Opinie

'Informatie over terroristen vaak versplinterd'

Veiligheidsinstanties bezitten vaak zonder dat te beseffen informatie over een dreiging, stelt Rosanne Brouwer in een opiniestuk in Het Parool van zaterdag 21 november. De daders van 'Parijs' waren vooraf niet onzichtbaar.

Parijs na de aanslagen. Met het delen van informatie door overheidsinstanties valt nog veel winst te behalen. Beeld anp
Parijs na de aanslagen. Met het delen van informatie door overheidsinstanties valt nog veel winst te behalen.Beeld anp

Een paar dagen na de aanslagen in Parijs concludeerden wereldleiders op de G20-top in Antalya dat een nauwere samenwerking tussen inlichtingendiensten nodig is om aanslagen te voorkomen.

Hebben veiligheidsinstanties en overheidsorganisaties belangrijke signalen voorafgaand aan de aanslagen over het hoofd gezien? De aanslagen in Parijs werden namelijk niet gepleegd door één gevreesde lone wolf die onder de radar bleef: er was sprake van een strak gecoördineerde reeks aanslagen, gepleegd door meerdere daders.

Unkown-knowns
Overheidsorganisaties en nieuwsmedia buigen zich momenteel over de essentiële vraag of de aanslagen hadden kunnen worden voorkomen. Om hier kritisch op te reflecteren, is het van belang de zogeheten unknown-knowns voorafgaand aan aanslagen op te sporen. Binnen een dreigingsanalyse verwijst deze term naar informatie aangaande een dreiging waarvan veiligheidsinstanties niet op de hoogte zijn dat zij die reeds bezitten.

Over de aanslagen in Parijs bevestigen diverse nieuwsbronnen dat de meeste daders er niet in waren geslaagd onzichtbaar te blijven voor lokale, nationale, en internationale autoriteiten. Zo werd aanslagpleger Sammy Amimour al in 2012 opgepakt en verhoord en werd voorkomen dat hij zou afreizen naar Jemen.

Hij slaagde er, net als medeplegers Ismaël Omar Mostefaï, Bilal Hadfi en Abdelhamid Abaaoud, toch in om enige tijd later af te reizen naar Syrië. Zijn ouders ondernamen wanhopige pogingen hem terug te halen en vroegen de gemeente tevergeefs om hulp.

Bataclan
Ondanks een ingetrokken paspoort en een internationaal arrestatiebevel slaagde Amimour erin om terug te keren naar Frankrijk en de aanslagen in het Bataclan-theater te plegen.

Het zogeheten brein achter de aanslagen in Parijs, Abdelhamid Abaaoud, werd eerder dit jaar na het oprollen van een terreurcel in Verviers bij verstek veroordeeld tot twintig jaar cel voor zijn rol binnen dit netwerk.
De terrorist ontkwam en was volgens de Franse minister Cazeneuve van Binnenlandse Zaken tevens nauw betrokken bij vier van de zes aanslagen, die na de aanslag op Charlie Hebdo door veiligheidsdiensten in Frankrijk zijn verijdeld.

Facebook
Abaaoud verscheen dit jaar openlijk in het online IS-magazine Dabiq met een interview waarin hij stelde hoe gemakkelijk hij tussen Syrië en België kon blijven reizen en bovendien het laatstgenoemde land als toekomstig doelwit had bestempeld.

Bilal Hadfi riep tevens op tot het plegen van aanslagen in het Westen en plaatste dit recent nog op zijn Facebookpagina. Hoe is het mogelijk dat dergelijke 'verdachte' en 'detecteerbare' correlaties niet tijdig zijn ontdekt, zodat er preventief kon worden gehandeld?

Er is naar mijn mening veel winst te behalen op het gebied van gecontroleerde informatiedeling en nauwere samenwerking van overheidsinstanties op lokaal, nationaal, en internationaal niveau. Het doorbreken van onderling wantrouwen, verkokering en versplintering van kennis over risicovolle informatie vormt een belangrijke voorwaarde voor de succesvolle bestrijding van radicalisering en het internationale terrorisme. Op deze wijze kunnen pijnlijke verrassingen met betrekking tot unknown-knowns worden voorkomen.

'S'
Het is belangrijk voorop te stellen dat gefragmenteerde informatie gemakkelijker kan worden samengevoegd en dat het eenvoudig is die met terugwerkende kracht te analyseren, nadat er een aanslag is geweest.
Zo is onlangs gebleken dat zowel Amimour als Mostefaï voorafgaand aan de aanslagen in dossiers van inlichtingendiensten een 'S' van 'Staatsgevaarlijk' achter zijn naam had staan. Volgens radicaliseringsspecialist Farhad Khosrokhavar staan in Frankrijk ruim tienduizend Fransen op deze lijst.

Inlichtingen- en veiligheidsdiensten ontberen de capaciteit om 'staatsgevaarlijken' continu te monitoren. Het intensief volgen van ieder potentieel staatsgevaarlijke persoon vormt dan ook geen oplossing en moet absoluut niet worden geambieerd.
Maar de aanslagen van Parijs laten zien dat terreur grensoverschrijdend is georganiseerd en dat er vaak - zij het zeer gefragmenteerde - informatie over een toekomstige aanval bekend is.

Om hierop te anticiperen dienen Europese overheidsinstanties op alle schaalniveaus het debat en de uitdaging aan te gaan over het zoeken naar een passende vorm van gecontroleerde informatiedeling en nauwe samenwerking.

Wilt u reageren? Dat kan. Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

null Beeld Rosanne Brouwer
Beeld Rosanne Brouwer
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden