null Beeld Artur Krynicki
Beeld Artur Krynicki

Is Abdelkader Benali een antisemiet? Hij is in elk geval een heer

PlusPatrick Meershoek

In mei leggen alle vogeltjes een ei en is er over de herdenking gelazerij. Sinds de onthulling in 1956 van het monument op de Dam is er vaak gedoe geweest over de juiste invulling van de plechtigheid op 4 mei. Aanleiding was doorgaans de gastenlijst, of de roep om verbreding van de herdenking: wat herdenken we, en met wie? 

Achteraf kan worden vastgesteld dat het gedoe steevast de tijdgeest weerspiegelt. Het is nu nauwelijks voor te stellen, maar in 1960 haalde het stadsbestuur een streep door het plan om enkele overlevenden van de Holocaust te laten spreken op de Dam. ‘Te zwaar Joods karakter,’ schreef het college in een notitie. ‘Niet te veel nadruk op leggen.’

Dit jaar kwam uit Joodse kring de roep om Abdelkader Benali als spreker van de gastenlijst te weren. Aanleiding waren uitspraken over de Joodse gemeenschap in Amsterdam-Zuid die de schrijver vijftien jaar geleden had gedaan op een feestje in aanwezigheid van een journalist – die op zijn beurt de uit­spraken vier jaar later gebruikte voor een column.

Niet best allemaal, maar ook weer niet vreselijk wereldschokkend. Maar goed, het tumult was geboren en zette meteen een enorme keel op. Benali bood nog maar eens zijn excuses aan, en trok zich vervolgens terug als spreker op 4 mei. Of de schrijver werkelijk een antisemiet is, weten we niet, maar hij is in elk geval een heer.

Alweer dus een relletje in de lange rij van 4 mei en ook dit relletje weerspiegelt de tijdgeest. Er was een tijd dat er toch iets als een ledenkaart van de SS moest worden gevonden om iemand als fout te bestempelen. In plaats van de oorlogsarchieven worden tegenwoordig de tijd­lijnen op internet uitgeplozen op belastend materiaal in de vorm van een oude mening of uitspraak.

Het ontmaskeren van vermeende schurken is een populaire hobby. Nu kwam de beschuldigende vinger uit Joodse kring, maar ook vanuit de Black Lives Matterbeweging en het lhbti-kamp wordt geregeld aan de bel getrokken over racistische en homofobe uitlatingen. De groepen hebben reden tot waakzaamheid, maar de alarminstallatie lijkt soms wel erg scherp afgesteld.

Dat laatste komt mogelijk ook voort uit een zeker verlangen naar een tegenstander. Helden hebben een schurk nodig, anders kunnen ze net zo goed thuis in bed de biografie van Hans van Mierlo gaan lezen. Een opponent onderstreept de noodzaak van de strijd voor de goede zaak. Als we er geen van vlees en bloed kunnen vinden, zoeken we er maar een op internet.

Het is jammer dat er geen zwangerschapstest voor dubieuze overtuigingen bestaat. Een staafje dat, besproeid met ochtendurine, na anderhalve minuut duidelijk aangeeft of we te maken hebben met een onvervalste racist, antisemiet of homohater. Misschien komt het er nog eens van. Tot die tijd blijft het gissen, en bij voorkeur gebeurt dat een beetje zorgvuldig en behoedzaam.

De oorlog is voorbij.

Patrick Meershoek is verslaggever van Het Parool en schrijft elke woensdag een column. Lees alle columns hier terug.

Reageren? patrick@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden