Lezersbrieven

'Ik sta er soms even bij stil om deze mensen te eren'

Al is de juridisch procedure tegen een 'belastende' struikelsteen in Oud-Zuid inmiddels ingetrokken, de kwestie laat onder anderen deze vijf Paroollezers niet onberoerd.

Dit weekend werden in Amsterdam 47 nieuwe gedenkstenen in stoepen geplaatstBeeld Dingena Mol

Geen graf

Ik loop geregeld door Berlijn. Daar liggen meer dan 7400 struikelstenen. Elke keer als ik er een zie, word ik eraan herinnerd dat achter de deur waar deze steentjes liggen mensen hebben ­gewoond die - jong en oud - onschuldig zijn omgebracht.

Sta er soms even bij stil om deze mensen te eren, mensen die geen graf hebben en van wie soms niet eens bekend is waar ze precies zijn omgebracht. Ik hoop dat er in ­Amsterdam nog heel veel struikelstenen zullen worden geplaatst.

Willem Veenstra, Uithoorn

Verantwoordelijkheid

Ik ben een Rotterdamse die in Amsterdam woont. Opgegroeid in Rotterdam met Turkse ouders. Opgegroeid in een huis waar schilderijen hingen uit die ene tijd... Als je zo'n schilderij omkeerde, stond achterop een foto van koningin Wilhelmina. Als kind besefte ik toen al dat er geheimen waren, al wist ik nog niet precies wat er aan de hand was.

Ik kreeg de Holocaust pas mee op de middelbare school in Rotterdam. Het boek dat mij het meeste raakte was Het bittere kruid van Marga Minco. Intens verdrietig werd ik ervan. Het greep mij destijds bij de strot, ook omdat het zo kortgeleden had plaatsgevonden.

Nu ik intussen alweer zeventien jaar in Amsterdam woon, is de vreselijke geschiedenis nog altijd voelbaar en aanwezig. Fietsend door de stad probeer ik mij voor te stellen hoe in deze straten, op deze pleinen, kinderen, ouders en gezinnen uit elkaar zijn gerukt.

Zo had mijn broer, die in de Rivierenbuurt woonde, in zijn huis een geheime deurkast ontdekt. Hij liet mij achter de kast de grote verdwijntruc zien. Denkend aan de Joden die moesten onderduiken. Afschuwelijk!

Sinds ik zelf kinderen heb, wil ik elk jaar op 4 mei met ons gezin naar de Apollolaan om de slachtoffers te herdenken. En vooral dat dit nooit, maar dan ook nooit meer mag gebeuren.

In Amsterdam zijn vierhonderd gedenkstenen bij woningen geplaatst, woningen waar in de oorlog Joden hebben gewoond die zijn vermoord in de Duitse vernietigingskampen. De gedenkstenen zijn er opdat we nooit vergeten wat er is gebeurd. Opdat we deze gestorven mensen eren om wat hen is overkomen. Opdat onze kinderen leren om nooit mensen te beoordelen om hun religie, cultuur of sekse. ­Opdat we nooit mensen inferieur behandelen om wat ze geloven of om wie ze zijn. Opdat we nooit vergeten dat we nooit haat mogen zaaien naar welke ras dan ook of naar welke religie dan ook.

De slachtoffers van de verschrikkelijke oorlogen in de wereld moeten we eren. Dit is de minste verantwoordelijkheid die we als mens hebben. Iedereen die zich zorgen maakt om de bescherming van de Nederlandse waarden zou zich hard moeten maken voor de datgene waar de gedenkstenen voor staan.

Ik maak mij al jaren zorgen over de integratie van biculturelen in Nederland. Ik vind waarden erg belangrijk: hoe gaan we met elkaar om? Wat zijn de verwachtingen die we van elkaar hebben? Als we toestaan dat gedenkstenen worden verwijderd, lopen onze waarden gevaar.

Lief Amsterdam, deze gedenkstenen horen bij onze geschiedenis. Ze horen bij Amsterdam. Ze moeten blijven. Elke keer als we in de buurt zijn van deze stenen kunnen we aan deze mensen denken en hen eren. Waarom herdenken we anders op 4 mei en vieren we de bevrijding op 5 mei? We zijn met z'n allen verantwoordelijk voor deze gedenkstenen, verantwoordelijk voor het gedenken.

Yesim Candan, Amsterdam

Geschiedenis omarmen

Ik woon in een klein straatje in het centrum waar vele tientallen mensen zijn weggevoerd en omgekomen. Er ligt maar één struikelsteentje, omdat er waarschijnlijk bijna geen familieleden over zijn om dit soort steentjes te laten plaatsen. Bewoners uit Zuid gingen naar de rechter om de plaats van een struikelsteentje aan te vechten.

Wij allen zijn gasten in deze prachtige stad, voorbijgangers. Je kunt met veel geld een pand in deze stad kopen, maar de stad en haar geschiedenis zijn niet van jou. Sterker, de stad moet de bewoners opvoeden om de geschiedenis te omarmen. Wat mij betreft beginnen we een actie om de plaatsing van struikelstenen te promoten.

Kees Viergever, Amsterdam

Denkend aan jullie

Lieve oma Bethje, oom Sam, tante Liesje, oom Sal, tante Marianne, oom Simon en alle anderen, ik schaam me voor het gebrek aan respect voor jullie, de vermoorde Joden uit Amsterdam. Zomaar op een dag uit jullie huizen gesleept en vermoord. Ik schrijf deze reactie huilend, denkend aan jullie.

Evelyn Günther

Opgepoetst

Op 20 augustus 2012 werden in Harlingen met enthousiaste toestemming van bewoners en winkeleigenaren 45 stuikelsteentjes ­geplaatst voor de huizen van alle weggehaalde Joden. Kunstenaar Gunter Demnig en een groot gezelschap familieleden en belangstellenden trokken van huis tot huis om de steen-tjes te plaatsen.

Ieder jaar gaan wij op 4 mei naar Harlingen om onze familie te herdenken en lopen dan langs de struikelsteentjes met hun namen, die er altijd schoon en speciaal voor deze dag opgepoetst bijliggen. Waar een kleine stad groot in kan zijn.

Marion Leijdesdorff, Zaandam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden