Johan Fretz. Beeld Artur Krynicki
Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

Ja, natuurlijk is een ‘spleetoog’ uitbeelden ook racisme

PlusJohan Fretz

Een relletje rond het programma Wie is de Mol. Twee kandidaten hadden een liedje proberen uit te beelden door ‘Aziatische’ ogen te ‘maken’. De terechte irritatie hierover kon uiteraard rekenen op de bekende reflex: ‘Amerikaanse toestanden!’ ‘Is dit nu óók al racisme? #spleetoog’ Eeh, ja, dat is inderdaad óók racisme. De term ‘spleetoog’ om te beginnen al. En mensen zo uitbeelden anno 2021, dat ook. Maar dit is Nederland. Iedereen is hier tegen racisme, zolang er maar helemaal niets is dat onder die term valt.

De tragiek schuilt in het feit dat dit onthechte wegwuiven niet alleen plaatsvindt bij ophef rond tv-spelletjes, maar ook bij veel ernstiger zaken, zoals de toeslagenaffaire. Wanneer het etnisch profileren binnen de Belastingdienst aan de kaak wordt gesteld, roepen nog steeds veel mensen: ‘Maar een nationaliteit is geen etniciteit’. Terwijl we inmiddels allemaal weten dat er binnen de Belastingdienst mails rondgingen met termen als ‘zwartjes’ en ‘nestjes Antillianen’.

Bovendien bleef het niet bij registratie van de dubbele nationaliteit (wat al kwalijk genoeg is), het ging ook specifiek om het soort achternaam. De heer Frœbøl werd er zogezegd niet zo snel uitgepikt als de heer Yilderim.

Maar wie denkt dat dit schandaal institutioneel racisme mag worden genoemd, komt bedrogen uit. Ook hier verzanden politiek en journalistiek voortdurend in een semantische discussie, waarbij men het liefst de nauwste definitie van de term institutioneel racisme hanteert: rassenhaat die letterlijk in de wetgeving of beleidsnota’s verankerd ligt. Een logischere definitie zou zijn: racisme vanuit en binnen bestaande instituties, dat op grote schaal structureel kan plaatsvinden en impliciet, dan wel expliciet wordt aangemoedigd. Daarvan was hier zonder meer sprake.

Onlangs werd evengoed besloten de Belastingdienst en haar ambtenaren niet strafrechtelijk te vervolgen, omdat er ná het selecteren op dubbele nationaliteit niet nog meer doelbewust werd gediscrimineerd. Met andere woorden: weiger gerust alle allochtonen bij de ingang van de club, als je ze daarna maar een hand geeft. Kafka in de polder.

Het klopt bovendien niet dat ambtenaren geen blaam treft. Vorige week was advocaat en gedupeerde Orlando Kadir te gast bij Humberto Tan op Radio 1. Een Belastingdienstmedewerker had hem, een Nederlander, gezegd: ‘Als het je niet zint, dan bel je toch lekker je ambassade op’. En onder de gedupeerden die Kadir vertegenwoordigt, krijgen de autoch­tonen beduidend vriendelijker brieven en belletjes dan de cliënten met een migratieachtergrond. Dus zelfs in de afhandeling van de zaak. Kennelijk zijn er zelfs nu nog ambtenaren bij de Belastingdienst die allochtone gedupeerden slechter behandelen dan autochtone.

Schokkend is dat allang niet meer. Vergeet niet: in de officiële aftreedverklaring van premier Rutte kwamen de woorden ‘racisme’ en ‘discriminatie’ nul keer voor. Semantische discussies over terminologie, het bagatelliseren of selectief weglaten van de overduidelijke oorzaak van het ‘ongekend onrecht’: we kunnen het inmiddels met recht betitelen als een zeer Hollandse toestand.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft op woensdag en zaterdag een column voor Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden