Opinie

‘Het werd steeds stiller in mijn bibliotheek’

De gemeente beslist woensdag over het lot van vijf openbare bibliotheken. Journalist Ferry Wieringa komt er, nu het nog kan, graag en observeert er de gasten.

null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Hij is rijzig. Je vermoedt dat hij ooit voornaam was – leren laarsjes, wollen pantalon, mokkakleurige coltrui, parka. Maar zijn kleding is mottig, en de drager ook. Nog voor ik hem de leeszaal zie binnenschuifelen, ruik ik hem: de morsige man. Hij pakt de Volkskrant en doet wel een half uur over een pagina. Voor het omslaan bevochtigt hij het topje van zijn vinger en terwijl hij leest, maakt hij kauwende bewegingen alsof de woorden taaie broodkorsten zijn. Buiten scheurt een ambulance voorbij, boven de daken een traumahelikopter. Het onheil waarover hij leest, ligt doodstil voor hem. Dan zie ik dat hij in slaap is gevallen. Welkom in ‘mijn’ OBA, Olympisch Kwartier.

Mijn bibliotheek

Ik kom hier voor de kranten, internet of om een boek te lenen. De medewerkers zijn me vertrouwd. Het filiaal is in de plint van een duur woonblok gevestigd maar daar tegenover begint de sociale huur. Bij binnenkomst links kun je voorin aan tafel het leesclubje van oude dames aan de thee, koffie en koekjes treffen; in de jeugdhoek zitten vaak expatmoeders samengeklit elkaars kinderen voor te lezen; achterin bij de romans zit vandaag een oude vrouw in afzondering met de Psychologie; laatst zag ik een scholier zoeken naar een ‘offline’ editie van Jan Wolkers en bij een stellingkast moffelt een ‘oud geld’-dame uit de Beethovenbuurt wekelijks de nieuwe Privé in haar handtas weg.

Vandaag zijn de baliemedewerkers met ‘de Duitse’ in gesprek. “Maar die Buhrmann ist keschift.” Je vermoedt een problematisch leven maar waarom ligt het bij haar altijd aan de anderen? De medewerkers tonen zich geduldig. Als ze later achter de pc zit en er met printen niet uit komt, helpen ze haar. Ik loop richting de toiletten, daar bevindt zich de leeszaal en ik neem plaats.

Met de jaren zag ik het in mijn bibliotheek stiller worden. Er was enige tijd een pakketdienst ingetrokken die voor een stormloop (en een bijdrage in de huur) zorgde. Bij opruimingen kieperden ze er steeds meer boeken uit. Er kwamen automaten om zelf te lenen, boetes betalen gaat nu ook via de computer, onbemande ‘service-uren’ werden ingevoerd. De bibliothecaresse die er nog werkt, zag haar baan uitgehold worden. Maar de bibliotheek is nog open, de praatjes gaan door en de paar boekenkasten, het rijtje pc’s en de leestafel met zijn vaste gasten zijn gebleven.

In de leeszaal – twee grote tafels, een rijk aanbod aan lectuur dat je wel moet delen, de koffie komt uit een automaat, een bordje maant tot stilte en een sticker vermeldt: ‘Wegens diefstal glossy’s aan de balie opvragen’ – komt het heertje binnen: de notaris. De morsige man, die in slaap was gesukkeld, is inmiddels wakker. De notaris begroet de aanwezigen en richt zich tot hem. “Meneer, hoe maakt u het?” Vervolgens haalt hij een warme chocomel en begint aan zijn krantjes.

Drie kranten later: gegrinnik. De kwastjes van zijn bruine instappers zijn ervan gaan dansen. Tot de morsige man: “Heeft u gehoord wat Trump nu weer beweert?” Waarna de notaris als een opgewonden jongetje het fabelachtige nieuwsfeit, of nieuwswaardige fabel, deelt. Zijn buurman kijkt hem aan. “Tja, ja en nee.”

De notaris begint te lachen. “Inderdaad. Verdomde waar. Ja en nee. Ja én nee. Geniaal.” Daarna lezen de mannen verder, al schokt de notaris nog wat na.

Zwakke verbindingen

Twee studentes kijken op van hun laptop maar een man die zijn ontblote voeten masseert gaat ongestoord verder, net als de vrouw die na aankomst haar telefoonlader had aangesloten en filmpjes was gaan kijken. Ik volg het tafereel met belangstelling en denk aan het artikel dat ik hier eens kopieerde, Vast in je eigen bubbel (Het Parool, 16 mei 2020). Daarin spreekt Beate Volker, socioloog en hoogleraar Stadsgeografie en sociale netwerken, over het belang van ontmoetingen met onbekenden uit verschillende milieus. “Op zulke momenten krijg je nieuwe impulsen. Je leert bij toeval andere dingen die uit een andere omgeving komen.” Essentieel voor een samenleving. Het is de waarde van ‘zwakke verbindingen’; de praatjes met caissières, leestafelgenoten of bibliotheekmedewerkers. Ze vormen een kleurrijk netwerk waarbij die ontmoetingen tot nieuwe ideeën kunnen leiden.

Ondertussen begint een medewerkster de kranten en tijdschriften op te ruimen. “De bibliotheek gaat over vijf minuten sluiten.”

Voor vandaag dan, want morgen komen wij graag weer terug in de vrij toegankelijke bibliotheek.

null Beeld Het Parool
Beeld Het Parool

Ferry Wieringa, schrijver en journalist

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden