PlusTheodor Holman

In elke oorlog valt de moraal in duizend stukjes kapot

Theodor Holman

In een oorlog sturen oude mensen de jonge weg om oude en jonge exemplaren van de menselijke soort te doden.

Zijn er regels waar oorlogvoerenden zich aan moeten houden?

Ja, maar nee.

Er zijn geen regels. Of er is er maar één: de vijand moet overwonnen worden. Dat doel heiligt alle middelen.

Als de boeren in oorlog zijn met de overheid, vinden er gevaarlijke stortingen van hooibalen en troep op de snelweg plaats. Tot er iets verandert. Als de onderwereld in oorlog is met elkaar vinden er aan de lopende band liquidaties plaats tot de sterkste even de macht heeft.

En als Rusland in oorlog is met Oekraïne mag alles en wordt er zelfs gedreigd met het atoomwapen.

Verschillende oorlogen, verschillende doelen, verschillende middelen. Maar altijd zijn er jongeren bij betrokken. Jonge mensen zijn sowieso het grootste slachtoffer van de oorlogsleugens. Jong kanonnenvlees is relatief goedkoop en makkelijk te fabriceren.

Ik heb altijd gedacht dat het geven van klapperpistooltjes en waterkanonnen aan kinderen een voorbereiding was op oorlog. Een onbewuste inprenting, zoals een pop die je aan een meisje gaf het voorbereiden was op het moederschap. Maar als opa van een jongen en een meisje, zie ik dat het onmogelijk is de smachtende kinderblikken naar een stom sciencefictionpistool en een pop te weerstaan.

In een oorlog wil je land, normen en waarden beschermen of opleggen, maar het heeft ook iets egocentrisch: je wil ook beschermd worden. Niet door een zwakke opa, maar door sterke jongens en meisjes.

Wat moet je willen als je een oorlog dichterbij ziet komen?

Stel, Rusland en Oekraïne komen inderdaad in een ‘frozen conflict’ terecht en die ijstijd duurt nog jaren en jaren.

Mijn kleinkinderen worden ouder, de discussies in de wereld gaan door, de wapens worden moderner en dus gevaarlijker, opa en oma doen er niet meer toe. Die hebben geen kogels nodig om te sterven. Mijn grootste nachtmerrie is dat mijn kleinkinderen gemobiliseerd worden. Wat moet ik ze aanraden? Vlucht? Duik onder? Ik weet het niet.

“Je moet in militaire dienst!” schreeuwde mijn vader.

“Ik wil geen bloed aan mijn handen,” schreeuwde ik terug.

In elke oorlog valt de moraal in duizend stukjes kapot. We moeten het dan doen met de moraal van de dieren. Slim zijn als kraaien, samenwerken als wolven of sterk zijn als leeuwen.

Overleven gaat het beste zonder moraal. Maar zonder moraal heeft het leven geen zin.

Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden