null Beeld Artur Krynicki
Beeld Artur Krynicki

Ibuprofen is uitgevonden als redmiddel tegen een zware kater

PlusMarcel Levi

Een paar weken geleden overleed de Britse onderzoeker Stewart Adams op 96-jarige leeftijd. Hij was vooral beroemd om zijn uitvinding van ibuprofen in de jaren zeventig: een sterke pijn- en ontstekingsremmer en prototype van de latere lookalikes diclofenac en naproxen.

Een van de bekendste anekdotes over Adams is dat hij de krachtige werking van ibuprofen voor het eerst testte na een stevige kater als gevolg van een wat uit de hand gelopen wodkapartijtje bij een conferentie in Moskou. Omdat hij die dag ondanks zijn hoofdpijn en misselijkheid een belangrijke voordracht moest houden, probeerde hij een handjevol van zijn nieuw uitgevonden pillen op zichzelf uit en hij was enthousiast over het effect.

Het was in de vorige eeuw niet ongebruikelijk dat onderzoekers nieuwe vindingen eerst op zichzelf testten. Andere beroemde experimenten zijn die van de Australische arts Barry Marshall, die zichzelf besmette met de Helicobacter pylori-bacterie, omdat toentertijd niemand geloofde dat deze infectie verantwoordelijk was voor het merendeel van de maagzweren.

Of de Duitse cardioloog Werner Forssmann, die de eerste hartkatheterisatie deed door een urinekatheter via de bloedvaten van zijn arm op te schuiven in de richting van zijn hart en vervolgens de eerste röntgenfoto van zijn eigen hart maakte. Hij intimideerde en dwong een verpleegkundige hem hierbij te helpen en werd daarom ontslagen, maar verdiende wel de Nobelprijs in 1956. Overigens zijn in de vorige eeuw maar liefst twaalf Nobelprijzen uitgereikt aan onderzoekers die ten minste een deel van hun uitvindingen op zichzelf hebben uitgetest.

Andere experimenten waren niet zonder gevaar voor eigen leven, zoals werd ondervonden door de Amerikaanse legerarts Jesse Lazear, die overleed nadat hij zichzelf liet steken door muggen die de infectieziekte gele koorts veroorzaakten. Of door de Duitse microbioloog Max von Pettenkofer, die niet geloofde dat cholera werd veroorzaakt door bacteriën en een grote hoeveelheid met cholerabacteriën besmette bouillon dronk, waarna hij bijna bezweek aan de gevreesde darminfectie.

In 1924 overleed de Russische arts en vriend van Lenin Alexander Bogdanov aan herhaalde bloedtransfusies toen hij tevergeefs probeerde te bewijzen dat deze procedure tot de eeuwige jeugd zou leiden.

Stewart Adams verdedigde zijn experimenten op zichzelf door te verklaren dat als hij vrijwilligers en patiënten ging blootstellen aan nieuwe geneesmiddelen, hij het ten minste ook op zichzelf moest uitproberen. Dat is een nobele gedachte, maar toch wordt zelfexperimentatie niet meer goedgekeurd door moderne medisch-ethische toetsingscommissies.

In de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen, uit 1999, wordt duidelijk onderscheid gemaakt tussen de proefpersoon (of patiënt) en de onderzoeker; dit kan niet dezelfde persoon zijn, omdat de keuzevrijheid en de onafhankelijkheid van de proefpersoon centraal staan. Hiermee gaat weer een stukje mooie romantiek van medisch-wetenschappelijk onderzoek verloren, maar dat is in dit geval misschien niet zo onverstandig.

Marcel Levi is CEO van University College London Hospitals. Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC.

Reageren? m.levi@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden