Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

In tijden van nood verschijnt God of Maria altijd wel ergens in een grot, braambos of bord spaghetti

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

Rusland - het communisme - was voor mijn vader Het Kwaad.
In 1952 waren mijn ouders definitief uit Indië naar Nederland teruggekeerd en ontdekten ze dat ze alle gebeurtenissen van de oorlog nog niet hadden verwerkt. Amerika was hun droomland, maar daar konden ze niet heen. Mijn vader waande zich te oud en moest voor mijn grootmoeder zorgen die het verlies van Indië niet kon bevatten.

Stalin was in de ogen van mijn vader een misdadiger. Vooral vanwege het constant dreigen met een atoomoorlog. Zijn opvolger, Nikita Chroesjtsjov, vond hij eveneens onbetrouwbaar.

In oktober 1956, zo blijkt uit een brief aan mijn oom die naar Amerika was geëmigreerd, denkt hij dat de Russen misschien wel zullen oprukken naar Nederland. Russische tanks waren eind oktober Hongarije (dat in de Russische invloedsferen verkeerde) binnengevallen om een opstand neer te slaan. Tussen de 25.000 en 30.000 Hongaren verloren er hun leven bij. Premier Imre Nagy werd samen met 1200 afvalligen geëxecuteerd.

Mijn andere oom, die in Korea tegen de door Rusland en China gesteunde communisten had gevochten, waarschuwde eveneens herhaaldelijk voor het Russische gevaar. Mijn vader had hem, vanuit Indië, in 1950 al gewezen op de Russische strafkampen. (Niemand geloofde toen dat die kampen bestonden!) En toen de Cubacrisis in 1962 uitbrak en Amerika en Rusland rechtstreeks tegenover elkaar kwamen te staan en er atoombommen in stelling werden gebracht, was mijn vader ervan overtuigd dat er een nieuwe wereldoorlog zou uitbreken. Zijn cynische wanhoop maakte hem moe.

Ik was toen negen jaar oud. Ik kreeg van oom Herbert uit Amerika een baseballbat opgestuurd want Nederland was Europees Kampioen honkbal geworden. Ik gebruikte het als zwaard.

Waarom dacht mijn vader zoals hij toen dacht?

De actualiteit bekeek hij door de bril van zijn eigen geschiedenis en hij ‘zag’ daardoor zaken die anderen niet waarnamen. Hij snapte niks van links, van opstandige studenten, van de CPN (de Communistische Partij Nederland).

Is mijn angst voor de Russen in Oekraïne gelijk aan zijn angst toen? Een belachelijke vraag, maar hij houdt me bezig. Ik denk het wel. Ideologieën ruim je nooit helemaal op. Als de invloed van de een afneemt, komt de ander weer opzetten. Is het fascisme weg, dan verschijnt het communisme in een ander pak. Is het communisme verslagen, dan komt het nationalisme om de hoek kijken en in tijden van nood verschijnt God of Maria altijd wel ergens in een grot, braambos of bord spaghetti.

Ons geloof in illusies is onuitroeibaar. Het is denken dat de goochelaar echt magische krachten heeft.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden