het allemaal niet.

Uiteindelijk was Lewis afgevaardigde in het Congres geworden. In de laatste vijftien jaar van zijn leven had hij gezien hoe zijn land, waarin hij ooit niet eens toegang kreeg tot een bibliotheek, een zwarte president had gekozen. Twee keer. 

Maar hij had ook gezien hoe die zwarte president was opgevolgd door een man die zijn campagne had gebouwd op nauwelijks verholen racisme en ophitsing.

Lewis was een toonbeeld van de kracht van het geweldloos verzet. Hij had de realisatie van The Dream bevochten en aanschouwd, maar wist ook donders goed dat die droom nooit voltooid zou zijn. Dat nieuwe generaties hem moesten blijven bevechten. In de laatste fase van zijn leven zou hij zien hoe die nieuwe generatie massaal opstond. En het zou hem, zo liet hij in een postuum verschenen stuk weten, vervullen met hoop.

In de week dat de president van Amerika vrolijk aankondigde dat hij de segregatie wil bevorderden, las ik liever Lewis’ woorden: ‘In mijn leven heb ik alles gedaan wat ik kon om te laten zien dat de weg van vreedzaamheid, van liefde, van geweldloosheid de betere weg is. Nu is het jullie beurt … to let freedom ring.’

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij heeft een wekelijkse column in Het Parool.

Reageren? j.fretz@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden