Plus Brill en Pam

Ik zou graag de cursus ‘white privilege’ volgen

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Deze week: white privilege.

Max Pam en Paul Brill. Beeld Artur Krynicki

Pam

Sinds wethouder Rutger Groot Wassink heeft voorgesteld Amsterdamse ambtenaren ‘een privilegetraining’ te geven, overweeg ik een baantje te nemen bij de gemeente. Zo’n cursus ‘wit en intersectioneel privilege’ zou ik dolgraag willen volgen.

In de eerste plaats ben ik nieuwsgierig hoe ze het gaan aanpakken, want discriminatie is een complex onderwerp. Wij discrimineren vanaf onze geboorte, vanaf het eerste moment dat wij kunnen waarnemen. Wij onderscheiden groot van klein, warm van koud, nat van droog, rood van blauw, enzovoort. 

Ons zintuiglijk systeem is gebaseerd op een verfijnd vermogen om te discrimineren. Het zijn onze hersenen die discrimineren en zonder dat vermogen zouden wij als mens niet eens kunnen bestaan. De boel wordt helemaal ingewikkeld wanneer onze automatismen tot discrimineren een morele lading opgelegd krijgen. 

In hoeverre valt het discrimineren te onderdrukken? Wanneer mag je discrimineren en wanneer niet?

Van groot belang bij deze ingewikkelde materie is de vraag wie deze cursus gaat geven. Je kan bijvoorbeeld denken aan Victor Lamme, hoog­leraar cognitieve neurowetenschap aan de ­Universiteit van Amsterdam. Maar die man is zelf een ambtenaar. 

Om de cursus te kunnen geven, zal hij hem eerst moeten volgen. Probleem is ook dat Lamme misschien met conclusies komt die Groot Wassink helemaal niet bevallen. Daarnaast heeft die Lamme gevoel voor humor en dat is bij dit onderwerp ook geen voordeel.

Rutger Groot Wassink. Beeld Jerry Lampen/ANP

Als cursusleidster kun je natuurlijk denken aan Sunny Bergman. Deze gelauwerde documentairemaakster zit diep in het onderwerp en ze weet ook iets van wetenschap, getuige de vele proefjes die zij in haar films laat zien. Bovendien heeft zij als actrice opgetreden in de televisieserie De Vlaamsche Pot, dus weet ze uit ervaring hoe je op dubbelzinnige wijze homo’s belachelijk kunt maken. 

Toch zie ik ook bij Sunny een probleem: zij is namelijk blank – sorry, wit. Zo’n cursus kan natuurlijk niet door een wit iemand worden gegeven, dat zou het witte privilege alleen maar bevestigen en daar moeten wij nou juist van af.

Hij of zij moet een ervaringsdeskundige zijn en zal daarom voor 99 procent zwart zijn. Sylvana Simons komt in aanmerking, maar zij was als gemeenteraadslid een van de bedenkers van het project. In de functie van politica kun je natuurlijk niet aan werkverschaffing voor jezelf doen.

Kortom, ik zie hier grote problemen. Mag het een ook Jood of een Jodin worden, of zijn Joden wit? Is een Turk wit of zwart en hoe zit het met de Marokkanen? 

Ik vrees dat het een lange zwartepietdiscussie wordt, waar we niet uitkomen. Daarom stel ik voor eerst een studiecommissie een paar jaar naar de Verenigde Staten te sturen, waar ze het witte privilege hebben uitgevonden.

Max Pam

Brill

Bent u ambtenaar in Amsterdam en kunt u niet wachten tot het gemeentebestuur beslist of u en uw 15.000 collega’s een training ter ontmaskering van ‘wit en intersectioneel privilege’ gaan volgen? Dan kunt u zich nu alvast inschrijven voor de White Privilege Conference, een jaarlijks evenement in de Verenigde Staten.

De eerstvolgende is van 1 tot 4 april 2020 in Mesa, Arizona. De kosten: 400 dollar (overnachting niet inbegrepen), maar dan heeft u ook wat. 

De conferentie zal u ‘de instrumenten verschaffen om te werken voor gelijkheid en rechtvaardigheid door middel van sociale verandering en zelftransformatie’, zoals het heet in het pompeuze proza dat bij dit onderwerp schijnt te horen. Als het allemaal meezit, ontstaat een ‘omvattend netwerk’ dat de stoot geeft tot ‘synergetische samenwerking’, die ‘zowel paradigmaverschuivingen als persoonlijke actie voortbrengt’.

Terwijl u bedenkt hoe u dit buitenkansje op zelftransformatie kunt benutten, vraag ik hier aandacht voor een ander soort wit privilege. Een ongewild privilege, waarvoor geen verborgen werkelijkheid hoeft te worden gedeconstrueerd, maar dat te maken heeft met een aanwijsbare macht in het hier en nu. 

Ik doel op het verschil in de wijze waarop Chinakenners van Chinese origine en hun collega’s met een niet-Chinese achtergrond (bijna allemaal wit) tegemoet worden getreden door de machthebbers in Peking.

President van China, Xi Jinping. Beeld Nicolas Asfouri/AFP

Het Chinese bewind voert al vele jaren een stille maar uitgekiende strijd om de westerse meningsvorming naar zijn hand te zetten. Een belangrijk strijdterrein is de academische wereld. Alleen al in Amerika verblijven er zo’n 350.000 Chinese studenten, voor veel universiteiten een niet te versmaden inkomstenbron. 

Daarnaast bevordert Peking de kennis over China door universiteiten geld te geven voor Confucius Instituten, waar Angelsaksische landen er tientallen van tellen. Grote Amerikaanse universiteiten, zoals Harvard en Stanford, zitten op hun beurt in China voor taalcursussen en onderzoek.

Dit alles maakt de academische wereld behoorlijk afhankelijk van Chinees geld, waar altijd een politiek prijskaartje aan hangt. De dalai lama of een kritische denker uit Taiwan uitnodigen voor een conferentie? Dan kan de Chinese regering ineens de studiebeurzen voor de betreffende universiteit intrekken. Of een order annuleren voor de omliggende regio.

Elke dissidente mening wordt gewantrouwd, het meest die van Chinese studenten en academici van Chinese origine. Zij worden nog feller op de huid gezeten dan witte sinologen. Ze zijn kwetsbaarder omdat ze familie hebben in China.

Elk land, elke stad van betekenis wordt geconfronteerd met deze Chinese praktijken. Geen sinecure voor bestuurders en ambtenaren. Misschien iets voor een kleine conferentie of een handzaam cursusje?

Paul Brill

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden