Marcel Levi. Beeld Artur Krynicki
Marcel Levi.Beeld Artur Krynicki

Hoe gierig zijn die Nederlanders eigenlijk?

PlusMarcel Levi

Marcel Levi

Hoewel wantrouwende wappies en confuse complotdenkers hem zien als een monster dat slinks gemonteerde coronavirussen over de wereld verspreidt en ons via vaccinatie wil injecteren met microchips, heeft Bill Gates inmiddels ongeveer 70 miljard dollar weggegeven aan goede doelen. Deze maand nog voegden Bill en zijn ex-vrouw Melinda 20 miljard toe aan hun foundation die in afgelopen jaren effectief bijdroeg aan de bestrijding van extreme armoede, mondiale gezondheidsproblemen, voedseltekorten en wereldwijde ongelijkheid tussen mannen en vrouwen.

De miljardairs zijn van plan ruim 95 procent van hun vermogen weg te schenken en inspireren daarbij andere puissant rijken hetzelfde te doen. Het past goed in een traditie waarin welvarende Amerikanen (onder wie staalmagnaat Andrew Carnegie of oliebaron John D. Rockefeller) grote hoeveelheden geld doneren aan goede doelen. Vaak wordt gezegd dat in Nederland een dergelijke cultuur van geld schenken aan goede doelen niet bestaat.

Toch is dat een misverstand. Ook in Nederland wordt steeds meer geld van rijke families gedoneerd aan onder andere scholen en universiteiten, sportclubs, musea en onderzoeksfondsen. Inmiddels gaat dat om vele miljarden per jaar. Grote en bekende donateurs zijn bijvoorbeeld de Bernard van Leer Foundation, de Hartwig Foundation van de bescheiden miljardair Rob Defares, de Goldschmeding Foundation van de oprichter van uitzendbureau Randstad en de VandenEnde Foundation.

Dan zijn er nog grote vermogensfondsen, zoals het Prins Bernard Cultuurfonds of het Oranjefonds, die jaarlijks voor miljoenen aan subsidies voor jong academisch talent, sociale initiatieven, kunst en cultuur uitgeven. De lijst van gulle gevers is echter nog eindeloos veel langer en draagt bij aan een stevig financieel fundament onder talloze maatschappelijke, wetenschappelijke en sociale projecten in Nederland.

Daar komt jaarlijks nog eens een dikke 2,5 miljard bij die 80 procent van de Nederlandse burgers gezamenlijk schenkt aan goede doelen en collectebusfondsen. Ondanks ons ‘gierige Nederlander’-imago behoort de Nederlandse vrijgevigheid tot de top van de wereld.

Waar in de Verenigde Staten donateurs graag hun naam verbinden aan het goede doel, een leerstoel of een gebouw, zijn gulle gevers in Nederland liever wat meer in de luwte of blijven ze zelfs helemaal anoniem. Misschien door onze calvinistische achtergrond met bijbehorende tegeltjeswijsheid ‘goede werken verricht een mens in stilte’. Des te opmerkelijker zijn recente acties van de ING en Rabobank, die ruim adverteren op televisie met hun steun voor voetbalclubcontributie of sportkleding aan jongeren uit minder bedeelde families.

Een fantastisch initiatief natuurlijk, maar uiteindelijk gaat het om weinig geld voor banken die jaarlijks miljarden winst maken. De televisiezendtijd is waarschijnlijk duurder. De spotjes suggereren dan toch dat het vooral gaat om een beetje ordinaire reclamestunt om het imago van de banken op te vijzelen. Dat geeft dan weer een beetje rare smaak in de bek van dit gegeven paard.

Marcel Levi is voorzitter van de raad van bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Daarvoor was hij ceo van University College London Hospitals en bestuursvoorzitter van het AMC. Lees al zijn columns hier terug.

Reageren? m.levi@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden