Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

Ik zie hoeveel mensen Trump toejuichen: het kan ook zomaar hier gebeuren

PlusJohan Fretz

Op de eerste golf van bevrijdende euforie was er vooral ruimte voor leedvermaak. Och, zag hem eens zitten: de verliezer Donald Trump. Op de achterbank van The Beast, de gepantserde presidentiële wagen, net terug van de golfbaan waar hij had gehoord dat hij was verslagen door Joseph R. Biden. Nu keek hij verward en triestig door het kogelvrije glas naar buiten en zag hij hoe een uitzinnige mensenmassa zich voor ‘zijn’ Witte Huis had verzameld, dansend van geluk, luidkeels meezingend met zijn eigen campagnelied YMCA. Geen genoeg kon ik er van krijgen.

Inmiddels is de lol er wel vanaf. Trump erkent de uitslag nog steeds niet. Voorspelbaar, niemand verwacht dat een kleuter goed tegen zijn verlies kan. Maar Trumps aanvallen op het democratische proces worden steeds gevaarlijker. Hij ontslaat medewerkers die de scheiding der machten en onafhankelijkheid van de rechtspraak intact willen houden. Hij strooit met krankzinnige complottheorieën over stemfraude, ook al worden die stuk voor stuk in de rechtbank weerlegd. Hij zet volksvertegenwoordigers in beslissende staten onder druk om de officiële verkiezingsuitslag niet te bekrachtigen en zelfs in zijn voordeel te wijzigen. Hij eist dat miljoenen stemmen in gebieden met overwegend zwarte kiezers die massaal op Biden hebben gestemd, ongeldig worden verklaard. 

Het is een opeenstapeling van onverholen racisme, antidemocratische destructiedrift en de tactiek van de verschroeide aarde: het land moet mee in Trumps val. Zijn advocaat Rudy Giuliani, de gevallen oud-burgemeester van New York, die steeds meer weg heeft van Jack Nicholson in The Shining, spuwt dagelijks de grootste waanzin de wereld in.

Zelfs het officiële Twitteraccount van de Republikeinen verspreidt filmpjes waarin met Noord-­Koreaanse slaafsheid wordt geclaimd dat Trump de verkiezingen met overweldigende steun heeft gewonnen. Het is vooral schokkend hoeveel Republikeinen zich achter deze leugens scharen. Want hoewel zij de afgelopen vier jaar, op enkele uitzonderingen na, al hadden bewezen over geen enkele ruggengraat te beschikken, was er ergens toch de stille hoop: zodra Trump zou zijn verslagen en ze zijn toorn niet meer hoefden te vrezen, zouden ze enigszins tot bedaren komen. Nu blijkt dat ze helemaal niet bang waren voor Trump, maar echt in zijn doctrines zijn gaan geloven.

Nee, de uitslag zal niet veranderen. Op 20 januari wordt Biden ingezworen als president en zal Trump uit het Witte Huis vertrekken. Maar in het machtigste land ter wereld gelooft één van twee grote politieke partijen niet langer in democratie. De Republikeinen omarmen de politiek van destructie, die ze al ver voor Trump hadden ingezet, schaamtelozer en openlijker dan ooit, omdat ze van Trump hebben geleerd dat je daarmee wegkomt. Dat het zaaien van woede, haat, agressie en wantrouwen je politiek kapitaal oplevert. Grote kans dat ze de komende jaren de rechtmatigheid van Bidens verkiezing in twijfel zullen blijven trekken. Ruim 70 procent van hun kiezers gelooft al niet meer dat de verkiezingen eerlijk zijn verlopen. En hoewel ik hoopvol blijf over Bidens vermogen het land in rustiger vaarwater te brengen, heeft de hevige erosie al plaatsgevonden.

Vaak stel ik me gerust met de gedachte dat ik niet in Amerika woon en dat ze het daar maar uitzoeken, in die gevallen wereldmacht. Maar als ik dichter bij huis toekijk, vloeit die geruststelling gauw weg. Ik zie hoeveel mensen hier Trumps antidemocratische acties toejuichen, hoe hoog ze opgeven over gevaarlijke autocraten als Viktor Orbán in Hongarije en weet genoeg: dit is geen ver-van-mijn-bedshow, het gif is allang in de kieren gekropen. Het kan ook zomaar hier gebeuren.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft op woensdag en zaterdag een column voor Het Parool.

Reageren? j.fretz@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden