Reza Kartosen-WongBeeld Artur Krynicki

Indonesiërs willen wel degelijk excuses

PlusReza Kartosen-Wong

Stelt u zich eens voor: een Duitse (oud-)minister van Buitenlandse Zaken stelt stampvoetend dat Duitsland geen excuses hoeft aan te bieden voor Duitse wandaden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Omdat, aldus die minister, de slacht­offers en hun nabestaanden dat niet nodig zouden vinden: die zouden niet bezig willen zijn met het verleden. De discussie over excuses zou slechts Duitse ‘zelfkwelling’ zijn, ‘doorgeschoten’ zelfkritiek.

Veel Nederlanders zouden vol onbegrip en afschuw reageren op dergelijke uitspraken. Veel Duitsers trouwens ook.

De Nederlandse oud-minister Ben Bot is die Duitse minister. Want terwijl Duitsland excuses heeft aangeboden voor zijn oorlogsverleden, heeft Nederland dat nog nooit volledig en on­omwonden gedaan voor de herbezettingsoorlog in Indonesië in 1945-1949, laat staan voor de meer dan drie eeuwen durende wrede koloniale bezetting die daaraan voorafging. Dat móet ook niet, volgens Bot. ‘Geen excuses!’ zegt hij hysterisch in een recent interview in het AD.

Bot doet een reeks onwetende, zelfgenoegzame en paternalistische uitspraken. Die worden in het stuk ingebed in een vals, trumpiaans ‘both sides’-narratief dat het Nederlandse oorlogsgeweld rationaliseert en bagatelliseert, onevenredig veel nadruk legt op Nederlands slachtofferschap en Indonesische wandaden én de koloniale geschiedenis van eeuwenlange onderdrukking, uitbuiting, racisme, apartheid, verkrachting en (volkeren)moord voor het gemak achterwege laat.

Bot valt hier uit zijn rol van bedaarde oud-bewindspersoon; ik zie een oude, arrogante koloniaal voor me die schuimbekkend tekeergaat omdat hij herinnerd wordt aan zijn morele falen en dat van Nederland.

‘Indonesiërs willen geen excuses en willen een punt achter het verleden zetten,’ hoorde Bot van Indonesische ambassadeurs en regeringsfunctionarissen. Maar die behartigen vooral de belangen van het bedrijfsleven en de elite en spreken niet voor de gemiddelde Indonesiër. Ook de Indonesische overheid bekommert zich nauwelijks om de vele slachtoffers van Nederlandse oorlogsmisdrijven en hun na­bestaanden.

Terwijl een paar honderd miljoen gewone Indonesiërs elk jaar op 17 augustus vol overgave de onafhankelijkheid vieren. De re-enactments van de strijd tegen de Nederlandse bezetter zijn razend populair, ook onder jongeren. Studenten en jonge historici bestuderen het koloniale verleden en films erover worden goed bezocht. Kortom: Indonesiërs zijn wel degelijk geïnteresseerd in het verleden.

Indonesiërs die als kind zagen hoe Nederlandse soldaten hun vaders vermoordden, schreven onlangs een brief aan koning Willem-Alexander, die volgende week Indonesië bezoekt. Ze eisen dat Nederland excuses aanbiedt voor alle mensenrechtenschendingen in Indonesië, schadevergoeding uitkeert aan alle slachtoffers van Nederlands geweld én 17 augustus 1945 juridisch erkent als Indonesische onafhankelijkheidsdag. Nu, 75 jaar na de Indonesische onafhankelijkheid, wordt het daar wel eens tijd voor. Nederland moet zich wat Duitser gedragen.

Reza Kartosen-Wong is mediawetenschapper en publicist. Elke maandag schrijft hij een column voor Het Parool.

Reageren? reza@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden