Opinie

Jazie Veldhuyzen (Bij1): ‘Onderdak zou geen marktkwestie moeten zijn’

De wooncrisis toont aan dat de overheid harder moet optreden om het recht op onderdak te garanderen, stelt Jazie Veldhuyzen.

Eerder deze maand gingen duizenden mensen de straat op bij het woonprotest, een demonstratie tegen de problemen op de woningmarkt.  Beeld ANP
Eerder deze maand gingen duizenden mensen de straat op bij het woonprotest, een demonstratie tegen de problemen op de woningmarkt.Beeld ANP

Zondag 12 september demonstreerden ruim 15.000 mensen tegen de wooncrisis. VVD-raadslid Hala Naoum Néhmé schreef in Het Parool dat het goed is dat huurders en woningzoekenden hun stem laten horen. Ironisch, want de werkelijkheid is dat juist VVD-beleid duizenden mensen ertoe heeft gedreven om de straat op te gaan en te protesteren.

De cijfers uit het tijdperk Rutte spreken boekdelen: in 2019 werd duidelijk dat het aantal ­dak- en thuislozen in tien jaar is verdubbeld tot 40.000, terwijl er in 2020 sprake was van een recordgroei van het aantal huizen dat meer dan een miljoen euro waard is. In tien jaar Rutte zijn er honderdduizenden sociale huurwoningen verdwenen, terwijl de doelgroep voor sociale huur tussen 2009 en 2015 met 351.000 huishoudens toenam en de gevolgen van de coronacrisis ervoor zullen zorgen dat nog meer mensen afhankelijk worden van sociale huur.

Hierover geen woord in het pleidooi van Néhmhé. Sterker, zij gebruikt het woonprotest om tegen datgene te pleiten waarvoor de demonstranten juist de straat op gingen: meer volkshuisvesting, minder woningmarkt. Het principe dat woningen er moeten zijn om in te wonen en niet om geld mee te verdienen, past natuurlijk niet in het programma van de verdedigers van het grootkapitaal bij de VVD.

Winstcircus

Sinds Rutte aan het roer staat voert hij beleid om de sociale huursector af te breken en meer te focussen op commerciële verhuur. Dat gaat zelfs zover dat het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties via een speciale website buitenlandse beleggers naar de Nederlandse woningmarkt probeert te lokken. Dit kabinetsbeleid zorgt er onder andere voor dat een private-equityfonds als Blackstone alleen al in de periode tussen 1 april 2019 en nu 1453 woningen kon opkopen in Amsterdam, waarvan er minstens 328 leegstaan.

In 2019 kwam er een vernietigend rapport uit van de VN, dat toonde hoe de strategie van Blackstone om massaal panden op te kopen internationale mensenrechten aantast, zoals het recht op onderdak. Hiermee drijft Blackstone de huurprijzen omhoog. Het woonbeleid is niet gericht op het voorzien in het recht op onderdak, maar is een winstcircus geworden voor speculanten en beleggers.

Trieste cijfers

De schuld van de huidige wooncrisis ligt niet alleen bij de VVD. Zonder steun van de PvdA was er geen meerderheid voor de invoering van de verhuurderheffing, een belasting op sociale huurwoningen die niet alleen tot gevolg heeft dat corporaties woningen moeten verkopen, maar er ook nog eens voor zorgt dat er tienduizenden sociale huurwoningen minder kunnen worden bijgebouwd.

Ook in Amsterdam hanteert het progressieve college van GroenLinks, D66, PvdA en SP de problematische 40-40-20-regel, wat feitelijk betekent dat slechts 40 procent van de nieuwbouw sociale huur is en 60 procent wordt overgelaten aan de markt. Nog triester is dat zelfs dit magere streven niet wordt gehaald. Uit de Monitor Samenwerkingsafspraken 2020 blijkt dat het aantal sociale huurwoningen in Amsterdam vorig jaar per saldo met tien woningen is geslonken.

Als gevolg van zulke beleidskeuzes worden Amsterdammers met een kleine portemonnee de stad uit gejaagd en blijven de wachtlijsten voor opvanglocaties voor dak- en thuislozen groeien. Ondanks dit alles stemden de coalitiepartijen tegen moties van Amsterdam Bij1 om tweeduizend extra sociale huurwoningen te bouwen, het aantal sociale huurwoningen in ontwikkelbuurten te behouden, een bezuiniging op de noodopvang voor dakloze gezinnen te stoppen en een permanente noodopvang voor dak- en thuislozen te openen.

Woningen om in te wonen

Uiteindelijk gaat het voor mij niet om welke partijen voor of tegen bepaalde voorstellen stemmen, al is het wel belangrijk dat kiezers weten wie welke belangen verdedigen. Het gaat om de achterliggende ideologische discussie: kan het recht op onderdak – vastgelegd in de Nederlandse grondwet en internationale mensenrechtenverdragen – worden overgelaten aan de markt, of ligt de verantwoordelijkheid hiervoor hoofdzakelijk bij de overheid zelf?

De huidige wooncrisis en het tekort van 300.000 woningen laten zien dat de markt er niet in slaagt om het recht op onderdak te garanderen. De overheid moet er dan ook voor zorgen dat dit grondrecht wordt gewaarborgd. Om dat te kunnen realiseren moet de Tweede Kamer werk maken van het afschaffen van de verhuurderheffing, de kostendelersnorm, de hypotheekrenteaftrek en het kraakverbod. Daarnaast moet ze inzetten op het verruimen van de toegang tot sociale huur, bestraffen van leegstand, onmogelijk maken van huisuitzettingen als gevolg van schuldenproblematiek, instellen van een algemene woonplicht voor koopwoningen en begrenzing van huurprijzen.

Het Amsterdamse stadsbestuur moet ondertussen alles op alles zetten om zoveel mogelijk sociale huur te behouden en bij te bouwen. Want dat is wat Amsterdam en Nederland nodig hebben: woningen om in te wonen, niet om geld mee te verdienen.

Jazie Veldhuyzen is fractievoorzitter van Bij1 in de Amsterdamse gemeenteraad. Beeld wouter zaalberg
Jazie Veldhuyzen is fractievoorzitter van Bij1 in de Amsterdamse gemeenteraad.Beeld wouter zaalberg
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden