. Beeld Artur Krynicki

Ik kijk liever Black Panther dan Intouchables

Plus Reza Kartosen-Wong

Martin Scorsese en enkele andere gelauwerde filmmakers hebben zich recentelijk laatdunkend uitgelaten over superheldenfilms. Die zijn volgens Scorsese ‘geen cinema’ maar ‘pretparken’; plat vermaak zonder inhoud. Scorsese en collega Francis Ford Coppola krabbelden vorige week nog wel een beetje terug, maar het was te weinig en te laat. Ze lieten zich kennen als oude, verzuurde en kortzichtige mannen die superheldenfilms, en blockbuster- en franchisefilms in het algemeen, per definitie afwijzen.

Scorsese zegt het zorgwekkend te vinden dat de filmwereld wordt gedomineerd door dure superheldenfilms en andere blockbusters. Die bezetten volgens hem steeds meer bioscoopschermen waardoor kleinere films minder worden vertoond. Dat is een terechte zorg. Er moet kritisch worden gekeken naar de gevolgen van de groeiende macht van grote filmstudio’s, naar machtsconcentratie en machtsmisbruik.

Maar Scorsese heeft boter op zijn hoofd. Hij maakt zelf ook blockbusters, zoals The Wolf of Wall Street, die 100 tot 170 miljoen dollar kosten en die duurder zijn dan sommige superheldenfilms. Ook Scorseses blockbusters hebben vele schermen bezet ten koste van kleinere films.

Volgens Scorsese bieden blockbusters slechts vermaak en geen diepere inzichten. Om de sociale werkelijkheid en de menselijke natuur te doorgronden moeten we ons wenden tot auteursfilms. Sommige grote actie- en sciencefictionfilms zijn inderdaad vooral een aaneenschakeling van spectaculaire achtervolgings- en vechtscènes, stunts en special effects.

Maar neem Black Panther. Die film leert ons meer over ‘ras’ en racisme dan de wanstaltige Oscarwinnaar Crash of het best vermakelijke Intouchables, twee auteursfilms over ras en racisme die geracialiseerde stereotypen en vooroordelen onbewust juist reproduceren en een geracialiseerde sociale hiërarchie in stand houden.

Scorsese c.s. beweren dat auteursfilms ‘goede’ en blockbusters ‘slechte’ films zijn en propageren zo de problematische tweedeling tussen ‘hoge’ en ’lage’ cultuur. Zij willen bepalen wat cultuur met een grote C is. Maar het gaat om smaak, een subjectief oordeel. De Franse socioloog Pierre Bourdieu toonde al aan dat smaak gelinkt is aan sociale klasse en cultureel kapitaal. En het is de smaak van de culturele elite, waartoe Scorsese c.s. behoren, die van oudsher onbewust wordt gezien als een objectieve norm, die ook leden van andere sociale klassen zouden moeten nastreven.

Die dictatuur van de ‘correcte’ smaak is tanende. ‘Lage’ populaire cultuur en de makers en liefhebbers daarvan, krijgen steeds meer culturele macht en worden steeds serieuzer genomen, zeker in de wetenschap. Er is sprake van democratisering van smaak en cultuur. En populaire, betekenisvolle blockbusters als Black Panther, Captain Marvel en The Last Jedi dragen daaraan bij.

Reageren? reza@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden