Plus

Hoe Ajax in 1917-1918 eindelijk toch kon promoveren

Ajax werd voor het eerst landskampioen in het oorlogsjaar 1918. Die geschiedenis staat opgetekend in het boek Kampioenen '14-'18. Voetbal in neutraal Nederland - naast verhalen over de andere kampioenen uit die periode.

Maarten Moll Beeld Wolff

Complotten zijn er altijd geweest, dus ook in het voetbal. Zo was men er bij Ajax in 1916 van overtuigd dat de Nederlandse Voetbal Bond (NVB) iets tegen de Amsterdammers had. Het was midden in de Eerste Wereldoorlog, waarin Nederland neutraal was en het voetbal 'gewoon' doorging.

Ajax was kampioen geworden van de tweede klasse A. Het diende eerst in een kampioenspoule om het algehele kampioenschap van de tweede klasse te strijden en daarna in een promotiepoule voor promotie naar de hoogste klasse, de eerste klasse, te voetballen.

Maar de NVB maakte er een potje van door telkens de regels te veranderen - waardoor niet Ajax promoveerde, maar Blauw-Wit - en dan ook nog eens te laten weten dat na het seizoen 1916-1917 geen ploeg kon promoveren uit de tweede klasse.

Verzwakt
Dat was dan het derde jaar op rij geweest dat Ajax door externe factoren niet kon promoveren. In het seizoen 1914-1915 was het afgetekend bovenaan de tweede klasse geëindigd, maar kon het niet promoveren omdat de NVB deze competitie als een noodcompetitie zag.

In de eerste oorlogsweken van 1914 waren veel spelers dienstplichtig en moesten ze paraat staan om de neutraliteit te waarborgen. Vele elftallen waren dus verzwakt en konden daardoor geen representatieve elftallen opstellen. Geen promotie en degradatie dus.

Dit verhaal wordt smakelijk opgediend door Ajaxkenner Menno Pot (columnist bij Het Parool). Ook hoe Ajax uiteindelijk toch in de eerste klasse terechtkwam en in 1918 voor het eerst kampioen van Nederland werd. En dat de vers gecomponeerde Ajax Marsch ten gehore werd gebracht, net als nu bij elke thuiswedstrijd van de club.

Het verhaal van Ajax is het slothoofdstuk van Kampioenen '14-'18. Daarvoor komen in drie hoofdstukken de andere kampioenen uit die periode aan de orde: Sparta (1915, geschreven door Anton Slotboom), Willem II (1916, Roger Rossmeisl) en Go-Ahead (1917, Herman Starink). Allemaal zeer lezenswaardig.

Attractie
Terug naar Ajax. In het seizoen 1916-1917 werd dertien keer gewonnen en een keer gelijk gespeeld. Er werd 67 keer gescoord en slecht 4 keer moest Ajaxdoelman Jan Smit 'vissen'. Wéér kampioen, wéér geen promotie. 'Heel Nederland ziet en weet het onderhand: Ajax is een attractie, Ajax speelt geweldig voetbal, Ajax is misschien wel de sterkste ploeg van het land, maar ze mogen die vermaledijde tweede klasse maar niet uit,' schrijft Pot.

Wel werd dat jaar de eerste officiële prijs gewonnen: de nationale beker. 'Zelden zal een voetbalclub met zo veel onverholen chagrijn zijn eerste nationale trofee in ontvangst hebben genomen.' De bondsofficial die de beker aan aanvoerder Joop Pelser uitreikt, Carl Hirschman, kreeg indringende vragen uit het Ajaxkamp. Had de NVB soms iets tegen Ajax?'

Go-Ahead, de kampioen van de eerste klasse, nodigde de Amsterdammers uit voor twee vriendschappelijke duels. Het voelde zich daartoe verplicht, om uit te maken wie werkelijk de sterkste club van Nederland was. Ajax won in Deventer met 2-1 en in Amsterdam werd het 1-1. Ajax was de beste ploeg van het land.

Jolly old Jack
Pot beschrijft hoe Ajax toch promoveerde en in het seizoen 1917-1918 echt kampioen van Nederland werd. Aan de hand van de in 1915 aangestelde Engelse trainer Jack Reynolds, en publiekslieveling Jan de Natris.

Het belang van Reynolds blijkt uit de laatste zinnen van het Ajaxhoofdstuk: 'En dat de club, zíjn club, misschien wel in de vergetelheid zou zijn weggezakt als hij, 'jolly old Jack', niet in Ajax' armen was gedreven door de oorlog die het leven van zijn broer nam.'

Anton Slotboom, Roger Rossmeisl, Herman Starink en Menno Pot: Kampioenen '14-'18. Just Publishers, €20.

Reageren? m.moll@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden