Plus Om de wereld

Ik zag de taartgooiers van Pim Fortuyn voor me

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit door Max Pam en Paul Brill. Deze week: excuses en berouw.

Demonstranten tijdens de anti-racismedemonstratie in Amsterdam. De opgepakte vrouw staat links in beeld met zonnebril Beeld anp

Max Pam: Bakkers brigade
Afgelopen week publiceerde de Volkskrant een stuk met de vraag: 'Moet Baudet vrezen voor links-extremisme?'. Daarin stond dat Pim Fortuyn in 2002 bij de presentatie van zijn boek De Puinhopen van Acht Jaar Paars 'een stront- en braaktaart in het gezicht gedrukt kreeg'.

Een dag later verscheen in het rubriekje Aanvullingen & Verbeteringen deze mededeling: 'Het OM heeft dit altijd volgehouden, maar duidelijkheid kwam er nooit. De makers laten weten dat er louter "normale ingrediënten" in de taart zaten.'

Mijn fantasie sloeg meteen op hol.

Ik zag de taartgooiers van weleer voor me, terwijl ze de krant opsloegen. Plotseling springt een van hen op en roept: 'Maar er zat helemaal geen kak in!' Besloten wordt een ingezonden mail te sturen en zo verschijnt, na enig wikken en wegen ter redactie, de bewuste rectificatie.

Ik zocht eens op hoe het destijds op de rechtbank was toegegaan. Er waren drie taartgooiers, twee vrouwen en een man, die zeiden tot de Biologische Bakkers Brigade te behoren. Ook toen ontkenden zij dat er stront en braaksel in de taart had gezeten. Alleen vanille en slagroom.

Maar hoe kan het dan, vroeg de rechter, dat die taart zo vreselijk stonk?

Dat kwam, aldus de advocaat van de verdachten, omdat een onbekende een flesje met een nare geur in de ruimte had neergezet.

Nou weet ik niet hoe het met u zit, maar dat laatste lijkt mij erg onwaarschijnlijk. Daarom houd ik het voorlopig toch op kak en braaksel, hoewel ik natuurlijk opensta voor nadere informatie.

Overigens kregen de drie daders een boete van 500 euro, 'omdat het onwaarschijnlijk was dat de activisten daadwerkelijk een taakstraf zouden uitvoeren'.

Een vreemd argument, gedwongen wc's schoonmaken had mij wel een passende straf geleken. Van excuses, spijt of berouw was bij de veroordeelden geen sprake. Er was immers een hoger doel: 'Het charisma van de onaantastbare extreem-rechtse populist moest worden gebroken.'

Inmiddels is de 21-jarige vrouw die tijdens een demonstratie heeft geroepen 'Als je Thierry dood wilt schieten, zeg dan paf' na twee dagen cel weer naar huis gestuurd, met een dagvaarding. Ze schijnt spijt te hebben en zegt zich niet bewust te zijn geweest van de gevolgen. Dat is al wat.

Bij het proces in 2002 is lang gedelibereerd over de vraag wat er in de vlekken zat op het pak van Fortuyn en op de vloerbedekking van Nieuwspoort. Bij het komende proces zouden wij weleens getuige kunnen zijn van een debat tussen taalkundigen over de vraag of de uitroep van de vrouw wel een echte doodsbedreiging is geweest.

Ik zou zeggen: 500 euro boete en een jaar lang de wc's schoonmaken op sociëteit Minerva.

Paul Brill: Woorden en wapens
Stel dat een Arabische leider het in zijn hoofd haalt om Europa per aangetekend schrijven te manen tot een officieel excuus voor de misère die de middeleeuwse kruistochten teweeg hebben gebracht. We mogen hopen dat hij dan vriendelijk doch beslist nul op het rekest krijgt.

Eventueel met de kanttekening dat voor Europa de Moorse heerszucht ook niet in alle opzichten een verrijkende ervaring was.

Deze gedachte kwam bij me op toen ik las dat de Mexicaanse president López Obrador de Spaanse koning een brief heeft gestuurd, waarin hij erop aandringt dat Madrid openlijk vergeving vraagt voor de slachtingen die tijdens de Spaanse overheersing zijn aangericht onder de inheemse bevolking van Mexico.

Het gaat hier om wandaden die vier- tot vijfhonderd jaar geleden zijn begaan.

De vraag rijst dan ook: hoelang duurt historische schuld? Is er zoiets als een verjaringstermijn, of moeten de nazaten van hen die zich lang geleden, in een totaal andere wereldconstellatie, te buiten gingen aan bloedige veroveringstochten, tot in lengte van dagen boete blijven doen voor de zonden van hun verre voorouders?

Natuurlijk is het goed dat naties (en religies) zich ten volle rekenschap geven van de zwarte bladzijden uit hun geschiedenis. En als die zwarte bladzijden van betrekkelijk recente datum zijn, mogen de slachtoffers een deemoedige knieval verwachten. Voor zover de katholieke kerk na alle misbruikschandalen ooit nog enig moreel gezag kan terugwinnen, dan toch alleen als het Vaticaan diep door het stof gaat.

Maar laten we ons niet blindstaren op de betekenis van excuses. Neem het naoorlogse (West-) Duitsland. Terecht heeft het de volle verantwoordelijkheid voor de oorlogsagressie en de Holocaust op zich genomen, en daar hoorden excuses en financiële genoegdoening bij.

Maar geldstortingen en oorkondes vormden niet de kern van de Duitse schuldbekentenis. Die was gelegen in het besef dat het Derde Rijk geen jammerlijke aberratie was, maar voortvloeide uit een fundamenteel gebrek aan mentale en politieke weerstand tegen tirannie en rassenwaan.

Dat besef en het bijpassende bezinningsproces baanden de weg naar een wezenlijk nieuwe orde en een nieuwe internationale rol. Daarin onderscheidde Duitsland zich van de andere landen waar zich in de vorige eeuw massale slachtpartijen hebben voltrokken: Turkije, Sovjet-Rusland, China, Cambodja, Rwanda.

Nog een voorbeeld van het relatieve belang van excuses: toen Clinton in 2000 als eerste Amerikaanse president Vietnam bezocht, was de grote vraag of hij spijt zou betuigen. Dat deed hij niet, al sprak hij wel zijn mededogen uit met de beproevingen van de Vietnamezen. Sommige Amerikanen waren teleurgesteld, maar zijn gastheren maalden er niet om. Vanwege het gevaar van Chinese dominantie wilden ze inmiddels liever wapens dan verontschuldigingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden