Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

In Moskou is elk beeld van de oorlog verdwenen, maar achter de façade heerst paniek

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

‘Ik maak me zorgen over jullie,” zei Oleg, die bij onze afwezigheid in Moskou ons huis aldaar in de gaten houdt, toen hij ons belde.

“Hoezo,” vroeg ik.

“De prijzen schieten bij jullie omhoog, de boeren zijn in opstand, de winter komt eraan en dan is er geen gas om je huis te verwarmen, jullie economie stort ineen.”

“Oleg,” riep ik verbaasd, “Je zet de wereld op zijn kop. De Russische industrie is vrijwel tot stilstand gekomen, al het geld gaat naar de oorlog, de magazijnen raken leeg.”

“Daar is anders niets van te merken,” zei Oleg, die elke keer dat ik hem spreek een stukje verder in de fuik van de Russische propaganda lijkt te zijn gezwommen.

“Surrealistisch – anders kan ik de stemming niet omschrijven,” meldde de bevriende bankier Pavel uit Moskou. “Wie hier rondloopt, heeft volstrekt niet in de gaten dat even verderop een oorlog woedt. De terrassen zitten vol. Elk beeld van de oorlog is verdwenen. De autoriteiten doen extra hun best de stad te laten glanzen. Vandaag was het de dag van de honing – met overal stalletjes op straat. Op elke hoek treden volksdansgroepjes op of wordt gemusiceerd. Moskou is een droom.”

“Maar,” zegt Pavel, “achter die façade heerst, zeker bij de ondernemers, paniek. In september komt de grote ontslaggolf. Er worden geen auto’s of elektronica meer verkocht. In mijn omgeving wil iedereen weg. ‘Hoe krijg ik mijn geld het land uit,’ is de meest gestelde vraag.”

‘Rusland sluit zich als een oester,’ schreef Andrej Kolesnikov deze week in The Moscow Times. Zelfvoorziening is het nieuwe mantra, en dat wordt opgepikt door de lokale autoriteiten. “Wij kunnen met onze gevangenen Ikea vervangen,” schepte de chef van werkkampen in Jekaterinenburg op. “Onze gedetineerden zijn goedkoper en leveren beter werk af.”

In de Sovjettijd hield een netwerk van Stalins werkkampen de Russische economie op de been. Miljoenen mensen verdwenen in goelags en dienden onder erbarmelijke omstandigheden als gratis arbeidskrachten. Met meer dan een half miljoen is Rusland, na Amerika, al het land met de grootste gevangenispopulatie. Volgens Aleksandr Fjodorov, hoofd van het strafkampwezen, een uitgelezen kans om het werk over te nemen van de buitenlandse bedrijven die en masse Rusland hebben verlaten. Er is nu al sprake van dat – net als tijdens WO2 – gevangenen hun straf kunnen ontlopen door dienst te nemen in het leger.

‘De goelagarchipel keert terug als een van de belangrijkste productie-eenheden van Rusland,’ voorspelt Kolesnikov.

‘Kijk niet gek op als – net als in de tijd van Stalin – kritische IT-specialisten en ingenieurs in speciale kampen worden ondergebracht met als opdracht Rusland draaiende te houden, nu alle westerse technologie verdwijnt.’

Er is in Rusland een tekort aan rekruten en mankracht, maar er is nooit een tekort aan gevangenen.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden