Marcel Levi. Beeld Artur Krynicki

Hoog tijd voor een zwarte doos in de OK

Plus Marcel Levi

Een jaar geleden stortte de eerste Boeing 737-MAX neer in Indonesië. Een paar maanden later gebeurde dat weer in Ethiopië en sindsdien staan wereldwijd bijna 400 gloednieuwe vliegtuigen aan de grond.

Inmiddels weten we de oorzaak van de vliegrampen, mede door de informatie uit de zwarte doos van de neergestorte vliegtuigen. De zwarte doos – die in het echt helemaal niet zwart is, maar oranje – bevat een flight data recorder, die alle bewegingen van het vliegtuig, de motor en het besturingssysteem registreert, en een voicerecorder, die de communicatie in de cockpit opneemt. 

Deze informatie is bij herhaling van onschatbare waarde gebleken om de oorzaak van een vliegramp te begrijpen en maatregelen te nemen om herhaling te voorkomen.

Het is een goed voorbeeld hoe objectieve registratie kan ­helpen om een nauwkeuriger kijk op zaken te krijgen. Niet heel anders dan de VAR bij ­voetbal. Gegevensregistratie en videowaarnemingen zijn natuurlijk niet alleen in vlieg­tuigen of bij sport nuttig, maar ook bij complexe medische interventies, waar veel mensen tegelijk bij betrokken zijn. 

Sinds drie jaar experimenteert het AMC onder leiding van Marlies Schijven, hoog­leraar chirurgie en ideeënfontein, met een zwarte doos in de operatiekamer.

Waarnemingen bij de patiënt en videogegevens worden geregistreerd, maar ook alle bewegingen in de operatie­kamer en de communicatie tussen chirurgen en operatieassistenten. Het doel is terug te kijken op complexe procedures, te evalueren wat goed ging en wat beter kan en te zien hoe het team nog effectiever kan samenwerken.

Hoe logisch dit alles ook klinkt, in de medische wereld is het nog niet overal vanzelfsprekend dat dergelijke registratiesystemen welkom zijn.

Professionals vrezen voor misbruik van de gegevens door bijvoorbeeld letseladvocaten, die alles aangrijpen om juridische claims bij complicaties te realiseren. Ook moet het medisch beroepsgeheim rondom patiëntgegevens en de professionele privacy van ziekenhuismedewerkers worden beschermd.

Naast deze begrijpelijke angst wordt veel weerstand veroorzaakt doordat sommige medische professionals het nog lastig vinden om rekenschap af te leggen en met kritiek om te gaan.

Zo zijn er in Engeland hoog­oplopende discussies met gynaecologen over plaatsing van een zwarte box in de verloskamers om ingewikkelde bevallingen te evalueren en wellicht verbeteringen te realiseren.

Dit alles is trouwens niet uniek voor de medische professie. Toen David Warren in 1957 de zwarte doos in vliegtuigen introduceerde, ontmoette hij een golf van tegenwerking en bezwaren. Zo zou de doos kunnen worden misbruikt voor spionage en ongewenste controle door ­buitenstaanders.

Het is hoog tijd dat we over onze eigen schaduw springen en inzien dat verbetering belang­rijker is dan ijdele trots. Registratie en evaluatie zijn onderdeel van een verbetercultuur waarmee de veiligheid in complexe situaties kan worden ­vergroot.

Reageren? m.levi@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden