Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Ik wilde love and peace en flowers in mijn hair

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

Als je een zinvol leven wil leiden, moet je in het leger gaan, werd mij verteld.

“Je werkt aan jezelf, je werkt voor en met anderen, je doet wat voor God, Nederland en Oranje.”

Dat waren allemaal zaken die ik eind jaren zestig en zeventig niet wilde horen. Ik wilde geld verdienen met mijn gitaar, mijn gedichten en mijn verhalen, want ik haatte wapens. Ik wilde love and peace en flowers in mijn hair.

De tijd heeft niet alleen aan mijn fysiek geknaagd, maar ook aan mijn opvattingen; ik snap niet alleen de naoorlogse paniek van mijn familie met haar angst voor de oorlog en de Russen, maar ook dat militarisme een ideaal is waarmee je een waardevol bestaan kunt opbouwen. Door de strenge hiërarchie en de strenge regels en de digitale wijze van denken, kun je je op een nuttige wijze door het leven vechten. Als er geen oorlog is, leid je een fijn leven. Je beschermt en wordt beschermd. En iedereen ziet er als gelijke uit in dat mooie uniform met die schitterende pet. Je bent een avontuurlijke mensenredder met de mogelijkheid een gedecoreerde held te worden. Ach, wat zou ik mijn ouders gerustgesteld hebben met die beroepskeuze.

Maar hoewel ik niet meer tegen het leger ben, zou ik er toch niet voor kiezen. Ik vrees dat ik daarvoor te gestoord ben. Geen sekte verdraagt gestoorden, tenzij hij de goeroe, de leider, de kardinaal, de paus of de generaal is.

Maar als het hier net zo’n oorlog wordt als in Oekraïne, en ik was nog 19, had ik het dan ook niet als mijn plicht beschouwd te dienen?

Ik zie ‘Big Joe’ voor me. Amerikaan. Wilde niet naar Vietnam. Was naar Zweden gevlucht en vandaar naar Nederland. Hij was tien jaar ouder dan ik, speelde geweldig bluesgitaar en maakte kleurrijke schilderijen van oorlogsverschrikkingen. Hij zou nooit meer terug kunnen naar de Verenigde Staten.

“Waarom ben je gedeserteerd?” vroeg ik.

I hate war, man.”

Hij was kunstenaar en wilde als kunstenaar leven. Omdat hij zwart was, dacht hij dat hij als kanonnenvoer zou dienen. Hij werd in Nederland niet gediscrimineerd. “Om goed te leven heb je alleen een gitaar, een vrouw en een kamertje nodig, Teddy,” zei hij. Ik wilde wel leven zoals hij. Free soldier heette het nummer dat hij had gecomponeerd.

Op een dag was hij verdwenen. Naar Parijs zei men.

Een vrije soldaat zijn, dat zou ik ook wel willen.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden