Theodor Holman Beeld Artur Krynicki

Ik pleit niet voor oorlog en ik wíl daar ook niet voor pleiten

Plus Theodor Holman

Onlangs schreef ik dat oorlog soms onvermijdelijk is. Daarop kreeg ik, gek genoeg, vele boze reacties met de gebruikelijke vocabulaire. Desondanks heb ik behoefte één en ander te nuanceren.

Ik pleit niet voor oorlog en ik wíl daar ook niet voor pleiten. Het is juist de taak van columnisten te beweren dat voor de optie oorlog nimmer gekozen moet worden. Men is nooit zeker wanneer vrede eindigt of wanneer oorlog moet worden begonnen en of daarvoor alle mogelijkheden goed zijn overwogen. Althans hier.

Woonde ik in Israël, dan was de situatie misschien anders. Maar zelfs als ik een Israëlische columnist was, zou ik uiterst terughoudend zijn en nooit oproepen tot oorlog. ­Israël is namelijk een democratie. De meerderheid bepaalt het beleid. Je kunt wel oproepen een andere partij te stemmen, maar dat is wat anders dan voor oorlog reclame maken.

Per definitie lever je, als je oorlog wenst, iets van je persoonlijke moraal in. Dat rechtvaardig je door te beweren dat met oorlog een hoger doel gemoeid zou zijn: vrede. Maar je roept wel je landgenoten op ­offers te brengen. Je weet ook dat je de vijand moet doden.

Zelf ten oorlog gaan: ja. Tot oorlog oproepen: nooit, daar ligt mijn persoonlijke ethische grens.

Ik wil daarom ook geen Europees leger. Samenwerking lijkt me uitstekend, maar een Europees leger ontsnapt aan controle. Straks wordt dat ook een leger met ‘vredesmissies’, wat niets anders betekent dan oorlog onder een andere vlag.

De les van onze eigen vredesmissies was toch dat we ons niet met te veel conflicten moeten bemoeien, tenzij het echt niet anders kan.

De verschillende regeringen die we hebben gehad zijn met hun moraal, als het gaat om het gebruik van geweld, nogal kortzichtig omgegaan. In feite zou je voor elk internationaal conflict waarvan men vindt dat het met geweld moet worden opgelost eerst een referendum moeten houden.

Vroeger was ik een fanatieke pacifist, wat achteraf beschouwd kan worden als verzet tegen mijn strenge vader. Toch leerde ik ervan dat het ‘nooit meer oorlog’ willen als ruggengraatloos kan worden beschouwd, maar dat die houding wel nodeloze doden en gewonden scheelt. Wat heeft bijvoorbeeld onze vredesmissie in Afghanistan voor zin gehad?

Op ‘papier’ tot actie oproepen, is voor een columnist te makkelijk. Hij moet de overwegingen leveren, de argumenten, de twijfels. Hij moet anderen spiegels voorhouden.

Rechtvaardige oorlogen zijn trouwens zeldzaam.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? Mail dan naar t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.